cover image

Kolon kanserinden korunma yöntemleri

Batı toplumlarında görülme sıklığı artıyor olsa da kolon kanserinin tanı ve tedavisindeki ilerlemeler sayesinde bu hastalığa bağlı ölümler azalıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Fatih Ağalar, önerilenden fazla et tüketmemek, posadan zengin, yağdan fakir beslenmek, egzersiz yapmak ve uygun tarama testleri ile kolon kanserinden korunmanın mümkün olduğunu vurguluyor.

Kolon kanseri, nedenleri ve korunma yolları hakkında yeterince bilgi sahibi misiniz?  


Türkiye’de ve özellikle Batılı ülkelerde oldukça yaygın hale gelen kolon kanserinde en büyük tehdit, toplumun konuya ilişkin yeterli bilgiye sahip olmaması. Kolon kanserinin ortaya çıkmasında, genetik faktörlerin rolü diğer kanser türlerine göre daha fazla. Yaklaşık yüzde 90’ı kalın bağırsaktaki poliplerden (iyi huylu tümörler) kaynak buluyor. Kolon kanseri belirtilerinin diğer sindirim sistemi hastalıklarıyla karıştırılması, hekime başvurmakta gecikmeye, tanının geç evrede konulmasına ve sağ kalım oranının düşmesine yol açıyor. Risk altında olan kişileri belirleyip, hastalık başlamadan önce tarama testleri uygulamak, kanserin oluşmadan ya da çok erken dönemdeyken fark edilmesini mümkün kılıyor.  

Beslenme alışkanlığı kolon kanseri riskini artırıyor  



Yapılan araştırmalara göre, bir insanın ömrü boyunca kolon kanserine yakalanma riski yaklaşık yüzde 5.5 gibi küçük bir rakam. Ancak aşağıdaki kriterlere uyan kişilerde hastalığın görülme riski artıyor:  
  • Ailesinde kolon kanseri ya da polip öyküsü olanlar, 
  • 50 yaşın üzerindeki kişiler, 
  • Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı olanlar, 
  • Batı toplumlarında görülen beslenme alışkanlığı, işlenmiş gıda ile önerilenden fazla et tüketenler,
  • Aşırı kilolular, 
  • Sigara içenler, 
  • Hareketsiz yaşam sürenler. 
  • Ayrıca meme, yumurtalık ve rahim kanseri varlığında da bu hastalığa yakalanma olasılığı yükseliyor.  

Kolon kanseri tarama testlerini ihmal etmeyin  


Kolon kanseri taramasında en kolay yöntem; dışkıda gözle görülemeyecek kadar az miktardaki kanın saptanması için yapılan “gizli kan testi”. Ancak bu yöntem her polipi ya da kanseri yakalayamayabiliyor. Bu nedenle daha güvenilir başka testlerle birlikte kullanılması gerekiyor. Daha ileri bir yöntem olan sigmoidoskopi ise bağırsağın makattan itibaren son 60 cm’lik kısmının optik cihazla incelenmesi anlamına geliyor. Daha riskli bireylerde ise tüm kalın bağırsağın incelendiği kolonoskopiden yararlanılıyor.  

Kolonoskopi nedir?  


Kolonoskopi; kalın bağırsak içindeki lezyonları ve patolojileri ortaya koymada büyük yarar sağlayan ve “altın standart” kabul edilen bir yöntem. Normal riskli bireylerin 40 yaşından itibaren yılda bir dışkıda gizli kan testi, 50 ile 70 yaş arasında olanların ise her beş yılda bir sigmoidoskopi yaptırılması öneriliyor. Kansere dönüşme riski yüksek olan poliplerin temizlenmesi ve uygun aralarla izlem, kolon kanserinden korunmada önem taşıyor. Bugün 60 yaş üzerindeki insanların yaklaşık yüzde 40 ile 50’sinde polipe rastlanıyor ve bu oran yaşla birlikte artıyor. Risk grubundaki bir kişide eğer tarama kolonoskopisinde bir veya birkaç küçük polip varsa, kolonoskopi düzgün yapıldıysa ve polipler tamamen alındıysa, bu hastanın riski toplumdaki ortalama riskle aynı düzey yani yaklaşık olarak yüzde 5.5 oluyor.  


Kolon kanserinden korunmak için…  

  • Düzenli tarama testlerini yaptırarak, 
  • Hareketsiz yaşam yerine, haftada 4 ile 5 gün orta şiddete egzersiz yaparak,
  • Posadan zengin, yağdan fakir, protein ağırlıklı olmayan bir beslenme düzeni uygulayarak,
  • Sigara ile alkolden uzak durarak, 
  • İdeal kilo korunarak, kolon kanseri riski azaltılabiliyor.