Diz Protezi: Nedir, Ameliyatı, Ameliyat Sonrası Yaşam

Diz protezi çeşitli problemlere bağlı olarak eklem hareketinin kısıtlandığı bireylerde uygulanabilen ve kişinin yaşam kalitesinin iyileştirilmesini sağlayan bir cerrahi uygulamadır.

Diz protezi çeşitli problemlere bağlı olarak eklem hareketinin kısıtlandığı bireylerde uygulanabilen ve kişinin yaşam kalitesinin iyileştirilmesini sağlayan bir cerrahi uygulamadır. Cerrahi müdahale ile birlikte diz ekleminde meydana gelen ağrının kontrol edilmesi ve eklemin daha etkili bir şekilde çalışması sağlanabilir. Operasyon sırasında diz bölgesinde hasarlanmış olan kemik ve kıkırdak dokusu yerine özel olarak üretilen metal veya plastik eklem kısımlarının yerleştirilmesi gerçekleştirilir. Hangi protez modelinin sizin için uygun olduğuna karar verebilmek için eklem hareket açıklığı ve stabilizasyonu değerlendirilir. Ardından x-ray gibi çeşitli görüntüleme yöntemleri ile elde edilen veriler ışığında karar verilebilir.

Diz Protezi Nedir?

Diz protezi diz bölgesinde meydana gelmiş hasarlı iskelet yapıları yerine yapay eklem veya protezin cerrahi olarak yerleştirilmesi ile uygulanan operasyonlardır. Uygulama sırasında kullanılan protezler metal, plastik veya polimerden oluşabilir. Yapay eklem normal diz ekleminin fonksiyonlarını taklit edebilecek şekilde geliştirilmiştir. Hangi protezin kullanılacağına ise kişinin yaşı, vücut ağırlığı, aktivite düzeyi ve genel sağlık durumu gibi faktörler göz önünde bulundurularak karar verilir.

Cerrahi olarak eski hasarlı kemik ve kıkırdak dokusunun çıkarılarak protezin yerleştirilmesi işlemi yaklaşık 2 saat süren bir operasyondur. Operasyon sonrası iyileşme ve rehabilitasyon dönemi ise aylarca devam edebilir. Bu operasyon aynı zamanda diz artroplastisi olarak da isimlendirilir. Diz artroplastisi ameliyatları ortopedi hekimleri tarafından sık gerçekleştirilen operasyonlar arasında yer alır.

Diz Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Operasyon öncesinde hekimler bireylerin genel sağlık durumlarının değerlendirilmesi ve anestezi risklerinin araştırılması amacıyla çeşitli fizik muayane uygulamaları ve tıbbi tetkiklere başvurabilir. Hastanın detaylı sağlık öyküsünün alınması, kapsamlı bir fizik muayene, kan tetkikleri ve görüntüleme yöntemlerine başvurulması bu kapsamda yapılabilecek uygulamalar arasında yer alır. Tıbbi öykü alımı sırasında hekimler kişinin daha önce geçirdiği operasyonları ve kronik sağlık problemlerinin varlığını irdeler. Düzenli kullanılan ilaçlar veya varsa takviye gıda ürünlerinin de öykü alımı sırasında sorgulanması önemlidir. İlaç ve takviye ürünlerinden hangilerine devam edilip hangilerinin kesileceğine hekimleriniz karar verir.

Operasyon öncesi hekimin hastanın diz protezi için uygun olduğuna karar vermesi halinde ameliyat için gün belirlenir. Ameliyat günü operasyondan önce hastaya anestezi verilerek cerrahi müdahale sırasında hastanın ağrı duyusunun engellenmesi sağlanır. Genellikle 1-2 saat arasında süren diz artroplasti ameliyatında cerrah tarafından diz bölgesinde uzunlamasına kesi atılır. Cilt ve kas dokusunun kenara çekilmesi ile dizin kemik ve kıkırdak dokusu ortaya çıkarılmış olur. Hasarlanmış kemik ve kıkırdak dokusu cerrah tarafından temizlenir ve protezin bu temizlenmiş bölgeye yerleştirilmesi sağlanır. Protezin sabitlenmesi amacıyla özelleşmiş plak vida uygulamalarına başvuran cerrah yerleştirme işleminin tamamlanmasının ardından diz bölgesini cerrahi dikişler vasıtası ile kapatır, cildi birleştirir ve uygun şekilde sarılmasını sağlar.

Diz protez ameliyatları total veya kısmi replasman operasyonları şeklinde uygulanabilir. Total diz replasman uygulamasında diz bölgesinin her iki eklem yüzeyine de müdahale edilerek tam bir protez yerleştirilmesi gerçekleştirilir. En sık başvurulan diz protezi operasyonu olan total diz replasmanı ameliyatı genellikle 1-3 saat içerisinde tamamlanabilir.

Bir diğer diz protezi operasyon türü olan parsiyel (kısmi) diz eklemi replasmanı ameliyatlarında ise diz ekleminin hasarlı olan sadece tek bir eklem yüzeyine müdahale yapılır. Bu tarz ameliyatlarda daha az kemik ve eklem dokusuna müdahale edilmesi nedeniyle dizde gerçekleştirilen kesi total replasman operasyonuna göre daha küçük tercih edilebilir.

Operasyon sonrası servise alınan hastanın yaşam bulguları sağlık kuruluşunun bu biriminde bulunan sağlık personelleri tarafından sıkı olarak takip edilir. Anestezinin etkisinin geçmesi ve bireyin kendine gelmesi ile birlikte hafif bir ağrı hissinin olması ve bacağında tutukluk meydana gelmesi normal kabul edilir. Ağrının kontrolü amacıyla çeşitli ağrı kesici etkili ilaçlar damar yolundan veya kas içerisine sağlık personelleri tarafından uygulanabilir. Operasyon sonrası ağrının kontrolü ve hareketsizlik nedeniyle damar içi pıhtı oluşumu gibi yaşamı tehdit edici istenmeyen durumların oluşmasını engellemek adına hekimler çeşitli ilaçların reçetelendirilmesine başvurur.

Komplikasyonların kontrolü için bir diğer önemli uygulama da erken mobilizasyon ve fizik tedavi uygulamalarına başlanmasıdır. Hastaların büyük bir kısmında operasyon sonrası ilk günde başlanan fizik tedavi uygulamaları diz bölgesindeki kan akımının desteklenmesi açısından önem arz eder.

Hastanın sağlık durumunun değerlendirilmesinin ardından hekimler bireylerin taburculuğunun ne zaman olacağına ve fizik tedavi uygulamalarına hangi sıklıkla devam edileceğine karar verirler.

Diz Protezi Ameliyatı Kimler İçin Uygundur?

Diz protezi ameliyatı bazı şikâyetleri mevcut olan kişilerde uygulanarak bireylerin yaşam kalitesinin artırılmasını sağlayabilir. Bu şikâyetlerden bazıları genel olarak şu şekilde özetlenebilir:

• Yürüme, merdiven çıkma, arabaya binme ve inme veya sandalyeden kalkma gibi günlük aktivitelerin yapılmasını engelleyecek düzeyde ciddi ağrı veya tutukluğun bulunması
• Dinlenme veya uyku halinde de mevcut olan orta düzeyde ancak sürekli ağrı hissedilmesi
• Medikal tedavi veya istirahat ile geçmeyen dizde şişlik ve kronik inflamasyon varlığı
• Dizin iç yüzeyinde veya dışarıda belirgin deformasyonun mevcut olması
• Günlük aktivitelerin istenilen düzeyde yerine getirilememesine bağlı depresyon gibi çeşitli ruh sağlığı problemlerinin gelişmesi

Bu durumlar dışında diz bölgesi ile ilgili osteoartrit, romatoid artrit, travma sonrası artrit gibi çeşitli sağlık problemleri bulunan ancak mevcut tedavi uygulamaları ile kontrol altına alınamamış sorunların çözümü için de diz protezi ameliyatına başvurulabilir.
 

Diz protezi operasyonuna uygunluğunuz için değerlendirilen kriterlerden bazıları ise şu şekildedir:

• Diz ağrısının yaşamsal aktiviteleri hangi düzeyde etkilediği
• Diz bölgesindeki kemik ve eklem yapılarında meydana gelen hasarın düzeyi
• Kişinin yaşı
• Kişinin genel sağlık durumu

Diz protez operasyonu genel olarak 55 yaş ve üzeri kişilerde uygulanan bir tedavidir ancak gerekli durumlarda genç bireylerde de gerçekleştirilebilir.

Diz Protezi Ameliyatı Sonrası Yaşam

Diz protezi ameliyatı olan özellikle total replasmanlı kişilerin büyük bir çoğunluğu diz bölgesine dair ağrılarının rahatladığını belirtir. Bununla birlikte yeni protez dizlere alışmak bir miktar zamana ihtiyaç duyulabilir. Nekahat döneminde fizik tedavi uygulamalarına dikkat ederek bu iyileşme sürecinin optimum şekilde değerlendirilmesi sağlanmalıdır. Yapılan çeşitli araştırmalar diz protezlerinin uzun yıllar boyunca fonksiyonunu koruyabileceğini göstermiştir.

Operasyon sonrası kişinin dizine tamamen hakim olabilmesi yaklaşık 6-12 aylık bir süreyi kapsayabilir. Fizik tedavi uygulamalarında hastanın en kısa sürede mobilize olması için cesaretlendirilmesi hedeflenir. Başlangıçta yürümeye yardımcı cihazlar ile hareket sağlanırken dizin yeterince güçlenmesi ile desteksiz harekete başlanabilir. Yaklaşık 12 haftalık bir süreci takiben genellikle bireyler birçok günlük aktiviteyi ve çeşitli egzersizleri gerçekleştirebilir hale gelirler. İyileşme döneminin farklı zaman dilimleri için hangi uygulamaların yapılacağına ve hangi egzersizlerin uygulanabileceğine dair fizik tedavi ve rehabilitasyon sağlayan sağlık çalışanları ile koordine hareket edilmesi önemlidir.

Diz protezi zaman içerisinde aşırı kullanıma bağlı olarak oluşan veya çeşitli sağlık problemleri ile meydana gelen diz eklemindeki problemlerin giderilmesi amacıyla bu bölgeye protez yerleştirme operasyonlarıdır. Diz protezi ameliyatının sizin için uygun bir operasyon olup olmadığı hakkında bilgi almak için sağlık kuruluşlarına başvurarak uzman hekimlerden destek almanız önerilir.