21 Ağustos 2023 Pazartesi
Uyku Laboratuvarı
İçeriğimizi yapay zeka (AI) araçlarında açın ve özetleyin.
İçindekiler
İnme sonrası yutma bozukluğu, diğer adıyla disfaji, beynin yutmayı yöneten bölgelerinin inmeden etkilenmesi sonucunda yiyeceklerin, sıvıların veya tükürüğün ağızdan mideye güvenli biçimde iletilememesidir. İnmenin ardından erken dönemde görülebilen disfaji; beslenmeyi, sıvı alımını, ilaç kullanımını ve solunum yollarının korunmasını etkileyebilir. Yutma yalnızca boğazla ilgili basit bir hareket değildir. Ağız, dil, yutak, gırtlak, yemek borusu, kaslar ve sinir sisteminin koordineli çalışmasını gerektirir. İnme sonrasında bu koordinasyonun etkilenmesi kişinin yemek yerken öksürmesine, lokmayı ağızda tutmasına veya fark edilmeyen aspirasyon yaşamasına neden olabilir. Erken değerlendirme, uygun beslenme planı ve rehabilitasyon süreci komplikasyon riskinin azaltılması açısından önem taşır.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
İnme sonrası yutma bozukluğu, yiyecek veya sıvının ağızdan mideye taşınması sırasında yutmanın bir ya da birden fazla aşamasının etkilenmesidir. Tıbbi olarak disfaji adı verilen sorun, inmenin beynin yutmayla ilişkili sinir ağlarını etkilemesine bağlı gelişebilir.
Yutma güçlüğünün derecesi her hastada aynı değildir. Bazı kişiler yalnızca ince sıvıları içerken zorlanırken bazı kişiler katı gıdaları çiğneme, lokmayı ağız içinde kontrol etme veya yutmayı başlatma konusunda güçlük yaşayabilir. Sorunun şiddeti inmenin yeri, yaygınlığı, eşlik eden nörolojik kayıplar ve kişinin genel sağlık özellikleriyle ilişkili olabilir.
Yutma sırasında çok sayıda kasın belirli bir sırayla çalışması gerekir. Beyin, bu kas hareketlerini sinirler aracılığıyla yönetir. İnme sonucunda ilgili beyin bölgelerinin veya sinirsel bağlantıların etkilenmesi, hareketlerin zamanlamasını ve gücünü bozabilir.
Dil hareketlerinde güçsüzlük, ağız ve boğaz bölgesindeki his kaybı, yutma refleksinin gecikmesi veya gırtlağın yeterince korunamaması görülebilir. Bilinç düzeyindeki değişiklikler ve dikkat sorunları da güvenli beslenmeyi zorlaştırabilir.
Yutma güçlüğü her zaman belirgin yakınmalarla ortaya çıkmaz. Bazı belirtiler yemek sırasında fark edilirken bazıları öğünden sonra görülebilir. Hastanın yemek yeme biçimindeki değişikliklerin takip edilmesi önemlidir.
İnme sonrası yutma bozukluğu belirtileri arasında şunlar bulunabilir:
Bu bulgulardan birinin görülmesi tek başına disfaji tanısı koydurmaz. Yutmanın güvenli olup olmadığı klinik değerlendirme ve gerekli görüldüğünde ileri testlerle belirlenir.
Aspirasyon, yiyecek, sıvı veya tükürüğün yemek borusu yerine solunum yoluna ilerlemesidir. Normal koşullarda solunum yoluna yabancı bir madde kaçtığında öksürük refleksi devreye girebilir. Sessiz aspirasyon sırasında ise solunum yoluna kaçış gerçekleşmesine rağmen belirgin öksürük veya boğulma belirtisi görülmeyebilir.
Bu nedenle yalnızca hastanın yemek sırasında öksürmemesi güvenli yuttuğu anlamına gelmez. Açıklanamayan ateş, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, yemek sonrasında solunum değişikliği veya ses kalitesindeki farklılaşma değerlendirme gerektirebilir. Sessiz aspirasyon şüphesinde yutmanın ayrıntılı olarak incelenmesini sağlayan testlerden yararlanılabilir.
Disfaji yalnızca yemek yemeyi güçleştiren bir sorun olarak değerlendirilmemelidir. Güvenli yutmanın bozulması kişinin beslenme ve solunum sağlığını etkileyebilir. Özellikle belirgin yutma güçlüğü bulunan hastalarda düzenli takip önemlidir.
Yutma bozukluğuyla ilişkili olabilecek başlıca komplikasyonlar şunlardır:
Komplikasyon riski hastanın yutma fonksiyonuna, genel sağlık durumuna ve inmenin etkilerine göre farklılık gösterebilir.
İnme geçiren hastalarda yutma fonksiyonunun erken dönemde değerlendirilmesi güvenli beslenmenin planlanmasına yardımcı olur. İlk değerlendirmede bilinç düzeyi, ağız ve yüz kaslarının hareketleri, dil kontrolü, ses kalitesi, öksürük gücü ve tükürük yönetimi gibi özellikler incelenebilir.
Uygun görülen hastalarda farklı kıvamlardaki yiyecek ve sıvılarla klinik yutma değerlendirmesi yapılabilir. Ancak aspirasyon riski bulunan kişilere kontrolsüz şekilde yiyecek veya su verilmemelidir. Klinik inceleme sonucunda daha ayrıntılı değerlendirme gerekiyorsa araçsal yutma testlerine başvurulabilir.
Klinik değerlendirme yutmanın güvenliği hakkında yeterli bilgi sağlamadığında veya aspirasyondan şüphelenildiğinde ileri incelemeler kullanılabilir. En sık başvurulan yöntemlerden ikisi FEES ile videofloroskopik yutma değerlendirmesidir.
FEES, esnek bir endoskop aracılığıyla yutak ve gırtlak bölgesinin değerlendirilmesine olanak sağlar. Farklı kıvamlardaki besinlerin yutulması sırasında kalıntı, penetrasyon veya aspirasyon açısından bilgi elde edilebilir.
Videofloroskopik yutma değerlendirmesinde ise yutma hareketi görüntüleme eşliğinde incelenir. Yiyecek ve sıvının ağızdan yutağa, ardından yemek borusuna geçişi değerlendirilerek yutmanın hangi aşamasında sorun yaşandığı belirlenebilir. Hangi yöntemin kullanılacağı hastanın klinik özelliklerine göre kararlaştırılır.
Yutma güçlüğü bulunan her hastaya aynı beslenme planı uygulanmaz. Besinlerin dokusu, sıvıların kıvamı, porsiyon miktarı ve beslenme sırasında kullanılacak yöntemler değerlendirme sonuçlarına göre kişiye özel olarak belirlenir.
Bazı hastalarda sıvıların kıvamının değiştirilmesi veya yiyeceklerin daha kolay kontrol edilebilecek dokuda hazırlanması gerekebilir. Kıvam değişiklikleri gelişigüzel yapılmamalıdır. Gereğinden fazla kıvamlandırılmış sıvılar kişinin yeterli sıvı tüketmesini zorlaştırabilir.
Beslenme sırasında genellikle dik pozisyonun korunması, küçük lokmalar alınması ve acele edilmemesi önem taşır. Hastaya uygun olmayan kıvamda yiyecek verilmemeli, önerilen beslenme planına uyulmalıdır.
Yutma terapisi, kişinin değerlendirme sonuçlarına göre planlanan rehabilitasyon uygulamalarını kapsar. Amaç yutmanın güvenliğini artırmak, mümkün olduğunda yutma fonksiyonunu geliştirmek ve kişinin yeterli beslenmesini desteklemektir.
Terapi programında dil, dudak veya yutmayla ilişkili kaslara yönelik çalışmalar bulunabilir. Bazı hastalarda belirli yutma manevraları, pozisyon değişiklikleri veya duyusal uyarım yöntemleri kullanılabilir.
Her egzersiz her hasta için uygun değildir. Özellikle internette görülen yutma egzersizlerinin değerlendirme yapılmadan uygulanması önerilmez. Egzersizin türü, tekrar sayısı ve süresi hastanın ihtiyacına göre uzman tarafından planlanmalıdır.
Ağızdan beslenmenin güvenli olmadığı veya kişinin ihtiyacı olan besin ve sıvıyı yeterli miktarda alamadığı durumlarda geçici ya da daha uzun süreli alternatif beslenme yöntemleri değerlendirilebilir. Kullanılacak yönteme hastanın yutma fonksiyonu, genel sağlık özellikleri ve beklenen iyileşme süreci dikkate alınarak karar verilir.
Nazogastrik tüp burundan mideye uzanan bir tüple beslenme sağlar. Daha uzun süreli enteral beslenme ihtiyacında farklı yöntemler gündeme gelebilir. Beslenme tüpüne ihtiyaç olup olmadığı yalnızca tek bir belirtiye göre değil, kapsamlı tıbbi değerlendirme sonucunda belirlenir.
Hasta yakınlarının beslenme sırasında gözlemci olması önemlidir. Yutma güçlüğü bulunan kişiyi hızlı yemeye zorlamak veya önerilenden farklı kıvamda besin vermek güvenliği olumsuz etkileyebilir.
Günlük bakım sırasında dikkat edilebilecek temel noktalar şunlardır:
Hastanın yutma becerileri zaman içinde değişebileceğinden beslenme planının belirli aralıklarla yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.
İnme sonrası yutma güçlüğü yaşayan kişilerde bazı belirtiler hızlı tıbbi değerlendirme gerektirebilir. Özellikle solunumun etkilenmesi veya ciddi boğulma bulguları acil kabul edilmelidir.
Ani nefes alamama, belirgin boğulma, morarma, bilinç değişikliği veya solunum sıkıntısı gelişmesi halinde acil yardım alınmalıdır. Yüksek ateş, artan balgam, nefes darlığı ya da genel durumda belirgin kötüleşme de aspirasyonla ilişkili akciğer enfeksiyonu açısından değerlendirme gerektirebilir.
6 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Nöroloji
Nöroloji
Bölüm Doktorları
Nöroloji
Prof. Dr. Nihal Işık
Nöroloji
Prof. Dr. Yaşar Kütükçü
Nöroloji
Prof. Dr. Nihal Işık
Nöroloji
Prof. Dr. Yaşar Kütükçü
Önerilen Sağlık Yazıları
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Uyku Laboratuvarı
2092 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Afazi Nedir, Türleri Nelerdir, Teşhis ve Tedavisi
14009 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Alzheimer Nedir? Alzheimer Belirtileri Nelerdir?
3787 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Baş Ağrısına Ne İyi Gelir? Baş Ağrısı Nasıl Geçer?
6300 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Demans (Bunama) Nedir? Demans Belirtileri Nelerdir?
3385 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Epilepsi (Sara) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
6166 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Huzursuz Bacak Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir?
6170 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Menenjit Nedir? Menenjit Nasıl Bulaşır?
52028 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Migren Aşısı: Nedir, Tanı ve Tedavi Yöntemleri
2168 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Migren Botoksu: Nedir, Nasıl ve Hangi Noktalara Uygulanıyor
2467 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
MS Hastalığı Nedir? MS Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
21819 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Narkolepsi Nedir? Narkolepsi Belirtileri ve Tedavisi
15813 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Otizm Nedir? Otizm Belirtileri Nelerdir? Otizm Neden Olur?
10874 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Parkinson: Nedir, Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi
2871 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Senkop (Bayılma) Nedir, Türleri Nelerdir, Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
5294 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
SMA Nedir? SMA Hastalığı Belirtileri Nelerdir? Neden Olur?
4535 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Tourette Sendromu (Tik Hastalığı) Nedir? Belirtileri Nelerdir?
3535 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Uykusuzluk (İnsomnia): Nedir, Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi
3372 kez okundu
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Migrene Karşı Aşılanın!
2193 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
ALS Hastalığı
1898 kez okundu
17 Ocak 2024 Çarşamba
Migrene Ne İyi Gelir? Migren Ağrısı Nasıl Geçer?
2665 kez okundu
17 Nisan 2024 Çarşamba
Unutkanlığa Ne İyi Gelir? Unutkanlık Nasıl Geçer?
26030 kez okundu
25 Temmuz 2024 Perşembe
Baş Dönmesi Neden Olur? Baş Dönmesine Ne İyi Gelir?
5230 kez okundu
7 Ağustos 2024 Çarşamba
Huntington Hastalığı Nedir? Huntington Hastalığı Belirtileri
1725 kez okundu
27 Eylül 2024 Cuma
Alzheimer Hastalığı Nasıl Önlenir?
7444 kez okundu
25 Şubat 2025 Salı
Uyku Bozukluğu Nedir? Uyku Bozukluğu Neden Olur?
3188 kez okundu
3 Mart 2025 Pazartesi
Beyne Pıhtı Atması Nedir? Beyne Pıhtı Atması Belirtileri ve Tedavisi
8706 kez okundu
7 Mart 2025 Cuma
El Titremesi Neden Olur? El Titremesi Nasıl Geçer?
17929 kez okundu
7 Mart 2025 Cuma
Yüz Felci Belirtileri Nelerdir? Yüz Felci Neden Olur?
3690 kez okundu
8 Nisan 2025 Salı
Hipersomnia Nedir? Hipersomnia Belirtileri Nelerdir?
2374 kez okundu
8 Nisan 2025 Salı
Nöropati Nedir? Nöropati Belirtileri Nelerdir?
4942 kez okundu
24 Temmuz 2025 Perşembe
Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
4690 kez okundu
25 Eylül 2025 Perşembe
Fabry Hastalığı Nedir? Belirtisi ve Tedavisi
2507 kez okundu
8 Ekim 2025 Çarşamba
Cadasil Hastalığı Nedir? Cadasil Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
3730 kez okundu
9 Ekim 2025 Perşembe
Guillain Barre Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
12042 kez okundu
9 Ocak 2026 Cuma
Atrofi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
4032 kez okundu
22 Ocak 2026 Perşembe
Trigeminal Nevralji Nedir? Trigeminal Nevralji Belirtileri Nelerdir?
1211 kez okundu
22 Ocak 2026 Perşembe
Küme Baş Ağrısı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
1077 kez okundu
22 Ocak 2026 Perşembe
Myastenia Gravis (Myasthenia Gravis) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
877 kez okundu
20 Şubat 2026 Cuma
Kollarda Uyuşma Nedir? Kollarda Uyuşma Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
4759 kez okundu
20 Şubat 2026 Cuma
Felç (İnme) Nedir? Felç Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
4353 kez okundu
27 Şubat 2026 Cuma
Ataksi Telenjiektazi Nedir? Ataksi Telenjiektazi Neden Olur, Belirtileri ve Tedavisi
1532 kez okundu
25 Ağustos 2026 Salı
Kafa Uyuşması Neden Olur? Kafada Uyuşma Hissi Nedenleri
2623 kez okundu
26 Ağustos 2026 Çarşamba
Miyastenia Gravis Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri
2119 kez okundu
16 Kasım 2026 Pazartesi
Evde Uyku Testi Nedir? Nasıl Yapılır ve Kimlere Uygulanır?
513 kez okundu
16 Kasım 2026 Pazartesi
Sitikolin Nedir? Ne İşe Yarar ve Kullanım Alanları Nelerdir?
466 kez okundu
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Lütfen önce randevu almak istediğiniz lokasyonu ve ardından ilgili bölümü seçiniz.
Randevu almak istediğiniz hekimi seçiniz. Seçiminizin ardından uygun tarih ve saat dilimleri görüntülenecektir.
Önce bölüm seçin
Daha önce Anadolu Sağlık Merkezi'nde işlem yaptıysanız, T.C. kimlik numaranız ve doğum tarihinizle giriş yapabilirsiniz.
Sistemde kaydınız bulunamadı, randevu talebinizi tamamlamak için lütfen bilgilerinizi girin.
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.