cover image

7 soruda bebeklerde ve çocuklarda kalp hastalıkları!

Anadolu Sağlık Merkezi pediatrik kardiyoloji uzmanları, çocuklarda doğuştan kalp hastalığı görülme riskiyle ilgili soruları yanıtlıyor. 

Çocuklarda doğuştan kalp hastalığı görülme riski nedir?

Türkiye’de kaba doğum hızı yaklaşık yüzde 2,0-2.4 (binde 20-24) arasındadır. Her yıl yine yaklaşık olarak 1.500.000 (1.5 milyon) bebek doğmaktadır.  Konjenital kalp anomalisi görülme insidansının yüzde 0.8 olduğunu gözönüne alırsak, her yıl 12000 bebek kalp hastalıklı olarak doğuyor. Bu doğan 12000 bebekten sadece 2000’i, çocuk kalp ameliyatlarının yapıldığı merkez sayısının az olmasından dolayı ameliyat şansını elde edebiliyor. 

Anne ve babası kalp hastası olan çocuk, kalp hastalığına aday mıdır?

Anne ve babası kalp hastası olan her çocuk kalp hastalığına aday değildir, fakat doğuştan kalp hastası olan annelerin çocuklarında da aynı patolojinin olması nadir de olsa görülen bir olgudur. Anne veya babasında doğumsal kalp hastalığı bilinen çocukların, ana karnındayken izleme alınması fetusta aynı patolojinin görülme ihtimali az bile olsa gereklidir. Böylece hem gerekli olabilecek kardiyak müdahale için geç kalınmamış olacak hem de eğer kardiyak anomali onarılamayacak kadar ağırsa hamileliğin sonlandırılması söz konusu olabilecektir.

Riskli çocuklarda kalp check-up'ı hangi yaşta yapılmalıdır?

Her doğan bebek doğduğu anda rutin olarak bir çocuk doktoru tarafından muayene edilmelidir. Bazı kalp ameliyatlarının yapılabilmesi zamanla sınırlıdır. Bu nedenle aile, hastalığı geç fark ederse bebek, gereken kalp ameliyatını olamayacağı için ya kısa süre sonra hayatını kaybedecek veya ideal olmayan başka bir ameliyat yapılmak zorunda kalacak ve yaşadığı süre boyunca bunun sıkıntısını çekecektir. Doğduğu anda çocuk doktoru tarafından muayene yapılamayan çocukların da muhakkak uygun bir zamanda muayane ettirilmeleri gerekmektedir, çünkü birçok kalp hastalığı yıllar boyu hiçbir belirti vermeyebilir. 

Türkiye'de çocuklarda en çok hangi kalp hastalıkları görülüyor?

Türkiye’de çocuk kalp hastalıkları ile genel bir bilgi bankası mevcut değildir. Ancak çocuk kalp ameliyatlarının çok yapıldığı kliniklerde görülen anomalilerden en sık rastlananı, halk arasında kalbin delik olması olarak tariflenen kulakçıklar ve karıncıklar arasındaki deliktir. Bununla beraber akciğere giden damar darlıkları, akciğere ve vücuda giden damarların tersten çıkması, kalpte delikle beraber akciğere giden damarın dar veya tam tıkalı olması gibi patolojiler sık görülür.  

Çocuk kaç yaşında kalp ameliyatı olabilir?

Çocuklarda ve bebeklerde ameliyat için yaş ve ağırlık gibi bir sınırlama yoktur. İhtiyacı olan yenidoğan bebeklerde doğduğu saat bile ameliyat yapılabilir. Hatta 500-600 gramlık prematüre bebeklere dahi ameliyat yapılabilmektedir. Bazı kliniklerin “ameliyat için çocuk 5 kg, 10 kg olsun da, ondan sonra ameliyata alalım” gibi yorumları kliniklerin çocuk ameliyatlarındaki tecrübesizliğinden kaynaklanmaktadır ve ameliyat için bekleyen bebekleri hayati tehlike içinde bırakmaktadır.   

Çocuğunun kalp hastası olduğu nasıl anlaşılır?

Bir bebeğin kalp hastası olmasından şüphelenilmesi, ilk olarak bebeğin annesini veya biberonu iyi emmesiyle kendini gösterir. Bebek çabuk yorulur, morarması olabilir. Daha sonraki aylarda ise gelişme geriliği, kilo alamama ile aileyi şüphelendirir. Her kardiyak patoloji için semptomlar farklı olmasına rağmen ileri safhalarda bayılma nöbetleri, morarmada artma, düşkünlük, efor kapasitesinde azalma, görülebilecek bulgulardır.

Kalp yetmezliği olan bir çocuğa ne yapılabilir?  

Kalp nakli toplumda sağlam kalp takıldıktan sonra sorun bitecek gibi algılansa da gerçek farklıdır. Kalp nakli yapılan hastalar vücut kalbi reddetmesin diye yoğun ilaç kullanmak durumundadırlar. Buna rağmen kalp nakli yapılan hastaların yarısından fazlası 10 yıl içinde kaybedilir.

Kalp nakli neden Türkiye'de çocuklara yapılmıyor?
Kendi kalbi ile ve yapılan gerekli müdahalelerle yıllarca hayat kalitesi fazla bozulmadan yaşayabilen çocuklarda kalp nakli, düşünülmemesi gereken bir seçenektir. Buna rağmen bazı onarılamayacak kardiyak anomalisi olan çocuk hastalarda kalp nakli son seçenek olarak düşünülebilir. Bu noktadaki en büyük sıkıntı ise, çocuğa veya bebeğe uyabilecek boyutlarda kalp bulmaktır. Ülkemizde iyimser bakışla yılda 50-70 arasında kalp nakli olurken, bulunan kalplerin de büyük çoğunluğu erişkin boyutlarda kalplerdir.