21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mikrobiyota Nedir?
İçeriğimizi yapay zeka (AI) araçlarında açın ve özetleyin.
İçindekiler
Vücuttaki bakır metabolizmasında genetik bir bozukluk sonucu gelişen Wilson hastalığı, karaciğer ve beyin başta olmak üzere çeşitli organlarda biriken aşırı bakır nedeniyle oluşan kalıtsal bir hastalıktır. Erken dönemde fark edilmezse karaciğer yetmezliği, sinir sistemi bozuklukları ve psikiyatrik sorunlarla sonuçlanabilir. Ancak zamanında tanı konulması durumunda, uygun tedavi ile hastaların yaşam kalitesi önemli ölçüde korunabilir. Bu yazıda Wilson hastalığının ne olduğu, nasıl anlaşıldığı ve tedavi sürecinin nasıl yönetildiği detaylarıyla ele alınmaktadır.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
ATP7B adlı gende meydana gelen mutasyon sonucu ortaya çıkan otozomal resesif geçişli bir metabolik bozukluktur. Bu hastalıkta karaciğer, vücuda alınan bakırı normal şekilde işlemez ve onu safrayla dışarı atmakta yetersiz kalır. Bakır zamanla başta karaciğer, beyin, göz ve böbrekler olmak üzere birçok organda birikir. Bu birikim toksik etkilere yol açarak hücre hasarına, organ fonksiyon kaybına ve sistemik belirtilere neden olur.
Wilson hastalığı genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlar. Ancak erişkin yaşlara kadar belirti vermeden ilerleyebilir. İlk bulgular genellikle karaciğer enzim yüksekliği, yorgunluk ya da ruhsal değişiklikler olabilir. İleri evrelerde titreme, konuşma bozukluğu ve hareket problemleri gibi nörolojik bulgular da tabloya eklenebilir. Hastalık sinsi ilerlediği için tanı konması gecikebilir. Bu nedenle aile öyküsü olan bireylerin erken yaşta taranması son derece önemlidir.
ATP7B adı verilen gende meydana gelen kalıtsal bir mutasyon sonucu oluşur. Bu gen, karaciğer hücrelerinde bulunan ve vücuda alınan bakırın safrayla dışarı atılmasını sağlayan özel bir protein üretiminden sorumludur. ATP7B genindeki bozukluk nedeniyle karaciğer, fazla bakırı yeterince vücuttan uzaklaştıramaz. Bu metal zamanla karaciğerde birikmeye başlar. İlk olarak karaciğer dokusunda hasara yol açan bu birikim, daha sonra kana karışarak beyin, göz, böbrek ve diğer organlarda da toksik etkiler yaratır.
Wilson hastalığı, otozomal resesif (çekinik) bir şekilde kalıtılır. Yani hastalığın ortaya çıkması için hastanın her iki ebeveynden de hatalı geni alması gerekir. Ebeveynlerden yalnızca birinden genetik mutasyon alınırsa birey taşıyıcı olur ancak hastalık gelişmez. Bu nedenle ailede Wilson hastalığı öyküsü olan kişilerin genetik olarak taranması büyük önem taşır. Hastalık genellikle çocukluk veya ergenlikte ortaya çıksa da, bazı bireylerde belirtiler yetişkinlikte de görülebilir. Tedavi edilmediği takdirde ilerleyici ve hayatı tehdit eden bir tabloya yol açabilir.
Hastalık başlangıçta sessiz ilerleyebilir ve belirtiler çoğu zaman başka hastalıklarla karıştırılabilir. Özellikle karaciğer ve sinir sistemi etkilenmeye başladığında semptomlar daha belirgin hale gelir. Erken evrede sadece hafif karaciğer enzim yüksekliği ya da yorgunluk gibi genel şikayetler olabilirken, ilerleyen dönemlerde nörolojik ve psikiyatrik belirtiler dikkat çeker. Wilson hastalığının yaygın belirtileri şöyle sıralanabilir:
Karaciğerle ilgili belirtiler şöyledir:
Hastalıkta aşağıdaki nörolojik belirtiler görülebilir:
Bunların yanı sıra hastalar depresyon, kaygı bozuklukları, duygudurum dalgalanmaları, davranış değişiklikleri, agresiflik, konsantrasyon bozukluğu ve akademik performans düşüklüğü yaşayabilir. Ayrıca gözde Kayser-Fleischer halkası görülebilir. Gözün renkli kısmının (iris) çevresinde, bakır birikimine bağlı gelişen yeşilimsi-kahverengi halka oftalmolojik muayenede saptanır. Diğer sistemik bulgular ise şöyle olabilir:
Wilson hastalığının belirtileri çok çeşitli olduğu için tanıda dikkatli bir değerlendirme gerekir. Gözdeki Kayser-Fleischer halkası, hastalığın ileri evrelerinde karakteristik bulgular arasında yer alır ve oftalmolog tarafından özel slit-lamp muayenesiyle saptanabilir.
Wilson hastalığı, genetik geçişli bir metabolik hastalık olduğu için yalnızca ATP7B geninde bozukluk taşıyan bireylerde görülür. Bu genetik bozukluk, otozomal resesif kalıtım yoluyla taşındığından hastalık yalnızca kişi her iki ebeveynden de hatalı geni aldığında ortaya çıkar. Ebeveynler taşıyıcı olduklarında genellikle herhangi bir belirti göstermez; bu nedenle ailede hastalık öyküsü olmadan da çocuklarında hastalık gelişebilir.
Wilson hastalığı dünya genelinde nadir görülse de, bazı toplumlarda genetik izolasyon, akraba evlilikleri ve taşıyıcılık oranlarının yüksek olması nedeniyle görülme sıklığı artabilir. Hastalığın genel görülme oranı yaklaşık 30.000 kişide 1’dir. Ancak bu oran, genetik geçişin yoğun olduğu popülasyonlarda daha yüksek olabilir.
Hastalık genellikle 5 ila 35 yaş arasında belirti verir, ancak belirtiler çocukluk döneminde de başlayabilir ya da 40 yaşından sonra da saptanabilir. Yaş aralığı geniş olsa da çoğu vakada ilk bulgular ergenlik çağında ya da erken yetişkinlikte ortaya çıkar. Çocukluk döneminde daha çok karaciğerle ilgili belirtiler ön plandayken, ergenlik sonrası ve yetişkinlikte nörolojik ve psikiyatrik belirtiler daha belirgin olabilir.
Wilson hastalığı, her cinsiyette eşit oranla görülür. Ancak hastalığın gidişatı kişiden kişiye değişebilir. Aynı genetik mutasyona sahip bireylerde bile farklı organ sistemleri etkilenebilir ve semptomlar değişken olabilir. Bu da tanı sürecini zorlaştıran önemli bir faktördür. Özellikle karaciğer hastalığı ya da ruhsal bozukluklarla başvuran genç bireylerde, Wilson hastalığı mutlaka akla gelmeli ve dışlanmadan ihmal edilmemelidir.
Ayrıca, aile bireylerinden birinde tanı konduğunda, tüm kardeşler ve birinci derece akrabalar tarama testlerine alınmalıdır. Çünkü erken tanı konanlarda hastalık daha belirti vermeden önleyici tedaviyle organ hasarı gelişmeden müdahale edilebilir.
Wilson hastalığı teşhisi karmaşık olabilir. Çünkü hastalığın belirtileri çok çeşitli ve başka hastalıklarla kolayca karışabilecek niteliktedir. Bu nedenle tanı, genellikle klinik öykü, fizik muayene bulguları, laboratuvar testleri, görüntüleme yöntemleri ve genetik analizlerin bir arada değerlendirilmesiyle konur.
İlk aşamada hastanın yaşına, aile öyküsüne ve semptomlarına göre doktor, Wilson hastalığını düşünerek bazı temel testleri ister. Özellikle genç yaşta açıklanamayan karaciğer enzim yüksekliği, nörolojik semptomlar, psikiyatrik bozukluklar veya hemolitik anemi varlığında bu hastalık mutlaka akla gelmelidir. Wilson hastalığını teşhis etmek için kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:
Teşhis konulduktan sonra tedaviye hızlıca başlanması hastalığın ilerlemesini önleyebilir. Aynı zamanda birinci derece akrabaların da taranması, erken teşhis ve önleyici tedavi açısından hayati öneme sahiptir. Erken tanı, Wilson hastalığında organ hasarını durdurabilen en kritik aşamadır.
12 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Gastroenteroloji
Gastroenteroloji
Medikal Teknolojiler
Fibroscan, karaciğer hastalıklarında biyopsi yerine ultrason dalgalarıyla ölçüm yapan, karaciğerin çok daha büyük bir alanını değerlendirilebilen bir cihazdır.
Gastroenteroloji
Birimin Tüm İlgi Alanları
Gastroenteroloji
Bölüm Doktorları
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Ahmet Melih Özel
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Zülfikar Polat
Gastroenteroloji
Doç. Dr. Hasan Murat Gürsoy
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Ahmet Melih Özel
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Zülfikar Polat
Gastroenteroloji
Doç. Dr. Hasan Murat Gürsoy
Önerilen Sağlık Yazıları
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mikrobiyota Nedir?
2141 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Kabızlık Polikliniği
2274 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Bağırsak Kurdu Nedir? Bağırsak Kurdu Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
20630 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Gastrit Nedir? Gastrit Belirtileri ve Tedavisi
7029 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Gaz Sıkışması Nedir? Gaz Sıkışması Nasıl Geçer?
10870 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Huzursuz Bağırsak Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir?
15827 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
İshale Ne İyi Gelir? İshali Ne Keser?
15029 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Makattan Kan Gelmesi Nedir? Makattan Kan Gelmesi Neden Olur?
5030 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mide Kanseri Belirtileri Nelerdir? Mide Kanseri Tedavisi
7218 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mide Bulantısı: Nedir, Neden Olur ve Tedavisi
5500 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mide Kanaması Nedir? Mide Kanaması Belirtileri ve Tedavisi
8969 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Siroz Nedir? Siroz Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri
8323 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Ülser Nedir? Belirtileri, Teşhis ve Tedavisi
10173 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Ülseratif Kolit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
50509 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
ERCP Nedir?
2833 kez okundu
9 Kasım 2023 Perşembe
Kolon (Bağırsak) Kanseri: Belirtileri, Teşhis & Tedavi Yöntemleri
4460 kez okundu
9 Kasım 2023 Perşembe
Karaciğer Biyopsisi Yerine Fibroscan Yöntemi
2400 kez okundu
29 Kasım 2023 Çarşamba
Pankreas iltihaplanması (Pankreatit) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
50268 kez okundu
17 Ocak 2024 Çarşamba
Kabızlık Neden Olur? Kabızlığa Ne İyi Gelir?
21964 kez okundu
17 Ocak 2024 Çarşamba
Mide Üşütmesine Ne İyi Gelir? Mide Üşütmesi Nasıl Geçer?
13559 kez okundu
17 Ocak 2024 Çarşamba
Mide Yanması Neden Olur? Mide Yanmasına Ne İyi Gelir?
4126 kez okundu
9 Şubat 2024 Cuma
Karın Şişkinliğine Ne İyi Gelir? Şişkinlik Nasıl Geçer?
12075 kez okundu
9 Şubat 2024 Cuma
Reflü Nedir? Reflüye Ne İyi Gelir?
27217 kez okundu
7 Haziran 2024 Cuma
Karaciğer Kisti Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
11328 kez okundu
7 Haziran 2024 Cuma
Safra Yolu Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir?
2621 kez okundu
7 Haziran 2024 Cuma
Pankreas Duktal Adenokarsinomu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
2859 kez okundu
7 Haziran 2024 Cuma
Safra Kesesi Polipleri Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
15054 kez okundu
25 Temmuz 2024 Perşembe
Crohn Hastalığı Nedir? Crohn Hastalığında Neler Tüketilmemeli?
5127 kez okundu
25 Temmuz 2024 Perşembe
Karaciğer Yağlanması Nedir? Belirtileri Nelerdir?
3744 kez okundu
10 Eylül 2024 Salı
Kolon Kanserinde Robotik Cerrahi Avantajları Nelerdir?
1811 kez okundu
30 Eylül 2024 Pazartesi
Mide Bulantısına Ne İyi Gelir? Mide Bulantısı Neden Olur?
10993 kez okundu
6 Ocak 2025 Pazartesi
Kolorektal Kanser Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
6074 kez okundu
28 Ocak 2025 Salı
Karaciğer Büyümesi Nedir? Karaciğer Büyümesi Neden Olur?
11712 kez okundu
28 Ocak 2025 Salı
Karın Zarı Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir?
2526 kez okundu
29 Ocak 2025 Çarşamba
Psikolojinin Bağırsak Sağlığına Etkileri Nelerdir?
1811 kez okundu
3 Mart 2025 Pazartesi
Makat (Anal) Kanseri Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
8346 kez okundu
3 Mart 2025 Pazartesi
Mide Fıtığı Nedir? Mide Fıtığı Belirtileri ve Tedavisi
4588 kez okundu
7 Mart 2025 Cuma
Helikobakter Pilori Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
13597 kez okundu
7 Mart 2025 Cuma
Kabakulak Nedir? Kabakulak Belirtileri Nelerdir?
7165 kez okundu
8 Nisan 2025 Salı
Dispepsi (Hazımsızlık) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
16630 kez okundu
8 Nisan 2025 Salı
Hemokromatozis Nedir? Hemokromatozis Belirtileri Nelerdir?
1797 kez okundu
9 Nisan 2025 Çarşamba
Anal fissür (Makat Çatlağı) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
18566 kez okundu
11 Nisan 2025 Cuma
Kanlı İshal (Dizanteri) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
33121 kez okundu
23 Eylül 2025 Salı
Bağırsak Düğümlenmesi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
24982 kez okundu
8 Ekim 2025 Çarşamba
Dumping Sendorumu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
4629 kez okundu
8 Ekim 2025 Çarşamba
Gilbert Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
5924 kez okundu
25 Aralık 2025 Perşembe
Mide Ağrısına Ne İyi Gelir? Mide Ağrısı Neden Olur?
4954 kez okundu
9 Ocak 2026 Cuma
Pangastrit Nedir? Pangastrit Kanser midir?
3740 kez okundu
26 Ocak 2026 Pazartesi
SIBO Nedir? SIBO Belirtileri Nelerdir?
9290 kez okundu
26 Ocak 2026 Pazartesi
Divertikülit Nedir? Divertikülit Belirtileri Nelerdir?
1790 kez okundu
20 Şubat 2026 Cuma
Siyah Dışkı (Melena) Nedir? Siyah Dışkı Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
13018 kez okundu
27 Şubat 2026 Cuma
Tavuk Zehirlenmesi Nedir? Tavuk Zehirlenmesi Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
2162 kez okundu
4 Mart 2026 Çarşamba
Kolonoskopi Nedir, Nasıl Yapılır? Hazırlık ve Riskler
4938 kez okundu
6 Mart 2026 Cuma
Mide Delinmesi Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
2665 kez okundu
4 Haziran 2026 Perşembe
Karaciğer Nakli Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
1689 kez okundu
5 Haziran 2026 Cuma
Endoskopik Sleeve Gastroplasti Nedir? ESG Nasıl Uygulanır?
1549 kez okundu
5 Haziran 2026 Cuma
Mide Yıkanması Nasıl Olur? Mide Yıkama Neden Yapılır?
2120 kez okundu
5 Haziran 2026 Cuma
Motilite Nedir? Motilite Bozukluğu Testi Nasıl Yapılır?
2609 kez okundu
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Lütfen önce randevu almak istediğiniz lokasyonu ve ardından ilgili bölümü seçiniz.
Randevu almak istediğiniz hekimi seçiniz. Seçiminizin ardından uygun tarih ve saat dilimleri görüntülenecektir.
Önce bölüm seçin
Daha önce Anadolu Sağlık Merkezi'nde işlem yaptıysanız, T.C. kimlik numaranız ve doğum tarihinizle giriş yapabilirsiniz.
Sistemde kaydınız bulunamadı, randevu talebinizi tamamlamak için lütfen bilgilerinizi girin.
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.