Randevu almak artık daha da kolay!
incele
X
Meme Sağlığı MerkeziMeme Sağlığı MerkeziDetaylı İncele
cover image

5 soruda diyabet – Tanımı, belirtileri, nedenleri ve tedavi yöntemleri

okuyabilirsiniz.

Vücutta sinsi bir şekilde ilerleyen diyabet (şeker hastalığı), iyi kontrol edilmediğinde özellikle kalp, böbrek, ayak ve göz gibi diğer organlar için de ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Diyabetin, özellike de erişkin tipi diyabetin (Tip 2) çağın en yaygın hastalıklarından biri olarak kabul edildiğini vurgulayan Anadolu Sağlık Merkezi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Erdem Türemen, diyabetle ilgili en çok merak edilen 5 soruyu cevaplandırdı...

5 soruda diyabet – Tanımı, belirtileri, nedenleri ve tedavi yöntemleri

1. Diyabet nedir?

Diabetes Mellitus, yani halk arasında bilinen adı ile ‘şeker hastalığı’ ya da “diyabet”, bir endokrin hastalıktır. Diyabet, kan şekeri düzeyindeki yüksekliğe bağlı olarak çıkan anlık sıkıntılardan ziyade uzun dönemde hastalardaki birçok organda hasara yol açabildiği gibi başarılı bir tedavi ile önlenebilir.

Diyabet; küçük ve / veya büyük damar hasarlarına bağlı komplikasyonlara neden olan, temelde kan şekeri yüksekliği ile tanımlanan bir hastalıktır. Kan şekeri yüksekliği, glukozun yakıt olarak tüketilmesi ve kan değerlerinin açlık ve tokluk durumlarında vücut için kabul edilebilir olan normal değerlerde tutulması için kullanılacağı hedef dokulardaki hücrelerin içine girmesini sağlayan, pankreas isimli iç salgı bezinden salgılanan bir hormon olan insülinin hedef organlarda sonradan gelişen bir direnç nedeniyle etkinliğinde azalmaya bağlı olabildiği gibi (tip 2 diyabet), insülinin bizzat eksikliğine bağlı da olabilir (tip 1 diyabet). Tip1 diyabet; yani ‘çocukluk çağında başlangıç gösteren diyabet’ genelde çocuk ve genç erişkinlik döneminde, olguların hemen hemen tamamında 40 yaş öncesinde başlar. Tip 2 diyabet ise; yani ‘erişkin tipi diyabet’ genelde 40 yaşından sonra başlayan, hastaların çoğunda (%80-90) aşırı kilonun varlığı ile özellenen, temelde varolan insüline karşı gelişmiş hedef organ (kas, karaciğer ve yağ dokusu) direnci nedeniyle insülinin etkisiz kalması sonucu oluşan, en sık rastlanan diyabet tipidir (%90).

Diyabetin daha az rastlanan ve insülinin tersi yönde etki eden hormonal mekanizmaların işlemesine bağlı olan hastalıklarda ortaya çıkan (sekonder diyabet) ya da tip 1 ve tip 2 diyabetin ara formları olan alt tipleri de bulunmaktadır. Hamilelik döneminde işleyen hormonal mekanizmalar sonucu gelişen gebeliğe bağlı diyabet ise; bebeğin doğmasıyla birlikte çoğunlukla gerileyen bir diğer özel diyabet tipidir.

2. Diyabetin nedenleri nelerdir?

Çoğunlukla altta yatan neden mutlak insülin eksikliği ile sonuçlanan; pankreasta insülin salgısından sorumlu olan beta hücrelerine ya da insülinin bizzat kendisine yönelik gelişmiş olan ‘otoimmun’ denilen bir çeşit reaksiyondur. Özetle nedeni bu gün için açıklanamaz bir şekilde vücut kendisine ait bir organı, bir hücreyi ve bir hormonu yabancı olarak algılamakta ve onu yok etmeye yönelik iltihabi bir reaksiyon başlatmaktadır. Bu reaksiyon ve yıkım sonrası beta hücrelerinin sayısı azalmakta, insülin salgısı azalmakta ve tip 1 diyabet ortaya çıkmaktadır. Kalıtım tip 2 diyabete göre tip 1 diyabette daha az önem taşımaktadır. Tip 2 diyabette obezite hastaların büyük çoğunluğunda bulunup aynı zamanda bu hastalık için bir risk faktörü teşkil ederken tip 1 diyabette insülinin yokluğu ve buna bağlı artmış katabolizma (yıkım olayları) nedeniyle izah edilemez ve önlenemez bir kilo kaybı ilk bulgulardandır. Tip 2 diyabete göre daha ani başlangıç, hızlı seyir ve daha yüksek kan şekeri değerleri ile seyreden bu hastalıkta hastaların tedavisinde insülin kullanımı mutlak gereklilik göstermektedir.  

Tip 2 diyabetli hastaların birinci dereceden akrabalarında diyabet öyküsü sıklıkla vardır. Yani kalıtsal yönü ağır basan bir hastalıktır. Bu tip diyabet; insülin direncine neden olan kolaylaştırıcı risk faktörleri ortadan kaldırıldığında (örneğin hasta ideal kilosuna kadar zayıflatıldığında) büyük ölçüde engellenebilmektedir.

3. Diyabetin belirtileri nelerdir?

Aşırı susama, çok ve sık idrara çıkma, iştah artışı, halsizlik, yorgunluk, sık ve aşırı acıkma, istem dışı kilo verme, bulanık görme ve ayaklarda görülen uyuşma diyabet hastalığının belirtileri arasında yer alıyor.

4. Diyabet hangi hastalıklara neden olabiliyor?

Günümüzde diyaliz tedavisi gören hastaların yüzde 30-40’ında böbrek yetmezliğinin nedeni diyabete bağlı böbrek hasarı. Uygun ilaç tedavisi, diyet ve egzersiz programı, kan şekeri düzeyi ile kan basıncı normal sınırlarda tutularak böbrekler diyabetin olumsuz etkilerinden korunabiliyor. Ayrıca diyabet gelişimi riskine sahip kişilerin (kilo fazlalığı olan, az hareket eden, ailesinde diyabet bulunan gibi) yılda bir kez kan şekeri ölçümü yaptırmaları, diyabetin erken dönemde saptanmasını ve etkin olarak tedavisinin gecikmeden başlamasını sağlayabiliyor.

Diyabetlilerde kalp hastalığının görülme sıklığı, diyabeti olmayanlara göre 2-4 kat daha fazladır. Diyabetliler kalp hastalıklarından korunmak için dikkatli olmalı. Özellikle hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği diyabetliler için en tehlikeli kalp sorunlarının başında geliyor. Diyabetliler bu hastalıkları kontrol altına aldıklarında kalp hastalığı riskini diyabetik olmayanların risklerine indirebiliyorlar. Bu nedenle her diyabetlinin, tansiyon ve kolesterol ölçümlerini aksatmamaları, tedavilerini tıpkı koroner arter hastası gibi sürdürmeleri gerekiyor. Bir de tabii sigaradan uzak durulması şart. Rakamlara göre, sigara içimi, kalp hastalıklarından ölüm riskini en az dört kat artırıyor. Kontrol altına alınmamış diyabet vücuttaki pek çok organı olumsuz etkileyebiliyor. Diyabet çok yönlü bir hastalık olması nedeniyle multi-disipliner bir yaklaşımla tedavi edilmesi gerektiği için endokrinoloji uzmanının yanı sıra ayrıca göz hastalıkları uzmanı, nöroloji uzmanı, kardiyoloji uzmanı, kalp-damar cerrahı, plastik cerrah, ortopedi uzmanı, ayak bakım uzmanı, radyoloji uzmanı, üroloji uzmanı, enfeksiyon hastalıkları uzmanı ve kadın hastalıkları uzmanlarına da düzenli kontrole gitmekte fayda var.

5. Diyabetin tedavi yöntemleri nedir?

Diyabet tedavisi Tip 1 veya Tip 2 türüne göre değişiyor. Tip 1 diyabet tedavisinde insülinin yanı sıra doktor tarafından belirlenen bir beslenme tedavisi de uygulanıyor.

Tip 2 diyabet tedavisinde ise düzenli beslenmeye ek olarak hücrelerin insülin hormonuna duyarlılığını arttıran veya doğrudan insülin hormonu salınımını yükselten ilaç tedavisi uygulanıyor. Diyabet tedavisinde düzenli doktor kontrolleri aksatılmamalı.

Randevu Al
Uzm. Dr. E. Erdem Türemen
Uzm. Dr.

E. Erdem Türemen

ile Tanışın

Diğer yazılarını okuyun

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Randevu almak artık daha da kolay!

Apple Store ve Google Play Store’dan indireceğiniz Anadolu Sağlık Online Servisler uygulamasıyla işlemlerinizi çok daha hızlı yapabileceksiniz.

Uygulamamızı şimdi indirirseniz anında dilediğiniz doktordan online randevu alabilir, test ve görüntüleme sonuçlarınıza kolayca ulaşabilir ve geçmiş doktor ziyaretlerinizi görüntüleyebilirsiniz.

app store
google play