cover image

Beslenme çantasında neler olmalı?

Anadolu Sağlık Merkezi beslenme uzmanları okul çağı çocuklarının beslenme çantalarında neler olması gerektiği ile ilgili anne ve babalara önerilerde bulunuyor.

Beslenme çantasında neler olmalı?

Okul çocuklarının beslenmesi


Özellikle çocukluk çağında kazanılan beslenme alışkanlıkları yaşam boyu sürdürüleceği için büyük önem taşır. Beslenme, canlının en temel gereksinimlerinden biridir ve yiyecekler ile sağlık arasında köprü oluşturur.  

Yeterli ve dengeli beslenme; dört besin grubunda bulunan besinlerin yeterli miktarda tüketilmesi ile sağlanır. Bunlar; süt grubunda yer alan süt, yoğurt, et grubunda yer alan et, tavuk, yumurta, peynir, kuru baklagiller, yağlı tohumlar, sebze ve meyve grubu ile tahıl grubunda yer alan ekmek, bulgur, makarna, pirinç, mısır, gibi besinlerdir. Bu besinlerin önerilen tüketim miktarları kişiye özgü olarak değişir. Bireyin yaşı, cinsiyeti ve fiziksel aktivite durumu bunu etkiler.  

Çocuğun yaşına, cinsiyetine göre yeterli ve dengeli beslenmesinin en önemli göstergesi çocuğun büyüme ve gelişmesinden anlaşılır. Büyümenin yeterliliği çocuklarda yaşına ve cinsiyetine göre olması gereken vücut ağırlığı ve boy uzunluğunun saptanması ile değerlendirilir.  

Büyüme süreci önemli miktarda enerji ve yeni dokuların yapımı için daha fazla miktarda protein, mineraller ve vitaminleri gerektirir. Tüm enerji ve besin öğelerinin yeterli ve dengeli karşılanabilmesi için okul çağındaki çocukların tüketmeleri gereken besinlerin iyi kaliteli ve yeterli miktarlarda olması önem taşır.  

Çocuklarda beslenme çocuğun yaşına, cinsiyetine, vücut ağırlığına, fiziksel aktivitesine göre düzenlenmelidir. Okul çağı, çocuğun toplum yaşamına ilk kez bilinçli olarak girdiği bir dönemdir. Okul öncesi çağda çocuğun beslenme alışkanlıklarını aile etkilerken, okul çağında arkadaşlar, televizyon gibi çevresel etkenler etkilemeye başlar.  

Çocuğun yeterli ve dengeli beslenebilmesi için çocuğun, ailenin ve okul yönetimindeki kişiler ile öğretmenlerin beslenme konusunda eğitilmeleri önemlidir.  

Okul çocuklarının büyük çoğunluğu kahvaltıyı atlayarak okula gider. Gece boyu açlıktan sonra, vücudumuz ve beynimiz güne başlamak için acil olarak enerjiye gereksinim duyduğundan kahvaltı yapılmadığı takdirde dikkat daha çabuk dağılır, baş ağrısı ve yorgunluk oluşabilir. Yapılan araştırmalar iyi kahvaltı yapan öğrencilerin daha başarılı olduklarını ortaya çıkarmıştır. Yeterli enerji ve besin öğelerini sağlayan bir sabah kahvaltısında peynir ve yumurta, birkaç dilim ekmek, süt, pekmez veya marmelat, zeytin, domates, yeşil biber, salatalık, maydanoz veya meyve bulunmalıdır.  

Sağlıklı beslenme için en az üç öğün yemek önemlidir. Büyüme çağında ara öğünlerde de süt, ayran, meyve suyu, peynirli sandviç gibi besinlerin tüketilmesi uygundur.  

Çocuğunuzun öğünleri enerji ve besin öğeleri açısından yeterli ve dengeli olmalıdır. Aynı öğünde dört temel besin grubundan yiyecekler bulunmalıdır. Çocukların besinsel ihtiyaçlarını karşılamak için ihtiyacı olan yiyecekler değişik şekillerde sunulabilir veya yemek istemediği yiyecekler benzer nitelikte olan başka yiyeceklerle değiştirilebilir. Sebze yemeyi reddeden çocuğun beslenme çantasına koyulan sandviçler, domates, biber, maydanoz gibi sebzelerle süslenebilir, börek ve poğaçaların iç malzemesine çeşitli sebzeler eklenebilir. Çocuk meyve yemek istemiyorsa meyveli kek, kurabiye veya pastalarla ona meyveler sevdirilebilir. Süt veya yoğurt sevmeyen çocuğa çeşitli meyvelerin püreleriyle (Örneğin; muz, çilek, şeftali) meyveli süt, yoğurt veya puding hazırlanabilir.  

Sindirim rahatsızlıklarına ve zehirlenmelere yol açabileceği için dışarıda ve açıkta satılan yiyecekler tercih edilmemelidir. Çocukların okul kantininden aldığı yiyeceklerin ambalajlı olmasına, paketlerinin yırtık veya yıpranmış olmamasına, son kullanma tarihlerinin geçmemiş olmasına dikkat edilmelidir.  

Okul yemekleri


Okulda yenilen öğle yemeği genellikle günün ana öğünüdür. Bu nedenle yemeğin besin değerinin yüksek olmasına özen gösterilmelidir.  

Tam gün okula giden çocukların öğle yemeklerini okul yemekhanesinde yemeleri daha sağlıklı ve dengeli beslenmelerini sağlar. Yemeklerin çocukların sevdiği yiyeceklerden oluşması kadar sağlıklı pişirme yöntemleriyle hazırlanmış olması, mümkün olduğunca kızartılmış besinlerin, hamur tatlılarının olmadığı menülerin tercih edilmesi önemlidir. Yeterli ve dengeli bir öğle öğününde birinci yemek protein açısından zengin olan et, balık, tavuk, yumurta ve kurubaklagil yemeklerinden seçilmelidir. İkinci yemek temel enerji kaynağı olan, peynirli makarna, domatesli bulgur ya da pirinç pilavı, ıspanaklı börek gibi karbonhidrattan zengin yemeklerden seçilmelidir. Üçüncü yemek besin değeri açısından diğer yemeklerin tamamlayıcısıdır. Salata, yoğurt, ayran, cacık, meyve, sütlü tatlı buna örnek verilebilir.

Çocuğunuzun beslenme çantasında neler olmalı?

 
Beslenme çantası için hem kolay taşınır, hem de besleyici değeri yüksek besinler seçilmelidir. Çocuğun alışkanlıkları, sevdiği yiyecekler, bir öğünde tüketebildiği miktar beslenme çantasına konulan yiyecekleri etkiler.  

Çocuğunuz okula yarım gün gidiyor ve gitmeden önce ana öğün (kahvaltı veya öğle yemeği) tüketiyorsa;
  • Evde yapılmış az yağlı meyveli kek veya fındıklı, cevizli kurabiye ile süt.
  • Evde yapılmış az yağlı peynirli poğaça veya börek ile meyve veya meyve suyu. 
  • Meyve, kuruyemiş (ceviz, fındık, badem, leblebi), süt. 
  • Reçel, marmelat veya fındık ezmeli sandviç ile süt.   

Çocuğunuz okula tam gün gidiyor ve öğle yemeği verilmiyorsa ya da ana öğün tüketmeden gidiyorsa;
  • Yumurtalı veya tavuklu sandviç, meyve, süt veya ayran.
  • Peynirli sandviç veya tost , meyve veya meyve suyu.
  • Evde yapılmış az yağlı hamur işleri, meyve, süt veya ayran.
  • Tahıl gevreği, süt, meyve.
  • Domates, biber, maydanoz, ceviz gibi besinlerle süslenerek hazırlanmış peynirli, zeytinli, tavuklu, yumurtalı kanepeler, süt veya ayran.