cover image

Sigarayı bırak baba!

Araştırmalar Türkiye’de sigaraya başlama yaşının 11-12’lerde olduğunu gösteriyor. Özellikle de erkek nüfusta sigara bağımlılık oranı çok yüksek. Anadolu Sağlık Merkezi Sigara Bırakma Polikliniği’nden Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Sönmez Duman, “Günde bir sigara bile bağımlılığa işaret” diyerek, babalara sigarayı bırakmayı öneriyor.

Sigarayı bırak baba!

Sigara içmek nasıl bir bağımlılık?

Sigara bağımlılığının iki ana komponenti vardır: Madde bağımlılığı ve psikolojik bağımlılık. Sigaranın içerdiği nikotin, tıpkı alkol, amfetamin, kokain, eroin gibi, zihni ve ruh halini değişikliğe uğratan, bağımlılık yapan bir maddedir. Beynin haz yollarını etkileyerek “dopamin” salgılatır. Dopamin kişiye yalancı bir keyif verir. Kişi bu keyfi tekrar yaşamak için giderek artan miktarlarda sigara içer. Kısa bir süre sonra da beyin nikotine bağımlılık kazanır. Bu nedenle her gün bir adet sigara tüketen kişiyi sigara bağımlısı kabul etmek gerekir. Sigara bırakma sürecinde yaşanan yoksunluk etkileri, sigaraya geri dönüşlerde baş edilmesi gereken önemli bir sorundur. Sigara bırakıldıktan sonraki ilk 2 haftada hastalarda nikotin yoksunluk etkileri belirgindir. Sıkıntı hissi, sinir bozukluğu, kızgınlık, hassasiyet, uyuma güçlüğü, konsantrasyon bozukluğu, baş ağrısı, yorgunluk, iştah artışı sıkça görülen şikayetlerdir. Tıbbi yardım alarak sigara bırakmayı deneyenlerde yakınmalar daha hafif seyreder ve başarı şansı artar.   

Sigara bırakma tedavisi

Hastaya özel, farmakolojik ve psikolojik destek programı planlanıyor. Farmakolojik tedavi nikotin yerine koyma tedavisi ve santral sinir sistemi üzerine etkili ilaçlardan oluşuyor. Nikotin yerine koyma tedavisi ile vücudun ihtiyaç duyduğu günlük nikotin dozunu 24 saatte sabit şekilde salacak yama tarzında nikotin bantlar veya sakızlar kullanılarak yoksunluk etkilerinin azaltılması hedefleniyor. Santral sinir sistemi üzerine etkili ilaçlar ise beyindeki değişik tipteki reseptörlere bağlanarak sigara içme ihtiyacını azaltıyor. Tek tek veya kombine şekilde hastanın ihtiyacına uygun dozlardan tedavi başlanarak, yakın takiple (yüz yüze görüşme, telefonla görüşme) desteklenerek hastanın 6-8 haftalık zorlu süreci atlatması hedefleniyor.  

Sigara bırakmada başarı oranı nedir?

Bir kişiye sigarayı bıraktı diyebilmek için kişinin 1 yıl boyunca bir adet bile sigara tüketmemiş olması gerekiyor. Sigara Bırakma Polikliniği’nin başarısı, hastalarının ne kadarının 1 yılın sonunda tütünden uzak kalabildiği ile belirleniyor.   Sigara Bırakma Polikliniği’ndeki hastalar öncelikle göğüs hastalıkları uzmanı ile görüşerek sigaranın zararları konusunda eğitim alıyor. Nikotin bağımlılığı değerlendirilerek madde bağımlılığına yönelik tedavi planlanıyor. Hasta daha sonra sigara bırakma konusunda uzman psikologlarca değerlendiriliyor ve psikolojik bağımlılık düzeyi belirleniyor. Akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi ve EKG yapılarak hastanın akciğer ve kalp sağlığı değerlendiriliyor ve kişiye özel en uygun tedavi seçiliyor. Program 6-8 hafta sürmekle birlikte, kontroller ve telefon görüşmeleri ile hastalar yakından izlenerek kendilerine gerekli destek veriliyor.   

Sigara bırakmak için başvuranların demografik yapısı

Sigara bırakmak için başvuran hastaların büyük çoğunluğu 35-50 yaş diliminde, üniversite mezunu erkek hastalardan oluşuyor. Hemen her meslek grubundan hasta mevcut. Kadın hastaların sayısı daha az olmakla birlikte yaş aralığı ve eğitim düzeyi benzer özellikler gösteriyor.