Yumurtalık yetmezliği, kadın üreme sistemini etkileyen ve hem doğurganlık hem de hormonal denge üzerinde önemli sonuçlar doğuran bir durumdur. Özellikle üreme çağındaki kadınlarda ortaya çıktığında hem fiziksel hem de psikolojik açıdan zorlayıcı olabilir. Bu durum, adet düzeninin bozulmasından erken menopoz belirtilerine kadar geniş bir yelpazede etkiler yaratabilir. Erken tanı ve doğru tedavi planı, uzun vadeli sağlık risklerinin azaltılması açısından büyük önem taşır.
Yumurtalık yetmezliği, yumurtalıkların normal şekilde çalışamaması ve yeterli miktarda yumurta ile hormon üretememesi durumudur. Erken yumurtalık yetmezliği, 40 yaşından önce yumurtalık fonksiyonlarının azalması veya tamamen durmasıyla tanımlanır. Bu durumda yumurtalıklar, östrojen ve progesteron gibi hormonları yeterince üretemez ve düzenli yumurtlama gerçekleşmez. Bu tablo, menopoz ile benzer belirtiler gösterse de her zaman kalıcı değildir. Bazı kadınlarda dönemsel olarak yumurtlama ve adet görülebilir. Ancak genel olarak doğurganlık potansiyeli belirgin şekilde azalır.
Erken yumurtalık yetmezliği, genel popülasyonda nadir kabul edilse de klinik pratiğe bakıldığında sanıldığından daha sık karşılaşılan bir durumdur. Özellikle üreme çağındaki kadınlarda adet düzensizliği ve açıklanamayan infertilite nedenleri araştırılırken tanı konulabilr. Yapılan epidemiyolojik çalışmalara göre erken yumurtalık yetmezliği, 40 yaş altındaki kadınların yaklaşık %1’inde, 30 yaş altındaki kadınların ise yaklaşık %0,1’inde görülmektedir. Bu oranlar düşük gibi görünse de, toplam kadın nüfusu göz önüne alındığında önemli bir hasta grubunu temsil eder.
Birçok vakada tanı, adetlerin seyrekleşmesi, tamamen kesilmesi veya uzun süreli gebelik elde edememe şikâyetiyle doktora başvuru sonrasında konur. Bunun yanı sıra bazı kadınlarda belirgin bir şikâyet olmadan, rutin jinekolojik kontroller veya hormonal testler sırasında tesadüfen saptanabilir. Ayrıca kemoterapi, radyoterapi ya da yumurtalıklara yönelik cerrahi öyküsü olan kadınlarda görülme sıklığı genel popülasyona kıyasla daha yüksektir.
Yumurtalık yetmezliğinin nedeni her zaman net olarak saptanamayabilir. Vakaların önemli bir kısmı idiopatik, yani nedeni bilinmeyen grupta yer alır. Bununla birlikte bilinen bazı risk faktörleri ve nedenler bulunmaktadır.
Yumurtalık yetmezliğinin şöyle sıralanabilir:
Belirtiler genellikle hormon düzeylerindeki düşüşe bağlı olarak ortaya çıkar ve zamanla artabilir. En sık görülen belirtiler adet düzenindeki değişikliklerle başlar.
Yaygın belirtiler şöyle sıralanabilir:
Yumurtalık fonksiyonlarının azaldığı genellikle klinik bulgular ve laboratuvar testleriyle anlaşılır. Düzenli adet gören bir kadında adetlerin seyrekleşmesi veya tamamen kesilmesi önemli bir uyarı işaretidir.
Tanıda kullanılan temel yöntemler şu şekildedir:
Yumurtalık yetmezliğinin kesin ve yumurtalık fonksiyonlarını tamamen geri kazandıran bir tedavisi yoktur. Tedavi daha çok belirtilerin kontrol altına alınması, yaşam kalitesinin artırılması ve uzun vadeli sağlık risklerinin azaltılmasına yöneliktir.
Tedavi seçenekleri arasında aşağıdakiler yer alır:
Erken yumurtalık yetmezliği tanısı alan kadınlarda gebelik ihtimali azalmış olsa da tamamen ortadan kalkmaz. Nadir de olsa spontan yumurtlama ve gebelik görülebilir. Ancak çoğu vakada doğal yollarla gebelik elde etmek zorlaşır. Gebelik isteyen kadınlar için tüp bebek uygulamaları, donör yumurta seçenekleri gibi yardımcı üreme yöntemleri değerlendirilebilir. Tedavi planı mutlaka bireysel olarak oluşturulmalıdır.
Düşük yumurta rezervi ile yumurtalık yetmezliği sıklıkla birbiriyle karıştırılan ancak klinik olarak farklı anlamlar taşıyan iki ayrı durumdur. Düşük yumurta rezervi, yumurtalıklarda bulunan toplam yumurta sayısının yaşa göre beklenenden daha az olması anlamına gelir. Bu durumda yumurtalıklar işlevini tamamen kaybetmemiştir, yumurtlama devam edebilir. Hormon üretimi büyük ölçüde korunur. Adet döngüleri genellikle düzenlidir ya da hafif düzensizlikler görülebilir. Kadın doğal yollarla veya yardımcı üreme yöntemleriyle hamile kalma şansına hala sahip olabilir.
Yumurtalık yetmezliği ise daha ileri bir tablodur. Bu durumda yumurtalıkların hem yumurta üretimi hem de hormon salgılama kapasitesi belirgin şekilde bozulur. Özellikle östrojen düzeyleri düşerken FSH gibi hormonlar yükselir. Adetler seyrekleşebilir, tamamen kesilebilir ya da düzensiz hâle gelebilir. Yumurtlama çoğu zaman durur ve doğal gebelik ihtimali ciddi şekilde azalır.
Özetle aralarındaki temel farklar şu şekilde ifade edilebilir:
Tedavi, hormon eksikliğini gidermeye ve komplikasyonları önlemeye yöneliktir. Hormon replasman tedavisi, kemik ve kalp sağlığının korunması açısından önemlidir. Gebelik planı varsa yardımcı üreme yöntemleri değerlendirilir.
Yumurtalık fonksiyonları zayıfladığında adet düzensizlikleri, hormon eksikliğine bağlı şikâyetler ve doğurganlık sorunları ortaya çıkabilir. Uzun vadede kemik erimesi ve kalp-damar hastalığı riski artabilir.
Hayır. Mevcut tıbbi yöntemlerle yumurtalık yetmezliği tamamen ortadan kaldırılamaz. Ancak belirtiler kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.
Hayır. Erken yumurtalık yetmezliği bir kanser türü değildir ve kansere dönüşmez. Ancak bazı kanser tedavileri yumurtalık yetmezliğine yol açabilir.
Her zaman mümkün değildir. Genetik nedenler önlenemez; ancak toksik maddelerden kaçınmak ve gerekli durumlarda doğurganlık koruyucu yöntemlere başvurmak riski azaltabilir.
Son güncellenme tarihi: 20 Şubat 2026
Yayınlanma tarihi: 20 Şubat 2026
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Op. Dr. Meltem Emine Çam
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Op. Dr. Nuri Ceydeli
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Op. Dr. Zeynep Yılmaz
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Op. Dr. Meltem Emine Çam
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Op. Dr. Nuri Ceydeli
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Op. Dr. Zeynep Yılmaz
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Hamilelikte idrar yolu enfeksiyonlarını önlemenin 10 yolu
20 Eylül 2023 Çarşamba
10 soruda Menopoz ve Menopoz Tedavisi
3 Kasım 2023 Cuma
Adeti Ertelemek Ne Kadar Doğru?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Adet Düzensizliği Neden Olur? Adet Düzensizliği Nasıl Geçer?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Adet Gecikmesi Neden Olur? Adet Gecikmesi Belirtileri Nelerdir?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Adet Öncesi Sendrom (PMS) ve Tedavisi
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Adet Söktürücü Nedir? Adet Söktürücü Bitkiler ve Çaylar
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Vajinal Akıntı Neden Olur? Vajinal Akıntı Nasıl Geçer?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Beta HCG Nedir? Gebelikte Hafta Hafta Beta HCG Değerleri
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Nelerdir?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Doğum Kontrol Hapı Nasıl Kullanılır? Zararları Nelerdir?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Ertesi Gün Hapı Nedir? Nasıl Kullanılır, Yan Etkileri Nelerdir?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Genital Siğil Belirtileri Nelerdir? Genital Siğil Nasıl Geçer?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
HPV Aşısı Nedir? HPV Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Spiral Nedir? Spiral Ne Zaman ve Nasıl Takılır?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Vajinal Mantar Nedir? Vajinal Mantar Belirtileri Nelerdir?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Vajinismus Nedir? Vajinismus Tedavisi Nasıl Olur?
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Yerleşme Kanaması Nedir? Yerleşme Kanaması Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
23 Ağustos 2023 Çarşamba
Yumurtalık Kisti Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
20 Eylül 2023 Çarşamba
Regl Ağrısı Nasıl Geçer? Neden Olur?
21 Eylül 2023 Perşembe
Yumurtlama Dönemi: Nedir, Belirtileri, Hesaplama Yöntemi
11 Ekim 2023 Çarşamba
Boş Gebelik Nedir? Boş Gebelik Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
11 Ekim 2023 Çarşamba
Genital Bölge Temizliği
11 Ekim 2023 Çarşamba
Hamilelikte (Gebelikte) Cinsellik Nasıl Olmalıdır?
11 Ekim 2023 Çarşamba
Herpes Virüsü Nedir, Belirtileri, Bulaşıcılığı ve Tedavisi
9 Kasım 2023 Perşembe
Çikolata kisti neden olur? Belirtileri nelerdir?
9 Kasım 2023 Perşembe
Doğumsal Anomaliler
29 Kasım 2023 Çarşamba
Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
12 Aralık 2023 Salı
Prenses Doğum (Epidural Normal Doğum) Nedir?
12 Aralık 2023 Salı
Servikal Serklaj Nedir?
9 Şubat 2024 Cuma
Vajina Kaşıntısı Neden Olur? Vajina Kaşıntısına Ne İyi Gelir?
17 Nisan 2024 Çarşamba
Hamilelikte Mide Yanması Neden Olur? Nasıl Geçer?
17 Nisan 2024 Çarşamba
Östrojen Nedir? Östrojen Hormonu Nasıl Arttırılır?
7 Haziran 2024 Cuma
Rahim Kanseri Nedir? Rahim Kanseri Belirtileri Nelerdir?
7 Haziran 2024 Cuma
Jinelolojik Kanserlerde Erken Tanının Önemi
5 Eylül 2024 Perşembe
Prolaktin Nedir? Prolaktin Yüksekliği Nedenleri Nelerdir?
10 Eylül 2024 Salı
Robotik Miyom Ameliyatı Nedir? Nasıl Uygulanır?
12 Kasım 2024 Salı
Hamilelik Testi (Gebelik Testi) Nasıl ve Ne Zaman Yapılır?
28 Ocak 2025 Salı
Normal Doğum (Vajinal Doğum) Nedir? Normal Doğum Nasıl Yapılır?
27 Şubat 2025 Perşembe
Düşük Nedir? Düşük Belirtileri Nelerdir, Neden Düşük Yapılır?
6 Mart 2025 Perşembe
Sağlıklı Gebeler Mutlu Bebekler
7 Mart 2025 Cuma
Bartholin Kisti Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
18 Haziran 2025 Çarşamba
Ataşehir’de Gebeliğe Sağlıklı Bir Başlangıç: Gebe Okulu Etkinliği
23 Eylül 2025 Salı
Regl Nedir? Regl Belirtileri Nelerdir?
23 Eylül 2025 Salı
Dış Gebelik Nedir? Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir?
23 Eylül 2025 Salı
Hamilelik Belirtileri Nelerdir, Ne Zaman Başlar?
23 Eylül 2025 Salı
Hamile Nasıl Kalınır?
23 Eylül 2025 Salı
Rahim Duvarı Kalınlaşması Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
24 Eylül 2025 Çarşamba
Mastit Nedir? Mastit Belirtileri Nelerdir?
1 Ekim 2025 Çarşamba
4 Ekim Gebe Okulu: Sağlıklı Gebelik, Mutlu Bebekler
7 Ekim 2025 Salı
HELLP Sendromu Nedir? HELLP Sendromu Belirtileri Nelerdir?
8 Ekim 2025 Çarşamba
Turner Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
4 Kasım 2025 Salı
Menopoz Nedir? Menopoz Belirtileri Nelerdir?
26 Ocak 2026 Pazartesi
Vulvodini Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
19 Şubat 2026 Perşembe
Doğum Sancısı Nedir? Doğum Sancısı Nasıl Olur?
19 Şubat 2026 Perşembe
Oksitosin Nedir? Oksitosin Hormonu Ne İşe Yarar?
19 Şubat 2026 Perşembe
Klitoris Nedir? Klitoris Kaşıntısı Neden Olur?
19 Şubat 2026 Perşembe
Estradiol Nedir? Estradiol Yüksekliği ve Düşüklüğü
20 Şubat 2026 Cuma
Estradiol Nedir? Estradiol Kaç Olmalı?
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Bunları da oku
Doktorlar
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.
