cover image

Öksürük hangi hastalıkların belirtisidir?

Anadolu Sağlık Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Kemal Tahaoğlu, "öksürükte ne zaman hekime gitmek gerekir?” “öksürük şurubu kullanmalı mıyım?” gibi aklınıza takılan tüm sorulara cevap veriyor.

Öksürük nedir?  

Öksürük aslında hastalık olmaktan çok, çok sayıda hastalıkta görülen bir belirti. Öksürük, vücudun solunum yollarındaki sekresyonları ve yabancı cisimleri temizlemeye yarayan bir savunma mekanizması. Bu nedenle de sağlıklı kişilerde etkili ve yararlı bir işlevi var. Öksürük, aynı zamanda birçok solunum yolu ve sistemik hastalığının da en sık görülen bulgularından biri.  

Öksürük çeşitleri
 

Sadece akciğer hastalıklarında değil, farklı organların hastalıklarına da öksürük eşlik edebiliyor. Öksürük, akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrılıyor. Genellikle üç haftadan uzun süren öksürükler kronik olarak adlandırılıyor, ancak bazı hekimler kronik öksürükten bahsetmek için sekiz hafta boyunca öksürüğün devam etmesi gerektiğini söylüyor. Diğer bir ayrım ise öksürükle birlikte balgam olup olmamasına göre yapılıyor. Balgamlı öksürük genellikle solunum yollarının iltihaplandığı hastalıklarda görülür. Bazen balgamlı öksürükte kan da görülebilir. Bu durum genellikle akciğer kanseri, bronşektazi veya verem gibi önemli bir hastalığın belirtisidir.  

En sık karşılaşılan öksürük nedenleri
 

Akut öksürükler, en çok soğuk algınlığı veya üst solunum yolları enfeksiyonlarından kaynaklanıyor. Diğer en sık karşılaşılan nedenleri şöyle sıralayabiliriz:
  • Alerjik burun akıntıları, astım atakları, sigara dumanı ve ozon gibi dış etkenlere maruz kalmakla oluşabilir. 
  • Öksürük ayrıca akciğer tüberkülozu, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) ile gırtlak ve akciğer kanserinin de belirtileridir.
  • Özellikle çocuklar ve yaşlılarda görülen, nefes borusuna yabancı bir cisim kaçması da şiddetli öksürüğe yol açar. Başörtüsü kullanan kişilerde türban iğnesinin nefes borusu ve bronşlara kaçması şikayeti de oldukça sık görülüyor.  

“Sigara öksürüğü” tanıyı geciktiriyor
 

Sigara içen kişilerde balgamlı öksürük sık görülüyor, işin kötüsü tiryakiler de bu duruma alışıyor. Bu durum aslında çok tehlikeli. Zaten sigara içtikleri için kronik bronşit, amfizem ve akciğer kanseri gibi önemli akciğer hastalıkları için risk taşıyan tiryakiler, öksürüğü normalleştirerek erken tanı şansını da kaybediyor. Sigara içmek kadar maruz kalmak da zarar veriyor. Anne ve babanın sigara içtiği evlerde yaşayan 11 yaş altındaki çocukların yüzde 50’sinde kronik öksürük gözleniyor.  

Hekim önermedikçe öksürük şurubu kullanmayın


Öksürük şurupları çok çeşitlidir. Her biri değişik etken maddeler içeriyor. Birçoğu soğuk algınlığına yönelik etken maddelerin kombinasyonundan oluşurken, bazıları balgam sökücü etkiye, bazıları da öksürük kesici etkiye sahip. Öksürük nedeninin saptanmadığı durumlarda, öksürük kesici etkiye sahip öksürük şurupları, altta yatan hastalığın tanısında gecikmelere neden olabiliyor. Ya da kanama, pnomotoraks gibi durumlarda balgam söktürücü etkiye sahip öksürük şurupları öksürüğü arttırıcı etkilerinden dolayı kanama ve pnomotoraksı artırabiliyor. Bu nedenlerle öksürük şurupları hekim önermedikçe kullanılmamalı.  

Ne zaman hekime başvurulmalı?
  • Öksürük, kalp yetmezliği gibi hastalıkların belirtisi de olabiliyor. Eğer hasta yeşil, sarı veya pas rengi balgam çıkarıyorsa, 
  • Diğer belirtiler ortadan kalktıktan sonra öksürük 21 günden daha uzun bir süre devam ediyorsa,
  • Eğer öksürükle birlikte ateş varsa veya kanlı balgam söz konusuysa, hekime başvurulması gereken klinik bir sorun söz konusu olabilir…