Tourette Sendromu (Tik Hastalığı) Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Tourette Sendromu, insanların çoğunlukla çocukluk ya da ergenlik dönemlerinde karşılaştıkları ancak yaşam boyu devam edebilen bir nörolojik bozukluk olarak tanımlanır. Tiklerle karakterize olan bu durum, genellikle istemsiz ve tekrarlayıcı hareketler ve vokal çıkışlarla kendini gösterir. Tikler, bireyin günlük yaşamını etkiler sosyal ilişkilerde zorluklara yol açar ve genellikle anlaşılması zor bir durum olarak algılanabilir.

Tourette Sendromu (Tik Hastalığı) Nedir?

Tourette Sendromu, istemsiz motor hareketler veya vokal çıkışlarla karakterize edilen bir nörolojik bozuk olarak tanımlanır. Bu tikler genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde başlar ancak yetişkinlikte de ortaya çıkabilir. Tourette Sendromu, aniden ortaya çıkar ve bazen bir süre devam eder sonrasında hafifleyebilir ya da tamamen sönebilir. Motor tikler olarak tanımlanan tik hastalığı; göz kırpma, baş sallama, omuz silkme gibi çeşitli şekillerde kendini gösterir. Vokal tikler ise öksürme, boğaz temizleme, istemsiz olarak bir kelime veya cümleyi söyleme gibi çıkışlarla belli olur.

Tiklerin pek çok farklı türü vardır ve bazıları daha belirgin olsa da bazıları oldukça rahatsız edici olabilir. Tik hastalığı çoğunlukla başka bir nörolojik bozuklukla birlikte görülür. Örneğin; dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu veya obsesif kompulsif bozukluk gibi nörolojik bozukluklar beraberinde tik hastalığını getirebilir.

 Tikler, kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileyebilir ve özellikle sosyal ilişkilerde iş performansında zorluklara yol açabilir. Tik hastalığının kesin nedeni bilinmemekle birlikte genetik ve çevresel faktörlerin etkisi olduğu düşünülür. Beyindeki bazı bölgelerdeki anormal kimyasal işlevler veya sinir ağları tiklerin ortaya çıkmasına neden olur. Hastalığın tanısı, tipik semptomların varlığına dayanır semptomların değerlendirilmesi başka nedenlerin araştırılması ve aile öyküsünün incelenmesi oldukça önemlidir. Ayrıca bu hastalığın tedavisi semptomların yönetilmesine odaklanır ve her hasta için farklıdır. İlaçlar, terapi ve diğer tedavi seçenekleri bu semptomlar hafifletmeye ve kontrol altına almaya yardımcıdır.

Tourette Sendromu Belirtileri Nelerdir?

İstemsiz ve tekrarlayıcı motor hareketlerin veya vokal çıkışların olduğu bir nörolojik bozukluk olan tik hastalığının başlangıcı çocukluk veya ergenlik dönemine kadar uzanır. Bu dönemde kendini belli eden Tourette Sendromu belirtileri şu şekilde açıklanabilir:

• Motor tikler olarak sınıflandırılan ilk grupta göz kırpma ani ve tekrarlayıcı hareketlerle gerçekleştirilir. Ayrıca başın istemsiz olarak bir yöne veya diğer yöne sallanması bir diğer belirtidir. Kişinin omuzlarını istemsiz olarak kaldırması veya ileri geri hareketlerle silkmesi yüz kaslarının kasılması veya istemsiz bir şekilde buruşturulması ile ellerin istemsiz olarak sallanması ve titretilmesi motor tik belirtileridir.
• Vokal tikler ise ani ve tekrarlayıcı öksürme, boğazda istemsiz olarak temizlenme hareketi veya sık sık hafifçe öksürülmesi istemsiz olarak homurdanma veya kısık ses çıkarma ve ani bir şekilde belirli bir kelimeyi veya cümleyi söyleme hareketleri görülür.
• Kompleks durumlarda ise motor ve vokal tiklerin kombinasyonu ile karşılaşılır. Örneğin baş sallama ile beraber bir kelimeyi söyleme ya da el sallama hareketi ile beraber öksürme gerçekleştirme bunun örneği olabilir.

Nadir de olsa obsesif kompulsif bozukluğa benzer semptomlar dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri ve kişinin sosyal ilişkilerinde ve duygusal sağlığında zorluklar belirti olarak değerlendirilebilir.

Tourette Sendromu Neden Olur?

Genetik ve çevresel faktörlerin etkisinin yoğun olduğu düşünülen Tourette Sendromu nedenleri tam olarak bilinmese de bu sendromun oluşumunda rol aldığı düşünülen bazı faktörler yer alır. Örneğin tik hastalığının ailesel bir özelliği olduğu düşünülür. Aile üyelerinde bu tarz benzer semptomlar görülüyorsa genlerin rolünün hastalığın gelişiminde ve semptomların şiddetinde önemli olduğu belirtilir. Bununla birlikte dopamin, serotonin ve diğer nörotransmitterlerin beyindeki düzensiz seviyeleri tik hastalığının semptomları ile ilişkilendirilir. Beyindeki bazı bölgelerde anormal aktivite veya iletişim tiklerin oluşumunda etken olabilir.

Bazı çevresel faktörlerin tik hastalığı semptomlarının ortaya çıkmasına tetikleyici bir rol olduğu düşünülür. Örneğin stres, enfeksiyon travma veya toksin maruziyeti gibi durumlar tik hastalığının ortaya çıkışını açıklar. Bağışıklık sistemi ile tik hastalığı arasında bir ilişki olduğu bazı araştırmalarda düşünülür. Bazı enfeksiyonların ani ve şiddetli tiplere obsesif kompülsif semptomlara ve diğer nörolojik belirtilere sebep olduğu düşünülür. Ancak hastalığı tam olarak neyin tetiklediği veya nasıl gelişti tam olarak anlaşılmasa da bu alandaki detaylı araştırmalar Tourette Sendromu nedenleri anlamak ve daha etkili tedavi yürütmek için devam eder. Ayrıca tikler şunları yapabilir:

• Hastaysanız, stresliyseniz, endişeliyseniz, yorgunsanız veya heyecanlıysanız daha da kötüleşir
• Uyku sırasında meydana gelir
• Zamanla değişim
• Ergenliğin başlarında kötüleşir ve yetişkinliğe geçiş sırasında iyileşir

Tourette Sendromu Çeşitleri Nelerdir?

Yaygın olarak görülen Touretto Sendromu çeşitleri şu şekilde açıklanabilir:

• Basit Touretto Sendromu olarak tanımlanan sadece motor tikler veya vokal tiklerin bir veya ikisinin bulunduğu ve hafif olarak seyrederken günlük yaşama etkilemeyen türler,
• Kompleks Touretto Sendromu olarak tanımlanan ve hem motor hem de vokal tiplerin birlikte görüldüğü durum olarak karmaşık ve belirgin tiklerin günlük aktiviteleri etkilediği tür,
• Motor tikin baskın olduğu Tourette Sendromu olarak tanımlanan ve çoğunlukla motor tiklerin hakim olduğu göz kırpma, baş sallama, omuz silkme gibi belirgin hareketlerin olduğu tür,
• Vokal tikin baskın olduğu ve çoğunlukla öksürme, boğaz temizleme, istemsiz bir kelime ve cümle söyleme gibi ses çıkışlarının olduğu tür olarak sınıflandırılabilirler.

Bunların dışında semptomların 2 ile 5 yaşlarında çıktığı erken başlangıç Touretto Sendromu, 18 yaşından sonra ortaya çıkan geç başlangıçta Touretto Sendromu ve diğer nörolojik bozukluklarla birlikte olan eşlik eden koşullarla birlikte Touretto Sendromu olduğu belirtilir.

Tourette Sendromu Çeşitleri Nelerdir?

Yaygın olarak görülen Touretto Sendromu çeşitleri şu şekilde açıklanabilir:

• Basit Touretto Sendromu olarak tanımlanan sadece motor tikler veya vokal tiklerin bir veya ikisinin bulunduğu ve hafif olarak seyrederken günlük yaşama etkilemeyen türler,
• Kompleks Touretto Sendromu olarak tanımlanan ve hem motor hem de vokal tiplerin birlikte görüldüğü durum olarak karmaşık ve belirgin tiklerin günlük aktiviteleri etkilediği tür,
• Motor tikin baskın olduğu Tourette Sendromu olarak tanımlanan ve çoğunlukla motor tiklerin hakim olduğu göz kırpma, baş sallama, omuz silkme gibi belirgin hareketlerin olduğu tür,
• Vokal tikin baskın olduğu ve çoğunlukla öksürme, boğaz temizleme, istemsiz bir kelime ve cümle söyleme gibi ses çıkışlarının olduğu tür olarak sınıflandırılabilirler.

Bunların dışında semptomların 2 ile 5 yaşlarında çıktığı erken başlangıç Touretto Sendromu, 18 yaşından sonra ortaya çıkan geç başlangıçta Touretto Sendromu ve diğer nörolojik bozukluklarla birlikte olan eşlik eden koşullarla birlikte Touretto Sendromu olduğu belirtilir.

Tourette Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Tourette Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Tourette Sendromu Kimlerde Görülür?