cover image

Kalp hastalığı önlenebilir mi?

Yanlış beslenme alışkanlıkları ve hareketsiz yaşamın daha da yaygınlaşması kalp hastalıklarının görülme sıklığının artmasına neden oluyor. Ancak çocukluktan itibaren alınabilecek önlemlerle kalp hastalıklarından korunmak hiç de zor değil. Anadolu Sağlık Merkezi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Sertaç Çiçek, ülkemizdeki kalp hastalıkları oranları konusunda bilgi veriyor.

İnsanlarda koroner arter hastalığı gelişme olasılığını artırdığı bilinen çeşitli risk faktörlerinin (sigara içimi, yüksek kolesterol düzeyi, yüksek tansiyon, şeker hastalığı/diyabet, şişmanlık, hareketsiz yaşam tarzı , kötü beslenme alışkanlığı gibi) kontrol altına alınması ile koroner arter hastalığı gelişimini engellemenin veya en azından yavaşlatmanın mümkün olduğu gösterilmiştir. Yukarıda saydıklarımızın dışında kalan, yakın zamanda ortaya konan veya henüz keşfedilememiş risk faktörlerinin daha iyi tanınması ile koroner arter hastalığı ile savaşta daha çok yol katedileceği muhakkaktır.

Kalp riskine neden olan faktörler nelerdir? 

Koroner arter hastalığı gelişme riskini artırdığı kesin olarak bilinen temel faktörler şunlardır:

• Sigara içimi
• Yüksek kan basıncı
• Yüksek kötü huylu kolesterol düzeyi
• Düşük iyi huylu7  kolesterol düzeyi
• Şeker hastalığı (diyabet)  

Bunların dışında yine koroner arter hastalığı gelişimiyle yakından ilişkili olan ancak değiştirilemeyen bazı risk faktörleri mevcuttur:

• İleri yaş
• Erkek cinsiyet
• Genetik yatkınlık: Birinci derece akrabalarda erken koroner arter hastalığı öyküsünün varlığı 

Kalp hastalıkları kadınlar ve çocuklarda da sık görülür mü? 

Uzun yıllar erkeklerde koroner arter hastalığı sıklığının kadınlara göre daha yüksek olduğu düşünülse de son yıllarda yapılan çalışmalar bunun sadece erken yaşlar için geçerli olduğunu gösteriyor. Araştırmalar, 45-55 yaş arası perimenopozal dönemde rakamların eşitlendiğini ve 55 yaş üzerinde bu sıklığın kadınlar aleyhine arttığını ortaya koyuyor. Yine son yıllarda görülme sıklığı artan diyabet, obezite gibi risk faktörlerinin öncelikli olarak kadınları etkiliyor olması, kalp hastalıklarının kadınlarda daha fazla görüleceğinin bir göstergesidir. Gözlemlerin ortaya koyduğu bir başka önemli nokta da, son 20 yılda erkeklerde koroner arter hastalığına bağlı ölümlerin kararlı bir biçimde azalmasına rağmen, aynı başarının kadınlarda elde edilemeyişidir.

Kalp hastalıkları çocukluktan itibaren başlar mı? Aileler nelere dikkat etmeli? 

Yapılan çalışmalar aterosklerozun (damar sertliği) öncüsü olduğu düşünülen çizgi halindeki yağ hücresi birikimlerinin daha okul öncesi yaşlardan itibaren ana atardamarlarda oluştuğunu gösteriyor. Özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde beslenme alışkanlıklarının değişmesi ve daha hareketsiz bir yaşam tarzının benimsenmesine paralel olarak çocuklarda obezite sıklığının artması gelecekte diyabet, koroner arter hastalığı, yüksek tansiyon gibi kronik hastalıkların daha etkili olacağı anlamına geliyor. Bu nedenle doğru ve dengeli beslenme ile düzenli egzersiz alışkanlığının çocuklara erken yaşlarda kazandırılması çok önemlidir.

Kalp-damar hastalıklarından korunmak için nelere dikkat etmelisiniz? 

o Sigarayı bırakın.
o Fiziksel aktivitenizi artırın (Günde en az 3 km tempolu yürüyüş yapın).
o Günde 5 porsiyon meyve/ sebze tüketin, kırmızı et tüketimini azaltın.
o Tuz alımınızı azaltın, sofrada tuzluk bulundurmayın.
o Düzenli aralıklarla kan basıncınızı ölçtürün, kan basıncınızın 140/90 mmHg’nin altında olmasına dikkat edin.
o Doktorunuzun önerdiği sıklıkta kolesterolünüzü ölçtürün, total kolesterol rakamının 200 mg/dL, kötü huylu kolesterol düzeyinizin 160 mg, daha ideali 130 mg/dL’nin altında olmasına dikkat edin,
Fazla kilolarınızdan kurtulun.