cover image

40 yaşından sonra her erkek prostat taraması yaptırmalı

Her erkeğin kendisine has bir prostat yapısı olduğunu belirten Anadolu Sağlık Merkezi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Cemil Uygur, şikayeti olsun ya da olmasın 40 yaşından sonra her erkeğin yılda bir prostat taraması yaptırması gerektiğini vurguluyor.

40 yaşından sonra her erkek prostat taraması yaptırmalı
Anne karnında oluşmaya başlayan prostat bezi ergenlikten itibaren artan testosteronun (erkeklik hormonu) etkisiyle büyüyor. Kanda testosteron hormonu bulunduğu sürece prostat büyümeye devam ediyor. Bu durum ancak erkeğin herhangi bir nedenle yumurtalarını kaybetmesi halinde sona eriyor. Şikayeti olan hasta “benim prostatım var” dediğinde aslında prostatın sıkıştırması nedeniyle idrarda zorlanma yaşadığını ifade ediyor.  


Prostat büyümesi  


Sık kullanılan tanımı “prostat büyümesi” olsa da büyümüş prostatın herkeste aynı şikayetlere yol açmadığı biliniyor. Prostatı büyüyen her erkek hekime başvurmuyor. Çünkü vücut yapısına ve kanda dolaşan erkeklik hormonunun dengesine bağlı olarak her erkeğin kendine has bir prostat yapısı bulunuyor. Prostat bezi, bir balonu andıran idrar torbasının ağzını yumruk gibi saran bir organ. Burada prostatın büyüklüğü değil, idrar torbasını bir yumruk gibi sararken torbanın ağzını sıkıp sıkmadığı önem taşıyor.  

Prostat portakalı andırır  


Bu durumu bir örnekle açıklamak istersek: Bazen büyük bir portakalın kabuğunu rahatlıkla soyarsınız ve ortasında parmağınızın gireceği bir açıklık kalır. İşte prostatta önemli olan, büyürken ortasında bu açıklığın kalıp kalmadığıdır. Prostatın da tıpkı portakal gibi dışında bir kabuğu, içinde de tıpkı portakal dilimleri gibi dokusu bulunuyor. Prostat büyümesi bu dilimlerden gelişirken, prostat kanseri ise çoğunlukla kabuk kısmında başlıyor.  

Prostat şikayetleri  


Şikayetler, 40’lı yaşlardan sonra başlıyor. Hastalar çoğunlukla; idrar akımının zayıflaması, sık sık tuvalete gitme isteği, tuvalette tam boşaltım yapamama, gece idrar sıkıştırmasıyla uykudan uyanma şikayetleriyle hekime başvuruyor.  

Prostat kanseri  


Hangi nedenle olursa olsun hekime başvuran 40 yaşın üzerindeki kişilerin muayenesinde ilk önce prostat kanseri araştırılıyor. Çünkü kendine has belirtisi bulunmayan prostat kanseri yalnızca ileri evrede, idrar yolunda sıkışmaya neden olabiliyor. Kansere yönelik taramalar, elle muayene (rektal) ile prostat kontrolü ve kanda PSA incelemesinden oluşuyor. Eğer bu incelemelerin sonucunda bir risk olduğu düşünülürse, prostat biyopsisi alınarak araştırma tamamlanıyor. Kanser olasılığı ortadan kalktıktan sonra ise hastanın idrarla ilgili şikayetlerinin ne sıklıkta ve şiddette olduğu değerlendiriliyor.  

Prostat tedavisi hastaya göre belirleniyor


Hangi tedavinin tercih edileceğine, hastanın yaşına ve prostatın boyutuna bakılarak karar veriliyor. Bugün hastaların yalnızca yüzde 5 ile10’unda cerrahiye gereksinim duyuluyor. Günümüzde, prostatın neden olduğu sıkıştırma hissini ortadan kaldıran ilaçlar kullanılıyor. 
 

Cerrahi sonrası taramaya devam ediliyor  


Cerrahi tedavide üç farklı yöntem  (kapalı prostat ameliyatı ‘TUR’, açık ameliyat ve dokuların lazerle buharlaştırıldığı ‘Green Light’) kullanılsa da hepsinde prostat kabuğu yerinde bırakılıyor. Bu nedenle, tedavilerin hiçbiri prostat bezinde kanser gelişme riskini ortadan kaldırmıyor.
 

40 yaşından sonra yılda bir prostat taraması yaptırılmalı  


Çoğu hasta ameliyat sonrası kontrollerini ihmal ediyor; oysa her erkeğin 40 yaşından sonra yılda bir kez prostat taraması yaptırması, cerrahi tedavi görenlerin de ameliyattan sonra yine yılda bir kez taramalarına devam etmesi gerekiyor. Çünkü cerrahi tedavi gören hastaların yüzde 15’inde 10 yıl içinde kalan dokular tekrar büyüyüp kanalı sıkıştırabiliyor. Ayrıca bu cerrahi girişimler prostat kanseri riskini de ortadan kaldırmıyor.