cover image

Kendi kendine muayene gereksiz kaygıya neden oluyor

Meme kanserinde erken tanının önemi şüphesiz ki çok büyük… Göğüs kanseri olup olmadığını anlamak için kişinin kendisini muayene etmesi verimli bir yöntem değil. Çünkü bu yöntem kadınları yanıltarak gereksiz kaygı duymalarına neden olabiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Genel Cerrahi Uzmanı ve Meme Merkezi Yöneticisi Prof. Dr. Metin Çakmakçı, meme kanserinde erken tanı için kadınlara yol gösterecek önemli bilgiler paylaşıyor.

Kendi kendine muayene gereksiz kaygıya neden oluyor
Kadın kanserleri arasında en yaygını olan meme kanseri; tüm kadın kanserlerinin yüzde 24’ünü ve kanserden ölümlerin yüzde 14’ünü oluşturuyor.  Bu nedenle meme kanseri ile ilgili çok sayıda araştırma yapılıyor. Hem tanı hem de tedavi yöntemlerinde birçok gelişme yaşanıyor. Meme kanserinin türlerine göre tedavi seçeneklerinin de gün geçtikçe farklılaştığını ve kişiye özel tedavilerin ön plana çıktığını görüyoruz. Kadınların meme yapılarını daha iyi tanımaları, memelerindeki değişikliklerin farkına varmaları ve zamanı geldiğinde yıllık meme taramalarını yaptırmaları gibi bilinçli davranışlar, günümüzün tıp teknolojisiyle birleştiğinde, meme kanserini korkutmayan bir kanser türü haline geliyor.

Meme kanserinden nasıl uzak durulabilir?

Kansere karşı sihirli bir formül henüz bulunmamış gibi görünse de sağlıklı yaşam ile kansere yakalanma riskini büyük oranda düşürmek mümkün. Sağlıklı yaşam şartlarının başında sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, fazla kilolardan kurtulmak ve en önemlisi sigara içmemek geliyor. Kanser riskini azaltmak için sağlıklı yaşamayı gerçekten önemsemek gerekiyor.

Meme kanseri riskleri nasıl belirleniyor?

Riskleri belirlemek içinse büyük bir bilgi havuzu var; ailesinde tekrarlayan ya da genç yaşta görülen meme kanseri veya başka bir kanser türü görülen kadınlara sorular sorarak bilgi havuzu oluşturuluyor ve o kadının meme kanseri olma riski rakamsal olarak öğrenilebiliyor. Sonuçlarda görülen riskin yüzdesine göre de meme kanserine karşı önlem alınıyor. Bundan 5 - 10 yıl önce rakamsal verilerle risk yüzdesi hesaplamak ise mümkün değildi.

Kendi kendine meme muayenesi kaygıyı artırıyor

Kadınlara, 70’li ve 80’li yıllarda kendi kendine meme muayenesi yapmaları ve memeye nasıl bakılacağı öğretilirken bugün artık bu yöntemin çok verimli olmadığı, kişileri yanılttığı ve kadınları daha çok rahatsız ederek kaygı duymalarına yol açtığı söyleniyor. Bu yöntemi bildiğini söyleyip kendi kendini muayene etmek isteyenlere muayene öğretiliyor ancak bilmeyenlere, rahatsız olduğunu ve yapamadığını söyleyenlere de kendini muayene etmeleri konusunda ısrar edilmiyor. Bu yöntem zaman kaybettiriyor ve en önemlisi daha çok kaygı duyulmasına yol açıyor. Bu konuda ısrar etmek yaşam kalitesini zorluyor. Yani, kişi kurallara uyup doktora gitmeli, özel bir riski yoksa özellikle 45 yaşından sonra yılda bir, bu konuyla ilgili bir merkeze başvurmalıdır.  

Meme kanseri belirtileri nelerdir?

Meme ve meme ucunda farklılık görülebilse de meme kanserinin belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
  • Memenin içinde veya koltuk altında kitle
  • Meme dokusunda kalınlaşma
  • Memenin boyutunda ve şeklinde değişiklik
  • Meme derisinde veya ucunda şişlik, pullu ve kızarık görünüm
  • Meme derisinde portakal kabuğu görüntüsü
  • Kanlı meme başı akıntısı
Yukarıda bahsedilen belirtiler her zaman kanser belirtisi olmayabilir. Bu nedenle doğru tanı için doktora başvurulmalıdır. 
Göğüs kanseri genetik olabilir. Erken tanı için aşağıdaki sorulara “evet” diyorsanız, bir uzmana başvurun!

Aşağıdaki soruların herhangi birine “evet” diyorsanız:
  • Sizin ya da aile bireylerinizden birinin genetik testleri yapılıp BRCA ya da diğer meme kanseri yatkınlığı genlerinden birinin hasarlı olduğu saptandı mı?
  • Size, birinci ya da ikinci derecede bir akrabanıza 45 yaşın altında iken meme kanseri tanısı konuldu mu?
  • Ailenizin aynı tarafından olan iki ya da daha çok akrabanızda tanı konulmuş meme kanseri olan var mı?
  • Herhangi bir akrabanızda iki memesi birden kanser olan var mı?
  • Birinci derece bir erkek akrabanızda meme kanseri olan var mı?
Aşağıdaki soruların en az ikisine birden “evet” diyorsanız:
  • Yaşınız 65 yaşın üzerinde mi?
  • Daha önceki mamografileriniz “meme dansitesi yüksek” olarak raporlandı mı?
  • Başka bir nedenle göğüs bölgesine çok sayıda radyolojik tetkik yapıldı mı ya da radyoterapi aldınız mı?
  • Geçmişte meme kanseri tedavisi gördünüz mü?
  • Daha önce size meme biyopsisi yapıldı mı ve kuşkulu bir sonuç raporlandı mı?
  • Akrabalarınızda birden çok yumurtalık kanseri olan var mı?
Aşağıdaki soruların en az üçüne birden “evet” diyorsanız:
  • Akrabalarınız arasında pankreas kanseri olan var mı?
  • Akrabalarınız arasında prostat kanseri olan var mı?
  • Akrabalarınız arasında beyin kanseri olan var mı?