20 Ağustos 2023 Pazar
Diyabet hastalarına beslenme önerileri
İçeriğimizi yapay zeka (AI) araçlarında açın ve özetleyin.
İçindekiler
Halk arasında şeker hastalığı olarak da bilinen diyabet, günümüzde en önemli halk sağlığı problemlerinden biridir. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünya çapında 20-79 yaş aralığındaki her 11 kişiden 1'i diyabet hastasıdır, bu sayının 2045'te 10'da 1'e yükselmesi beklenmektedir. Teşhis edilemeyen vakaların da oldukça çok olduğu diyabet, hastaların organlarını ve yaşamsal fonksiyonlarını etkileyerek yaşam kalitesini düşürür. Bazı çok nadir görülen tipleri mevcut olsa da toplumda şeker hastalığı 2 tip olarak izlenir. Tip 1 diyabet sıklıkla çocuk ve genç yaşta ortaya çıkan Juvenil Tip olarak da adlandırılan diyabet tipidir. Tip 1 diyabette pankreasta beta hücrelerinden insülin üretiminde bir bozukluk mevcuttur. Tip 2 diyabet toplumda en sık görülen diyabet formudur. Tip 2 diyabette insülin üretimi olsa da insülinin hücresel düzeyde kullanılmasında sorun vardır.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
Diyabet kanda dolaşan glukoz, yani kan şekeri yüksekliği ile seyreden bir metabolizma hastalığıdır. Pankreastan salgılanan insülin hormonu, vücuttaki glukoz metabolizmasını düzenler. Bu hormonun eksik salgılanması ya da hiç salgılanmaması şeker hastalığına sebep olur. İnsan vücudundaki tüm hücrelerin en büyük enerji kaynağı glukoz, yani kan şekeridir. Beyin ise enerji kaynağı olarak sadece glukozu kullanır. Besinlerle alınan karbonhidrat, yağ ve proteinler, bağırsaklarda glukoz, yağ asiti, aminoasitler gibi yapı taşlarına ayrıştırılarak dolaşım sistemine geçer. Glukozun enerji kaynağı olarak kullanılabilmesi için dolaşım sisteminden hücre içine girmesi gerekir. İşte, bu noktada insülin hormonu devreye girer. Pankreastan kan dolaşımına salgılanan insülin hormonu, glukozun kandan hücre içerisine girmesinde rol oynar. Pankreastan insülin salgılanmasının azalması durumunda glukozun hücre içine girişi bozulacağından, kandaki glukoz düzeyi artar ve şeker hastalığı gelişir. Diyabeti sadece kan şekeri yüksekliği olarak düşünüp bu hastalığı basite indirgemek oldukça yanlıştır. Kanda yüksek oranda dolaşan kan şekeri; kılcal damarlarda, organlarda ve sinirlerde birikerek, birçok hastalığa sebep olur.
Beslenme yoluyla kana geçen glukoz, insülin hormonu eksikliğinde hücrelerin içine giremez ve kan şekeri yükselir. Kan şekerinin kanda yükselmesine hiperglisemi denir. Hiperglisemi teşhisi için 8 saatlik açlığı takiben yapılan kan şekeri normal değerinin 80-100 mg/dl olması gereklidir. Kandaki kan şekeri yüksekliği kontrol altına alınmazsa ve yükseklik sürekli devam ederse iç organlarda ciddi yapısal hasarlara sebep olur. Diyabetin kan şekeri yüksekliğine bağlı olan belirtileri diyabetin klasik 3P belirtisi olarak adlandırılır. Bu belirtiler şu şekilde sıralanabilir:
Bunların dışında sık görülebilecek diğer tip 2 diyabet belirtileri arasında yorgunluk ve halsizlik, ağız kuruluğu, sık ve aşırı acıkma, açlığa tahammülsüzlük, ağızda aseton kokusu, istem dışı kilo kaybetme sayılabilir. Göz merceğinden sıvı çekilmesine bağlı olarak bulanık görme, görme bozuklukları izlenebilir. Yüksek kan şekerinin sinirlerde yaptığı hasara bağlı olarak özellikle ayak tabanlarında olmak üzere, ellerde ve ayaklarda hissizlik ya da yanma, batma hissi tarzında nöropatik ağrı izlenebilir. Kan şekeri yüksekliğinin yara iyileşmesini bozması sebebiyle geçmeyen yaralar da şeker hastalığı belirtisi olabilir.
Şeker hastalığı nedenleri konusunda yapılan birçok araştırma sonucunda bu hastalığa genetik ve çevresel faktörlerinin birlikte etki ettiği saptanmıştır. Tip 2 diyabette, vücutta insülin üretilmesine rağmen hücresel düzeyde insülininin kullanımında sorun vardır. Tip 2 diyabet gelişiminde 2 önemli faktör rol oynar.
Bunun yanı sıra tip 2 diyabet gelişme riskini artıran faktörler şu şekilde belirtilebilir:
Diyabet tedavisinde ana amaç kan şekeri kontrolünün sağlanmasıdır. Tüm tedavilerden önce sağlıklı yaşam ve beslenme alışkanlıklarının kazanılması, kan şekeri kontrolündeki en önemli adımdır. Tüm bireylerde olduğu gibi özellikle diyabetli bireylerde sağlıklı yaşamın temelini oluşturacak düzenli ve kaliteli beslenme çok önemlidir. Yeterli ve dengeli beslenmenin öğrenilmesi ve tüm bu öğrenilenlerin günlük yaşamın tümüne yansıtılacak şekilde yaşam tarzı değişikliklerinin oluşturulması gereklidir. Günlük olarak tüketilmesi gereken karbonhidrat, yağ ve protein dengesi iyi ayarlanmalıdır. Beslenme 3 ana öğün ve bazı durumlarda ara öğünler şeklinde yapılmalıdır. Ana öğünlerde mutlaka yoğurt, ayran gibi kalsiyumdan yüksek bir besin kaynağı tüketilmelidir. Bu besinler kan şekerindeki ani düşme ve yükselmeleri azaltır. Beyaz ekmek yerine tam buğday ve çavdarlı ekmek, beyaz pirinç yerine bulgur veya kepekli makarna gibi glisemik indeksi düşük gıdalar tüketilmelidir.
Kaçınılması Gereken Yiyecekler
6 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Birimin Tüm İlgi Alanları
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Bölüm Doktorları
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Prof. Dr. İlhan Tarkun
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Uzm. Dr. Sibel Temiz
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Prof. Dr. İlhan Tarkun
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Uzm. Dr. Sibel Temiz
Önerilen Sağlık Yazıları
20 Ağustos 2023 Pazar
Diyabet hastalarına beslenme önerileri
23408 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Hamilelikte şeker hastalığı
25762 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Şeker Hastalığı (Diyabet) Nedir? Diyabet Belirtileri Nelerdir?
3130 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Gizli Şeker Nedir? Gizli Şeker Belirtileri Nelerdir?
30221 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Haşimato Nedir? Haşimato Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
4664 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Hipertiroidi Nedir? Hipertiroidi Belirtileri ve Tedavisi
32118 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Hipoglisemi Nedir? Kan Şekeri Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?
7787 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
İnsülin Direnci Nedir? İnsülin Direnci Belirtileri Nelerdir?
4359 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Jinekomasti Nedir? Jinekomasti Ameliyatı Nasıl Yapılır?
7345 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Tiroid Nedir? Tiroid Belirtileri Nelerdir?
4459 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
TSH Nedir? TSH Yüksekliği ve TSH Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?
10710 kez okundu
11 Ekim 2023 Çarşamba
Klinefelter sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
2625 kez okundu
9 Kasım 2023 Perşembe
Guatr Nedir? Guatr Belirtileri ve Tedavisi
2661 kez okundu
11 Aralık 2023 Pazartesi
Büyüme Hormonu (GH) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
27648 kez okundu
17 Nisan 2024 Çarşamba
Dopamin Nedir? Dopamin Ne İşe Yarar?
10521 kez okundu
23 Mayıs 2024 Perşembe
Endokrin Nedir? Endoktrin Sistem Ne İşe Yarar?
4129 kez okundu
17 Temmuz 2024 Çarşamba
Graves Hastalığı Nedir? Graves Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
3734 kez okundu
25 Temmuz 2024 Perşembe
Otoimmün Hastalıklar Nedir? Otoimmün Hastalıklar Nelerdir?
2100 kez okundu
23 Ağustos 2024 Cuma
İnsülin Direnci Nedir? İnsülin Direncinin 10 Belirtisi
42943 kez okundu
28 Ocak 2025 Salı
Hirsutizm Nedir? Hirsutizm Belirtileri ve Tedavisi
2411 kez okundu
8 Nisan 2025 Salı
Cushing Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
3219 kez okundu
9 Aralık 2025 Salı
GLP-1 İlaçlar (Ozempic gibi) Nedir? Yan Etkileri Nelerdir?
191480 kez okundu
7 Ocak 2026 Çarşamba
Tip 1 Diyabet Nedir? Tip 1 Diyabet Belirtileri ve Tedavisi
3484 kez okundu
23 Ocak 2026 Cuma
Tiroid Nodülü Nedir? Tiroid Nodülü Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
2187 kez okundu
18 Şubat 2026 Çarşamba
Tokluk ve Açlık Kan Şekeri Ne Olmalı?
7930 kez okundu
19 Şubat 2026 Perşembe
Serbest T4 (Tiroksin) Nedir? Serbest T4 Düşüklüğü ve Yüksekliği
3097 kez okundu
20 Şubat 2026 Cuma
Metabolizma Nedir? Metabolizma Nasıl Hızlandırılır?
3746 kez okundu
4 Haziran 2026 Perşembe
İyot Nedir? İyot Faydaları Nelerdir?
2796 kez okundu
5 Haziran 2026 Cuma
Mikroplastik Nedir? Mikroplastiklerin İnsan Sağlığına Etkileri Nelerdir?
1813 kez okundu
11 Kasım 2026 Çarşamba
LH Nedir? Luteinizan Hormon Testi Neden Yapılır ve Sonuçları Ne Anlama Gelir?
481 kez okundu
16 Kasım 2026 Pazartesi
Böbrek Üstü Bezi Nedir? Hormonları ve Görevleri Nelerdir?
544 kez okundu
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Lütfen önce randevu almak istediğiniz lokasyonu ve ardından ilgili bölümü seçiniz.
Randevu almak istediğiniz hekimi seçiniz. Seçiminizin ardından uygun tarih ve saat dilimleri görüntülenecektir.
Önce bölüm seçin
Daha önce Anadolu Sağlık Merkezi'nde işlem yaptıysanız, T.C. kimlik numaranız ve doğum tarihinizle giriş yapabilirsiniz.
Sistemde kaydınız bulunamadı, randevu talebinizi tamamlamak için lütfen bilgilerinizi girin.
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.