Addison Hastalığı: Nedir, Belirtileri, Neden Olur ve Nasıl Geçer?

Böbreklerin üzerinde yer alan böbrek üstü bezlerinin düzenli olarak çalışması normal bir yaşam için insan vücudunun ihtiyaç duyduğu bir durumdur.

Böbreklerin üzerinde yer alan böbrek üstü bezlerinin düzenli olarak çalışması normal bir yaşam için insan vücudunun ihtiyaç duyduğu bir durumdur. Böbreküstü bezleri insan vücudunda bulunan iki küçük bezdir ve yaşam için çok önemli olan iki hormonu üretirler. Kortizol ve aldosteron olarak adlandırılan bu hormonların yeterli seviyelerde salgılanmaması sonucunda insanlarda nadir olarak rastlanan addison hastalığı ortaya çıkar. Addison hastalığı her yaştan bireyi etkileyebileceği gibi yaygın olarak 30-50 yaş arasındaki bireylerde tespit edilir. Yapılan araştırmalar ise addison hastalığının kadınlarda daha fazla gözüktüğünü ortaya koymuştur.

Addison Hastalığı Nedir?

Addison hastalığı, böbreklerin üzerinde yer alan böbrek üstü bezlerinin ürettiği kortizol ve aldosteron hormonlarının yeterince üretilememesi nedeniyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Hormonlar dokuların veya organların işlevlerini kontrol ettiğinden, hormon düzensizlikleri insan vücudunda birçok hastalığa ve rahatsızlığa neden olur. İnsan vücudu geçirmiş olduğu hastalıklarla, yaralanmalarla veya stresle mücadele edebilmesi için birçok hormon salgılar. Kortizol hormonu da insan vücudunun strese karşı gerekli tepkileri gösterebilmesinde önemli bir rol oynar. Ayrıca kan basıncını, kalp fonksiyonlarını, bağışıklık sistemini ve kan şekeri seviyelerinin de korunmasına yardımcı olur. Aldosteron hormonu ise kandaki sodyum ve potasyum dengesinden sorumludur. Bu da böbreklerin kan hacmini ve kan basıncını etkileyen idrar olarak çıkan sıvının kontrol edilmesini sağlar.

Addison hastalığı primer adrenal yetmezlik olarak da adlandırılır. İkincil adrenal yetmezlik olarak adlandırılan hastalık ise beyin tabanında küçük bir bez olan hipofiz bezinin kortizol üretmek için adrenal bezlerini aktive eden yeterli ACTH hormonunu salgılamamasıyla ortaya çıkar. Addison hastalığı nedir sorusunun cevabı kısaca bu şekilde yanıtlanabilir.

 

Addison Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Addison hastalığı belirtileri nelerdir sorusu fazlaca merak edilmektedir. Addison hastalığı nedeniyle ortaya çıkabilecek birçok belirti vardır. Ancak bu belirtiler çoğunlukla bir anda ortaya çıkmaz. Tam aksine hastalığın ortaya çıkmasına sebep olan bezlerin yavaş yavaş işlevinin bozulması ile birlikte belirtiler zamanla kendini gösterir. Addison hastalığının en yaygın belirtileri arasında;

  • Sancılı karın ağrısı,
  • Kadınlarda adet dönemlerinin anormalliği,
  • Çok fazla tuz tüketme isteği,
  • Depresyon ve stres halinin sürekliliği,
  • Bağırsak düzeninin bozulması ile birlikte gelen ishal,
  • Ayağa kalkarken baş dönmesi veya buna bağlı olarak mide bulantısı,
  • Vücudun dengesinin bozulması ile birlikte ortaya çıkan iştahsızlık,
  • Düşük kan şekeri ve düşük tansiyon,
  • Kasların zamanla zayıflaması,
  • Vücudun soğuğa duyarlı hale gelmesi,
  • Herhangi bir diyet yapılmamasına rağmen kilo kaybetme,
  • Aşırı yorgunluk hali yer alır.
     

Bazı anormal durumlarda (yaralanma gibi) hastalık veya yoğun stresten dolayı semptomlar oldukça hızlı bir şekilde kendini gösterebilir. Bu durumda addison krizi olarak da adlandırılan böbreküstü yetersizliği adı verilen ciddi bir durum oluşur. Böyle durumlarda acil müdahale gerekir, aksi takdirde şoklar veya yaşamı riske edecek durumlar gelişebilir. Addison krizinin bilinen belirtileri ise,

  • Zihinsel olarak çok karışık duygular içerisinde olmak, algıların zayıflaması
  • Dehidrasyon,
  • Aşırı zayıflık,
  • Uyanık kalmada güçlük çekme veya bilinci tamamen yitirme,
  • Yüksek ateş,
  • Nefes darlığı,
  • Şiddetli kusma ve ishal,
  • Bel, göbek çevresi veya bacaklarda ani ve şiddetli ağrı,
  • Sürekli bayılacak gibi hissetme olarak sıralanabilir.

Bu durum oldukça ciddidir ve vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.

Addison Hastalığı Neden Olur?

Addison hastalığı, vücudun bağışıklık sisteminin kendi doku ve organlarına saldırmasıyla birlikte ortaya çıkan otoimmün bir rahatsızlıktan kaynaklanır. Addison hastalığı olan insanların bağışıklık sistemi, kortizol ve aldosteron salgılayan adrenal bezlerin dış kısmına saldırır. Bu da hastalığın ortaya çıkmasına sebep olur. Ancak hastalığı tek sebebi vücudun kendi bağışıklık sisteminin bu bezlere saldırması değildir.

  • Adrenal bezlerin yaralanması,
  • Tüberküloz, HIV, AIDS ve mantar enfeksiyonlarına bağlı tüm enfeksiyonlar,
  • Adrenal bezlerinin işlevlerini etkileyen başka bir bölgede meydana gelen tümör,
  • Adrenal bezlerinde meydana gelen kanamalar,
  • Böbrek üstü bezlerinin başka bir hastalıktan dolayı cerrahi müdahale ile alınması,
  • Dokularda ve organlarda bazı proteinlerin anormal olarak birikmesi,
  • Genetik kusurlar,

nedeniyle de addison hastalığı ortaya çıkabilir. Hastalığın neden ortaya çıktığı ancak detaylı bir teşhis aşaması ile birlikte mümkün olabilir.

Addison Hastalığı Teşhisi Nasıl Konulur?

Addison hastalığının teşhisi konusunda izlenen birtakım prosedürler vardır. Öncelikli olarak hastanın sağlık öyküsü dinlenir ve semptomlar gözden geçirilerek fiziksel muayene yapılır. Ciltte bulunan koyu lekeler bir sonraki aşama testlerine geçiş için ipucu olabilir. Daha kesin bir sonuç elde edilebilmesi amacıyla kan testleri yapılır. Kan testinin amacı kanda bulunan sodyum, potasyum, kortizol ve ACTH seviyelerinin ölçülmesidir. Bu maddelerin kandaki seviyesi hastalık hakkında doktora ipucu verir. ACTH stimülasyon testi adı verilen, yapay bir ACTH enjeksiyonu yapıldıktan sonra vücuttaki adrenal bezlerinin çalışmasını test eden bir teşhis yöntemi de kullanılabilir. İşlemden sonra adrenal bezlerin düşük seviyede kortizol üretmesi, bezlerin doğru ve gerektiği gibi çalışmadığı anlamına gelir. Ayrıca adrenal bezlerde kalsiyum birikintilerinin tespiti açısından röntgenler de kullanılabilir.

Son aşama olarak da bilgisayarlı tomografi bir seçenektir. Bilgisayarlı tomografi ile X ışınları yardımıyla vücudun görüntülenmesi sağlanır. Adrenalleri veya hipofiz bezlerini görüntülemek için BT taraması kullanılır. Böylece vücudun bağışıklık sisteminin böbrek üstü bezlere herhangi bir zarar verip vermediğinin teşhisi yapılabilir.

Addison Hastalığı ile Birlikte Ortaya Çıkan Semptomlar Nelerdir?

Addison hastalığı ile birlikte ortaya çıkan semptomlar çoğunlukla bir anda kendini göstermez. Bağışıklık sisteminin kendi vücuduna saldırması nedeniyle yavaş yavaş ortaya çıkar. Bu da aslında hastalığın teşhisini ve tedavisini zorlaştıran bir durumdur. Yine de insanların vücudunu iyi tanıması ve en ufak değişiklikleri bile ciddiye alması hastalığın erken teşhisini sağlayabilir. Kadınlarda adet döngüsünün düzeninin bozulması birçok hastalığı işaret edebilir ancak addison hastalığı ile birlikte ortaya çıkması da olasıdır. Zaman zaman ateşin yükselmesi ve tansiyonun düzensizliği de addison hastalığı ile birlikte ortaya çıkan yaygın semptomlar arasında yer alır. Bel çevresinde ve böbreklere yakın noktalarda ortaya çıkan ağrılar ile bu ağrıların vücuda yayılması da yaygın semptomlar olarak öne çıkar. Bu semptomların ciddiye alınarak vakit kaybetmeden muayene olmak tedavi için oldukça önemlidir.

Addison Hastalığı Nasıl Geçer?

Addison hastalığı nasıl geçer sorusunu doğru yanıtlamak için tedavi yöntemlerini bilmek gerekir. Öncelikli olarak erken teşhis tedavinin başarılı olabilmesi için gerekli bir durumdur. Bu nedenle insanların vücudunda ortaya çıkan anormal bir durumun ciddiye alınarak muayene olmaları gerekir. Addison hastalığının tedavisi için en yaygın tedavi yöntemi salgılanmasında eksiklik olan hormonların vücuda dışarıdan takviye edilmesidir. Kortizol üretmekte zorlanan vücuda destek olarak uygun ilaçlar reçete edilebilir. Eğer hastalığın sebebi aldosteron eksikliği ise buna uygun ilaç tedavisi uygulanmalıdır. Doktorlar duruma göre gören hastaların yoğun aktiviteler sonrasında daha fazla tuz tüketmelerini isteyebilir. Sıcak ve nemli havalarda da daha fazla tuz tüketimi gerekebilir. Ayrıca acil durumlar için hastaların yanlarında enjekte edilebilir kortikosteroid bulundurması gerekebilir. Bu enjeksiyonların kullanımı konusunda gerekli bilgilendirmeyi tedaviyi gerçekleştiren doktor yapacaktır.

Addison hastası bireylerin aynı zamanda stresten de uzak durması gerekir. Çünkü tedavi sırasında stres seviyesinin yükselmesi hastalığın durumunu kötüleştirebilir veya tedavinin işe yaramamasına neden olabilir. Bu nedenle psikolojik destek de faydalı olabilir.


 

Sağlık Merkezi
Anadolu Sağlık Merkezi

Nefroloji

Nefroloji

Bölüm Doktorları

Tıbbi Birimi İncele
Gebze

Nefroloji

Doç. Dr. Enes M. Atasoyu

Gebze

Nefroloji

Doç. Dr. Enes M. Atasoyu

Tümünü göster

Önerilen Sağlık Yazıları

Propolis: Nedir, Ne İşe Yarar, Faydaları Nelerdir, Nasıl Kullanılır?

Propolis: Nedir, Ne İşe Yarar, Faydaları Nelerdir, Nasıl Kullanılır?

6 soruda ıspanak zehirlenmesi

6 soruda ıspanak zehirlenmesi

Melatonin Nedir? Faydaları Nelerdir?

Melatonin Nedir? Faydaları Nelerdir?

Böbrek Ağrısı Nedir?

Böbrek Ağrısı Nedir?

Böbrek İltihabı (Piyelonefrit) Nedir, Alınması Gereken Önlemler Nelerdir?

Böbrek İltihabı (Piyelonefrit) Nedir, Alınması Gereken Önlemler Nelerdir?

CRP Yüksekliği: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

CRP Yüksekliği: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

K Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur? Faydaları Nelerdir?

K Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur? Faydaları Nelerdir?

Lökopeni (Beyaz Kan Eksikliği): Nedir, Belirtileri, Neden Olur ve Nasıl Tedavi Edilir?

Lökopeni (Beyaz Kan Eksikliği): Nedir, Belirtileri, Neden Olur ve Nasıl Tedavi Edilir?

Lupus: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Lupus: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Ödem Nedir? Nasıl Atılır?

Ödem Nedir? Nasıl Atılır?

Ramazan’da Böbrekleri Susuzluktan Korumanın Yolları

Ramazan’da Böbrekleri Susuzluktan Korumanın Yolları

Tümünü göster