Detoks Nedir?

Son yıllarda adından sıklıkla bahsedilen detoks kısaca vücudu temizlemek ve toksinlerden arındırmak için başvurulan bir diyet sürecidir. Hava kirliliği, stres, yanlış beslenme alışkanlıkları, çeşitli kimyasallara maruz kalınması gibi pek çok sebeple vücutta toksin adı verilen zararlı maddeler birikebilir. Uzman kontrolünde yapılan çeşitli detokslar vücutta biriken toksinlerin vücuttan atılmasına yardımcı olabilir. “Detoks nedir?”, “Detoks çeşitleri nelerdir?”, “Kimler detoks yapabilir?” gibi soruların cevapları ve detoks hakkında merak edilenler yazının ilerleyen kısımlarında detaylı olarak yer almaktadır.

Detoks Nedir?

Normalde insan vücudunda üretilmeyen bazı zararlı maddeler vücuda çeşitli yollarla girerek hücrelerin yapısını, genetiğini bozabilir veya organların normal fonksiyonuna zarar verebilirler. Detoks kısaca, bu zararlı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olan bir uygulamadır. Hava kirliliği, çizik tencere gibi mutfak aletlerinden gıdalara karışan metaller, sağlıksız beslenme alışkanlıkları gibi çevresel faktörler toksinlerin insan vücuduna girmesine neden olabilir. İnsan vücuduna giren bu maddeler zamanla çeşitli doku ve organlara zarar vererek çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir. Bununla birlikte vücut için zararlı olan maddeler sadece dış faktörlerden kaynaklanmaz. Bazı durumlarda solunum gibi çeşitli metabolik faaliyetler sonucunda da serbest radikaller gibi hücrelere zarar veren maddeler açığa çıkabilir.

Normal şartlarda toksinler karaciğer tarafından çeşitli enzimatik olayların yardımıyla zararsızlaştırılarak vücuttan atılacak hale getirilir. Detoksifikasyon süreci olarak adlandırılan bu sürecin sonunda zararsız duruma gelen maddeler ter, idrar, dışkı gibi yollarla vücuttan uzaklaştırılır. Ancak bazı durumlarda toksinler vücuttan uzaklaştırılamayacak kadar birikebilir. Bu durumda toksinlerin vücuttan atılma sürecinin detoks gibi yöntemlerle desteklenmesi gerekebilir. Bir diğer ifadeyle insan vücudu kendisini temizleme yeteneğine sahip olsa da bazı durumlarda bdetoksifikasyon sürecinin dışarıdan da desteklenmesi faydalı olabilir. Detoks diyetleri genellikle kısa süreli olan ve vücuttan toksinleri atmayı amaçlayan diyetlerdir.

Detoks Türleri Nelerdir?

Detoks programları su diyeti gibi yoğun kalori kısıtlamasına dayanan diyetlerden beslenme alışkanlıklarında yapılan basit değişikliklere kadar geniş bir yelpazede ele alınabilir. Buna göre günümüzde yaygın olarak başvurulan başlıca detoks türleri şu şekildedir:

  • 1 ila 3 gün arasında değişen sürelerde aç kalmaya dayalı oruç tutmak,
  • Su diyeti gibi sadece su, meyve ve sebze suyu, çay gibi gıdaların tüketimi,
  • Limonlu su gibi belirli içecekleri tüketmeye özen göstermek,
  • Gluten gibi maddeleri içeren gıdaları beslenme programından çıkaran diyetler,
  • Düzenli olarak egzersiz yapmak,
  • Önerilen süre boyunca sadece belirlenen yiyecek ve içeceklerle beslenmek,
  • Lif içeriği yüksek gıdalar gibi sindirim sistemini rahatlatan gıdaları tercih etmek,
  • İşlenmiş ürünlerden kaçınmak,
  • Terlemek için saunaya girmek.

Yukarıda sayılanlar günümüzde yaygın olarak başvurulan detoks yöntemlerindendir. Bununla birlikte uzmanlar detoks yönteminin kişinin genel sağlık durumuna ve ihtiyaçlarına uygun olarak hazırlanması gerektiğinin üzerinde durmaktadır. İnsan vücudunun toksinleri doğal yollarla atma yeteneği göz önünde bulundurulduğunda uzman kontrolünde olmadan bilinçsizce uygulanan detoks diyetleri kişinin sağlığının bozulmasına neden olabilir.

Detoks Neden Yapılır?

Detoks vücudu toksinlerden arındırarak genel sağlığı iyileştirmeyi amaçlayan yöntemler bütünüdür. Günümüzde hava kirliliği, sağlıksız beslenme alışkanlıkları, ambalajlı ürünler gibi çeşitli etkenler nedeniyle insan vücudu devamlı olarak zararlı maddelere maruz kalabilir. Bu zararlı maddeler zamanla vücutta birikerek çeşitli sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Normal şartlarda zararlı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasında yani vücudun temizlenmesinde karaciğer aktif rol oynar. Ancak zararlı maddelerin aşırı birikmesi durumunda karaciğer bu maddeleri uzaklaştırma konusunda zorluk yaşayabilir. Detoksun temel amacı vücudun doğal detoksifikasyon sürecini destekleyerek vücuttan toksinleri uzaklaştırmaktır. Bir diğer ifadeyle detoks karaciğer gibi organların çalışmasını destekleyerek vücudu dışarıdan içeriye doğru temizlemeyi amaçlar.

Ek olarak detoks programlarına başvuran kişilerin başlıca amaçlarından bir tanesi de kilo vermektir. Özellikle kalori kısıtlamasına dayanan detokslar sindirim sisteminin çalışmasını destekleyerek kilo verme sürecine yardımcı olabilir.

Detoks Nasıl Yapılır?

Vücudu toksinlerden arındırmaya yardımcı olan detoksu uygularken asıl önemli olan sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmektir. Bu nedenle detoks programları şekerli yiyecek ve içecekleri, işlenmiş gıdaları içermez. Detoks yapmak isteyenlerin uygulayabilecekleri bazı yöntemler şu şekildedir:

  • Vücuttaki toksinleri atmada en etkili yöntemlerden bir tanesi bol su içmektir. Bu nedenle günlük su tüketimini artırmak vücudu toksinlerden arındırmaya yardımcı olabilir.
  • Antioksidan içeriği yüksek sebze ve meyveleri tüketmek detoks sürecini destekleyebilir.
  • Detoks sürecinde yoğurt, kefir gibi probiyotik gıdaların tüketilmesi bağırsak florasının korunmasına yardımcı olarak vücuttaki toksinlerin daha kısa sürede atılmasına yardımcı olabilir.
  • Çeşitli araştırmalar soğan ve sarımsak gibi kükürt içeriği yüksek gıdaların vücuttan ağır metallerin atılmasına yardımcı olabileceğini göstermektedir.
  • Uyku vücudun kendisini yenilemesine yardımcı olur. Bu nedenle özellikle detoks sürecinde 7-9 saat uyumaya özen gösterilmesi önerilir.
  • Bazı bilimsel araştırmalar şekerli ve işlenmiş gıdaların karaciğer ve böbrek gibi organların normal fonksiyonunu olumsuz etkileyerek vücudun doğal detoksifikasyon sürecini bozduğunu göstermektedir. Bu nedenle detoks yapmak isteyenlerin şekerli ve işlenmiş gıdalardan uzak durması önemlidir.
  • Detoks yaparken dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan bir diğeri de tuz tüketimini sınırlandırmaktır. Aşırı tuz tüketimi vücudun suyu tutmasına yani ödeme neden olabilir. Bunun neticesinde kişi daha az idrar yapma ihtiyacı hissedebilir. Bu nedenle detoks sırasında tuz tüketimini sınırlandırmak ve su tüketimini artırmak toksinlerin vücuttan atılmasına yardımcı olabilir.
  • Vücuttaki toksinler çoğu zaman ter ve idrar gibi vücut sıvıları yoluyla vücuttan atılır. Düzenli olarak egzersiz yapılması terlemeye, dolayısıyla vücudun toksinlerden arınmasına yardımcı olabilir.

Detoks Faydaları ve Zararları

Detoks alanında uzman bir hekim kontrolünde uygulandığında vücudun zararlı maddelerden arınmasına yardımcı olur. Ancak bazı durumlarda detoks diyetleri çeşitli sağlık sorunlarına da neden olabilir. Detoksun başlıca faydaları aşağıdaki gibidir:

  • Detoks doğal detoksifikasyon sürecinde görev alan karaciğer ve böbrek gibi organların normal işleyişini destekleyebilir.
  • Daha enerjik hissetmeye yardımcı olabilir.
  • Kalori kısıtlamasına dayalı detokslar kilo verme sürecini hızlandırabilir.
  • Sebze ve meyve tüketimine odaklanan detokslar vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri vücuda kazandırmaya yardımcı olabilir.
  • Sindirim sisteminin daha etkili çalışmasına katkı sağlayabilir.

Sayılanların yanı sıra özellikle bilinçsiz uygulanan detoks programlarının bazı zararları da olabilir. Buna göre detoksun başlıca zararları şu şekildedir:

  • Kalori alımını önemli ölçüde kısıtlayan detokslar vücudun ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin alımını engelleyebilir. Bunun neticesinde vitamin ve mineral eksiklikleri ortaya çıkabilir.
  • Özellikle kalori kısıtlamasına dayanan detokslar metabolizma hızının yavaşlamasına neden olabilir.
  • Detoks sırasında vücuttan aşırı sıvı atılmasına neden olan uygulamalar sıvı-elektrolit dengesinin bozulmasına neden olabilir.
  • Aşırı kalori kısıtlaması bazı kişilerde psikolojik sorunlara neden olabilir.

Detoks Kimler İçin Uygun Değildir?

Detoks programları genellikle belirli besinlerin tüketimine izin veren diğer besin maddelerini ise sınırlandıran uygulamalardır. Özellikle hipertansiyon, diyabet gibi herhangi bir kronik sağlık sorunu bulunanların detoks gibi uygulamalardan uzak durması önerilir. Ek olarak hamilelerin veya emziren kadınların detoks gibi besin alımını sınırlandırıcı beslenme programlarından uzak durması önerilir.

Detoks programlarının büyük çoğunluğu tek tip beslenmeye veya uzun süreli açlığa odaklanan diyetlerdir. Bu nedenle herhangi bir sağlık sorunu olsun olmasın detoks uygulamak isteyen herkesin öncesinde alanında uzman bir hekime danışması ve gerekli kontrollerini yaptırması önemlidir. Siz de detoks yapmayı düşünüyorsanız uzman bir doktordan randevu almayı ve kontrollerinizi yaptırmayı ihmal etmeyin.

 

Sağlık Merkezi
Anadolu Sağlık Merkezi

Beslenme ve Diyet

Beslenme ve Diyet

Bölüm Doktorları

Tıbbi Birimi İncele
Ataşehir

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Derya Eren

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Dilek Öztürk

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Nilüfer Duygu Yüceli

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Tuba Örnek

Ataşehir

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Derya Eren

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Dilek Öztürk

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Nilüfer Duygu Yüceli

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Tuba Örnek

Tümünü göster

Önerilen Sağlık Yazıları

Coronavirüs’e Karşı Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin 8 Yolu

Coronavirüs’e Karşı Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin 8 Yolu

Ketojenik Diyet Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Ketojenik Diyet Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Ayva'nın Faydaları

Ayva'nın Faydaları

Hindistan Cevizi Yağı: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Hindistan Cevizi Yağı: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Kanser ve Beslenme

Kanser ve Beslenme

Kantaron Yağı: Faydaları, Çeşitleri, Kullanım Alanları

Kantaron Yağı: Faydaları, Çeşitleri, Kullanım Alanları

Nasıl Kilo Alınır? Sağlıklı Kilo Alma Yöntemleri

Nasıl Kilo Alınır? Sağlıklı Kilo Alma Yöntemleri

Kişiye Özel Beslenme Programları

Kişiye Özel Beslenme Programları

B12 Vitamini Nedir? B12 Eksikliği Belirtileri Neledir?

B12 Vitamini Nedir? B12 Eksikliği Belirtileri Neledir?

Çörek Otu: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Çörek Otu: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Kefir Nedir? Kefirin Faydaları Nelerdir?

Kefir Nedir? Kefirin Faydaları Nelerdir?

Kekik Çayı: Nedir, Faydaları, Tüketimi

Kekik Çayı: Nedir, Faydaları, Tüketimi

Keten Tohumu Faydaları Nelerdir?

Keten Tohumu Faydaları Nelerdir?

Papatya Çayı : Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Papatya Çayı : Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Rezene Çayı : Nedir, Faydaları, Tüketimi

Rezene Çayı : Nedir, Faydaları, Tüketimi

Semizotu Faydaları Nelerdir?

Semizotu Faydaları Nelerdir?

Yaban Mersini: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Yaban Mersini: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Zencefil: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Zencefil: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Anoreksiya

Anoreksiya

Ginseng Nedir?

Ginseng Nedir?

Güçlü hafıza ve beyin sağlığı için B vitamini tüketilmeli

Güçlü hafıza ve beyin sağlığı için B vitamini tüketilmeli

Zerdeçalın Sağlığa 10 Faydası

Zerdeçalın Sağlığa 10 Faydası

Oruç Tutanlara 6 Beslenme Önerisi

Oruç Tutanlara 6 Beslenme Önerisi

Tümünü göster