Çocuklara “yaz bakımı”

Yaz mevsimiyle birlikte çocuklarda görülme sıklığı artan hastalıkları önlemek için iyi bir bakım şart. Çocuğunuzun beslenmesinden, giyimine kadar göz önünde bulunduracağınız bakım önerileri ile sağlıklı ve konforlu bir yaz tatili geçirmesini sağlayabilirsiniz.

YAZIN EN POPÜLER 2 SORUSU VE YANITLARI!

Ya sinek ısırırsa?

Sinekten korunmanın ideal yolu mekanik bariyer kurmaktır. Evde pencere teli, cibinlik ile sinek ısırması engellenebilir. Sinek ısırıklarını önlemek için kıyafete dikkat edilmelidir. İkinci olarak da bitkisel ürünler çok ince tabaka halinde kullanılmalı. Sinek kovucu ilaçlar kullanılıyorsa mutlaka ortamın havalandırılması sağlanmalı. Cilde sürülen sinek kovucular ise bebekler için uygun değildir; çünkü sinek ilaçları toksik olabilir. Hafif sinek ısırıkları sonrası kızarıklık ve kaşıntı olursa doktorunuzun önerdiği kremleri kullanılabilirsiniz. Eğer daha ciddi şişlik kızarıklık oluyorsa mutlaka doktora danışmak ve ciddi önlemler almak gerekir.

Sıcak mı çarptı?

Bazen ne yaparsanız yapın sıcak ortam bebeğinizi olumsuz etkiler. Susuz kalması da bu olumsuzluklardan biridir. Çok susama, ağız kuruluğu, kuru ve sıcak cilt, halsizlik, etrafa ilgisizlik, kuru bez, ağladığında gözyaşı akmaması, son 3-4 saattir hiç idrara çıkmama, kaka yapmama durumları varsa, göz küreleri ve fontanel (bıngıldak) çökük ise bebeğinizde su kaybı var demektir. Bu durumda bebeğinizi hemen serin bir ortama almalı ve sıvı takviyesi yapmalısınız. Anne sütü veya mama ile besleniyor ise emzirmelisiniz. Sıcak ile teması sürerse sıcak çarpması denen klinik tablo ortaya çıkabilir. Bu tabloya yüksek ateş, hızlı nabız, uykuya meyil ya da huzursuzluk, kusma, kuru ve sıcak deri görünümü, hızlı soluk alıp verme eşlik eder. Böyle bir durumda zaman kaybetmeden mutlaka sağlık kurumuna başvurmalısınız.

Genellikle soğuk havalarda bebeklerin kolay hastalanacağını düşünen aileler, bebekleri ile dışarıda gezebilmek, tatile çıkabilmek için yazın gelmesini sabırsızlıkla beklerler. Ancak havaların ısınmasıyla birlikte bebek ve çocuklarda bazı hastalıkların görülme sıklığı artıyor. Buna bağlı olarak bebek ve çocukların bakım ihtiyaçları da değişiyor. Yaz aylarında dış ortamda geçirilen vakit daha fazla olduğu için alınacak önlemler ve yapılacak düzenlemeler ile olası hastalıkların önüne geçmek ise elbette mümkün.

Bahar ve yaz aylarında çocukların beslenmelerine, güneşten korunmalarına, sıcak havalarda artan hastalık ve korunma yollarına değinen Anadolu Sağlık Merkezi’nden Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanları Dr. Kemal Akpınar ve Dr. Ebru Gözer, ailelerin sağlıklı ve konforlu bir yaz geçirmeleri için verdikleri çok önemli ipuçlarıyla, yaz mevsiminde çocuk bakımı hakkında ebeveynlerin akıllarındaki soru işaretlerini siliyor...

NASIL BESLEMELİSİNİZ?

Çocukların kilo ve boy orantısına göre beslenme şekilleri de değişebiliyor fakat bahar ve yaz aylarında biraz daha yumuşak, sindirimi kolay gıdalarla beslenmesi gerekiyor. Özellikle sıcaklarla beraber artan terleme ve terleme nedeniyle kaybedilen sıvının yerine konması için yaz mevsiminde sıvı içeriği daha yüksek olan beslenme tercih edilmeli. Vücudun kaybettiği vitamin ve minerallerin yerine konması için ise karpuz, kavun, şeftali, kayısı gibi mevsim meyvelerini bol ve dengeli tükettirmek, her zaman ev yapımı gıdaları tercih etmek, ev yapımı limonata ve ayran gibi içecekleri içirmek çocukların beslenmesinde ailelerin dikkat etmesi gereken başlıca hususlardır.

Anne sütü ile beslenen bebekler ise ortam sıcaklığı ile doğru orantılı olarak daha sık emzirilebilir. Mama hazırlamak için kullanılan su temiz olmalı, biberonlar sterilize edilmelidir. Ek besinler evde hazırlanmalı, bebeğe dışarıdan mümkün olduğunca yiyecek verilmemelidir; dondurma, hazır meyve suları, pişmemiş yiyecekler bebeğinize zarar verebilir. Ayrıca bebeğinizin yiyeceklerini ve suyunu sıcaktan korumalısınız, bunun için serin tutacak çantalar içinde yanınıza alabilirsiniz. Yemek seçiminde ise meyve, ısıtılmadan yenen soğuk çorbalar, yoğurt ve şekersiz hoşaflar tercih etmelisiniz. 

NE KADAR SU İÇİRMELİSİNİZ?

İlk altı ay anne sütü veya mama ile beslenen bebeklere su verilmesi gerekmiyor. Yeterince anne sütü ve mama ile beslenen bebekler günde 4-8 defa idrar yaparlar. Bu da aldığı sıvı miktarının yeterli olduğu anlamına geliyor. Daha büyük çocuklar da günde 4-8 defa idrar yapar ancak altı aydan büyük bebeklere su takviyesi yapmak gerekiyor. Ortam sıcaklığı artıyorsa, terleme ile sıvı kaybı varsa, yeterince idrar yapmıyorsa su takviyesi yapılabilir. Bebeğin mutlaka yeterince sıvı tükettiğinden emin olunmalı, daha büyük bebeklerin sıvı tüketmesi teşvik edilmelidir. Suluk dediğimiz biberon benzeri kaplar kullanılabilir. Sıvı kaybının olduğu kusma, ishal, yanık gibi durumlarda daha fazla ek sıvıya ihtiyaç duyulur. Ek sıvı ihtiyacını karşılarken, şekerli içeceklerin su yerine geçmediği kesinlikle unutulmamalı, temiz su kullanılmalı, açık sular kaynatılıp verilmelidir. Kapalı şişe sular ise kaynatılmadan verilebilir.

BU SICAKTA DIŞARIDA GEZMEK DOĞRU MU?

Koruyucu asit manto tabaka gelişmediği için güneşin zararlı etkilerine maruz kalabilen bebek cildi son derece hassastır. Dolayısıyla sıcak yaz günlerinde saat 10.00 ila 15.00 arası, yani güneşin en tepede olduğu saatlerde açık havada gezmek bebekler için uygun değil fakat sabah erken saatlerde bebekler sıcaktan etkilenmeden açık havada vakit geçirebilirler. Bebek ne kadar ufaksa o kadar daha erken saatte ve daha kısa süreli dışarı çıkarılabilirken, daha büyük çocuklar biraz daha geç saatte güneşe çıkarılabilir. Mümkünse dışarıda olunan saatlerde ağaç altı, şemsiye veya gölgelik oluşturan alanlarda vakit geçirilmeli, açık alanda gezerken bebek arabaları pamuklu kumaşla kaplı ve üzerinde bebeğin hava almasını engellemeyecek şekilde gölgelik olmalıdır. Bebeklere giydirilen geniş siperlikli şapkalar, UVA ve UVB korumalı güneş gözlükleri de bebeği sıcaktan ve güneşten koruyacaktır. Koruma özelliği olmayan plastik gözlükler tercih edilmemelidir. Ayrıca altı aydan küçük bebekler de dahil olmak üzere, güneşe çıkmadan önce yüz dahil açık bölgeler için güneş koruyucu (sun protect factor=SPF) kullanılmalıdır. Dışarıdayken de 2-3 saatte bir yenilenmelidir.

Güneşten korunmamız gerektiği kadar, güneşe ihtiyacımız olduğu da unutulmamalı. Çocukların güneşe hiç çıkarılmaması bazı metabolik hastalıklara, D vitamini eksikliğine bağlı olarak raşitizm denilen önemli bir hastalığa neden olabiliyor. Çocuğun yaşı ne kadar ufaksa o oranda güneşte daha az kalmalı ve daha erken saatlerde güneşe çıkarılmalıdır. Yeterli vitamini alması için kolları ve bacakları kısa giysilerle, asgari 30 dakika güneşte durması gerekir.

NASIL GİYDİRMELİSİNİZ?

Giysi seçerken yüzde 100 pamuklu, açık renkli ve hafif giysiler tercih edin. Sentetik, naylon ve polyester kumaşlar derideki nemi emmediği için cilt sıcak ve nemli kalıyor. Bu da isilik denilen soruna neden oluyor. Vücutta boyun, gövdenin üst bölümü ve baş en çok terleyen kısımlardır.  Cildi saran elastik kumaşlar da cildin havalanmasına engel olacağı için tercih edilmemelidir. Yatakta, bebek arabası içinde kullanılan malzemelerin de pamuklu kumaşlar olmasına özen gösterin. Soluyan yüksek teknoloji kumaşlar ve mayolar da kullanılabilir. Giderek kullanımı yaygınlaşan, güneş koruyucu faktör olarak tanımlanan giysiler de deniz kenarında tercih edilebilir.

Geceleri, hava sıcaklığı çok düşmeyip bazen nem oranının da artması ile daha bunaltıcı olabiliyor. Böyle bir durumda bebekleri fazla giydirmek onları sinirli ve huzursuz yapıyor. Yapılan çalışmalarda sıcak ortamda uyuyan bebeklerin daha derin uyudukları, bu nedenle Ani Bebek Ölüm Sendromu (SIDS) riskinin arttığı gösterilmiştir.  Bebeğinizi gece de ince pamuklu giysiler ile yatırmalı, bebeğinizin uyku öncesi banyo ile serinlemesini sağlamalısınız.  Eğer ortam sıcaklığı fazla ise klima, vantilatör gibi serinletici araçlar kullanabilirsiniz.

BANYOSUNU HANGİ SIKLIKTA YAPTIRMALISINIZ?

Bebekler genellikle banyo yapmaktan keyif alırlar. Uyku rutini oluşturmak için uyku öncesi banyo yaptırmak oldukça işe yaramaktadır. Sıcak yaz günlerinde bebeğinizin serinlemesi için günde 1-2 defa banyo yaptırabilirsiniz. Terlediğini fark ettiğinizde özellikle banyo ile teri ciltten uzaklaştırarak isiliği de önleyebilirsiniz.  

Banyo sonrası cildin nemlendirilmesi için banyo yağı yerine daha kremsi nemlendiriciler tercih etmelisiniz. Yağlar gözenekleri tıkayabilir ve cildin fazla nemli olmasına neden olabilir. Banyo sonrası cildin havalandırılıp soğumasını ve kurumasını sağlamak cildi rahatlatırken isiliği de önler. Hatta kullanılan bebek bezleri sentetik yapıda olduğu için bebeğinizin altını da açarak bir süre serbest zaman geçirmesini sağlayabilirsiniz. Şüphesiz ki bu, bebeğinizin çok hoşuna gidecektir.

NE TÜR AKTİVİTELER YAPMALISINIZ?

Kış ayları sonrası güneşi gördüğünüz andan itibaren bebeğinizle birlikte muhakkak yürüyüşlere çıkmalısınız. Size ve bebeğinize son derece faydalı olacak bu yürüyüşler uyku rutininize de önemli katkı sağlayacaktır. Bunun için park, bahçe ve deniz kenarları doğru bir seçim olacaktır. Trafiğin yoğun olduğu bölgeler ve kapalı alanlardan ise uzak durmanızda fayda var. Mümkünse havuzda veya deniz kenarında vakit geçirmesini, evde suyla oynayabileceği plastik havuzlar ve su oyuncakları ile oynamasını sağlayabilirsiniz.

HAVUZ, GÖZ VE KULAK ENFEKSİYONLARINA NEDEN OLABİLİR

Sıcak havayla beraber özellikle enfeksiyon hastalıkları artarken su ve gıda ile bulaşan hastalıklara dikkat etmek gerekiyor. Tatil köylerinde açık büfelerde, her şey dahil konseptinde birtakım mikroorganizma kökenli hastalıklar artabiliyor. Özellikle mayonez sıcak ortamda fazla kaldığı zaman mikroorganizmalar çoğalabiliyor. Ayrıca yaşadığımız sitelerdeki ve tatil yerlerinde havuz kaynaklı hastalıklara da yaz aylarında sıkça rastlanıyor. Özellikle göz ve kulak enfeksiyonları, ishaller, ateşli hastalıklar, cilt döküntüleri gibi havuz kaynaklı enfeksiyonlar artıyor. Bu nedenle aileler belli yaş grubu çocukları için havuz yerine denizi tercih etmelidir. Havuz, daha yoğun olmayan saatlerde kullanılmalı ve havuzun denetimi de düzenli olarak yapılmalıdır.  

ÖNEMLİ!

Sıcak havalarda bebekler ve küçük çocuklar sıcak oda veya park halinde olan araba içinde kesinlikle bırakılmamalıdır!

Mini bilgi

Günlük sıvı ihtiyacı nasıl hesaplanır?

Günlük sıvı ihtiyacı; ilk 10 kg‘a kadar her kiloya 100 ml, 10 kg‘dan sonraki 11-20 kg arası için her kiloya 50 ml eklenerek hesaplanır. Örneğin 7 kg olan bir bebek için 700 ml, 12 kg olan bebek için 1100 ml sıvı gereksinimi vardır. Bunlar idame değerlerdir.

Güneş kremi ile ilgil ibilinmesi gerekenler:

  • Hipoallerjen ve koruma faktörü 30-50 arası olmalıdır.
  • İnce bir tabaka halinde, güneş ışınlarının dik geldiği omuz başlarına, kol ve bacaklara sürülmelidir.
  • Yıllık kullanılmalı; son kullanma tarihi mutlaka kontrol edilmelidir. Aksi takdirde alerjik reaksiyonlara neden olup güneş koruyucu etkisi azalabilir.
  • Hayatın ilk 10 yılı cildin güneşten en çok etkilendiği ve zarar görebileceği dönemdir.