cover image

Çocuğum sağlıklı büyüyor mu?

Büyüme izleminin yapılması, birçok sorunun önceden saptanması açısından önem taşıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ve Tıbbi Genetik Uzmanı Dr. Ela Tahmaz, anne ve babalara, bebeklikten ergenlik döneminin sonuna kadar geçen süreçte, büyümenin takibindeki parametreler ve dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyor. 

Çocuğum sağlıklı büyüyor mu?
Büyüme dönemleri  

Hızlı büyüme serüveni anne karnında başlıyor ve ergenlik sonuna kadar devam ediyor. İki yaşına kadar bebekteki büyüme belirgin bir hızla devam ederken, 2 ile 5 yaşları arasında büyüme açısından en yavaş döneme giriliyor. Ergenlik döneminde ise büyüme yeniden artıyor ve ergenlik sonrası tekrar yavaşlıyor. Kalıtsal özelliklerden, çevresel etkenlere kadar büyümeyi etkileyen pek çok faktör var. Büyüme izlemi, birçok sorunun önceden saptanmasında önemli rol oynuyor. Normal büyüme aralıkları, her yaş dönemi ve cinsiyete göre değişebiliyor. Büyümenin sağlıklı olup olmadığı tartışılırken, bu etkenler de göz önünde tutulmalı. Bebeğin anne karnında büyümesi, organların oluştuğu ilk üç ayda özellikle önem taşıyor. Bu dönemde annenin beslenmesi, aldığı ilaçlar ve çevresel etkenler büyümeyi etkileyen faktörler arasında yer alıyor. Büyüme takibinde bebekte en sık bakılan üç parametre; tartı, boy ve baş çevresi ölçüsü. Anne karnındaki büyüme geriliklerinde öncelikle sorun tespit ediliyor ve sonrasında nedene yönelik tedavi yapılıyor. Özellikle baş çevresi, ilk dikkat edilen unsurlardan biri. Normal şartlarda yaş, kilo, boy ve baş çevresinin birbirine paralel olarak gelişmesi beklenirken, aksi bir durum sorunun varlığını gösterebiliyor.  

Doğru beslenmenin büyümeye etkisi
 

İlk iki yılda çocuğun beslenmesi, büyümesi açısından önem taşıyor. Çocuğun herhangi bir beslenme sorunu yaşaması onun nihai boyuna ulaşmasına ve sağlığına etki edebilir. Ailelerin en büyük sorunu, yaşları iki ila beş arasında olan çocukların iştahsızlıktan dolayı kilo alamamaları oluyor. Bu dönemde çocuğun isteklerini de göz önünde bulundurarak ona göre bir beslenme düzeni oluşturmak gerekiyor. 5 ile 12 yaş arasındaki okul çağı çocuklarında boy çok daha fazla önem kazanıyor. Genellikle çocukların boyunun, anne ile babanın boyuna bağlı olarak uzaması beklenir. Oysa genetik mirastan sonra büyümeyi etkileyen ikinci faktör olarak çevresel etkenler de var. Ergenlik döneminde kızların 6 ile 11 cm, erkeklerin ise 7 ile 13 cm. arasında uzaması doğal. Buradaki önemli özelliklerden biri de kız çocuklardaki büyüme atağının ergenliğin ilk yarısında görülmesine karşın, erkeklerde ergenliğin ikinci yarısında yaşanması oluyor. Dolayısıyla, erkek çocuklar kızlara göre biraz daha uzun bir büyüme süreci yaşamış oluyor.  

Boy formülü
 

Pediatristlerin, çocuğun boyunun ne kadar uzun olacağını yaklaşık olarak hesaplamak için kullandıkları basit bir formül var. 2’nci yaşta uygulanan bu formül şöyle:

Kızlar için : (Baba boyu -13) + anne boyu/2
Erkekler için : (Anne boyu +13) + baba boyu/2  

Ebeveynlere öneriler

  • Çocuk hekiminizden çocuğunuzun büyümesi ile ilgili bilgi vermesini isteyin. 
  • Çocukların büyüme sürecinde bir sorun gözlüyorsanız, bunun nedenlerini ve çözümlerini hekiminizle tartışın. 
  • Çocuklarınızın ayakkabı, pantolon gibi boyla değişen giysilerini ne kadar zamanda değiştirdiğinize dikkat edin. Örneğin bir çocuk iki yıl boyunca aynı pantolonu giyiyorsa, büyümesinde bir sorun olabileceğini unutmayın. 
  • Normalin çok geniş bir dağılımı olduğu unutulmadan, çocuklarınızı başka çocuklarla kıyaslamayın. Ama belirgin farklar varsa hekiminize danışmaktan çekinmeyin.