Arı Sokması: Nedir, Ne İyi Gelir, Korunma Yolları Nelerdir?

Arı sokması, özellikle yaz aylarında ve açık mekanlarda sık karşılaşılan durumlar arasında yer alır. Arı sokması alerjisi olan bireyler, yazın dışarıda vakit geçirmekten kaçınırlar. Daha önce hiç arı sokması ile karşı karşıya kalmamış bireyler ise alerjik reaksiyon konusunda tedirgin olabilirler. Çoğu birey için arı sokması yalnızca ağrı, kızarıklık ve tahriş ile sonuçlanırken bazı bireylerde ise hafif ya da çok şiddetli olmak üzere alerjik reaksiyon görülebilir. Bazı bünyelerde alerjik reaksiyon, hayatı tehdit edebilir hatta ölümle sonuçlanabilir. Bu çok şiddetli reaksiyon anafilaksi olarak bilinir ve çok acil tıbbi müdahale gerektiren durumların başında yer alır. Bilinen bir alerji yoksa ve şiddetli semptomlar ortaya çıkmamışsa arı sokması sonrası evde de bir takım önlemler alınabilir. Bu önlemler başlıca kaşıntı, kızarıklık ve ağrıyı azaltmaya yönelik olabilir. Ciddi komplikasyonlar varlığında ise vakit kaybetmeden uzman bir sağlık kuruluşundan yardım almak mutlaka gereklidir. Zamanında ilaç müdahalesi ile şiddetli alerjik reaksiyonlarda bile sonuç oldukça iyi olabilir.

Arı Sokması Nedir? Nasıl Olur?

Bal arısı, yaban arısı gibi çeşitli arı türlerinin insanı sokması ile hafif ya da orta şiddetli alerjik reaksiyonlar görmek mümkündür. Arı sokması ile alerji gelişimi riski arıcılık işi ile meşgul insanlarda normal popülasyona göre biraz daha yüksek olabilir. Başta arı olmak üzere çeşitli böceklerin sokması ile meydana gelen reaksiyonlar, alerji dışında sıklıkla kızarıklık, şişlik, kaşıntı ve tahriş olarak sıralanabilir.

Alerjik reaksiyonlar çok sık görülen durumlar değildir ve böcek ısırması ile karşı karşıya kalan insanların küçük bir kısmında ciddi problemlere yol açar. Alerjinin tedavisi, mutlaka acilen ve doğru şekilde yapılmalıdır; çünkü solunumun durması gibi ölümcül komplikasyonlar oldukça hızlı gelişir. Bunun yanında ölümcül komplikasyonlar, çok yaygın değildir. Bal arıları ve eşek arılarının vücudunda bulunan zehir oldukça güçlüdür ve en güçlü alerjik reaksiyonlar arasında ilk sıralarda yer alır.

Bir arı insanı soktuğu zaman keskin ve zehirli iğnesi insan cildinde kalabilir. Vücuttan çıkarılmayan iğne, arı sokmasından sonra bir süre daha zehir salgılamaya ve vücutta çeşitli olumsuz komplikasyonlara yol açmaya devam edebilir. En yaygın olarak tutulum gösteren sistemler, cilt ve solunum sistemi olarak sıralanabilir. Arının iğnesi ile vücuda yayılan arı zehri, ciltte yer alan çeşitli hücre yapılarını ve en önemlisi bağışıklık sistemi elemanlarını olumsuz yönde etkileyen protein parçacıkları içerir. Bu protein parçacıkları nedeniyle arı zehrine alerjisi olmayan bireylerde de sokma yerinde şiddetli ağrı, şişkinlik, kızarıklık, kaşıntı ve tahriş meydana gelebilir.

Alerjik bünyesi olan bireylerde arı zehri, çok daha şiddetli reaksiyonlara yol açmak üzere bağışıklık sistemi cevabını tetikler. Bu bireyler, arı zehrine ilk kez maruz kaldıkları ilk arı sokmasında herhangi bir alerjik reaksiyon göstermeyebilir. İkinci kez bir arı tarafından sokulduklarında ise bağışıklık sistemi nedeniyle alerjik reaksiyon gösterebilirler.

Alerjisi olan bireylerde arı zehrinin vücuda girişi ile insan bağışıklık sistemi elemanlarından biri olan immunoglobulin E (IgE) olarak bilinen bir antikor salgısı başlar. IgE başlıca vücudu virüsler, parazitler gibi çeşitli zararlı mikroorganizmalardan korur ve bir bariyer görevi görür. Koruma görevinin yanında IgE, arı sokmasına cevap olarak vücutta yüksek düzeylerde üretilerek ciltte kabarma, kızarıklık ve kaşıntılı olabilen döküntü (kurdeşen), ödem, şiddetli solunum sistemi komplikasyonları gibi alerjik reaksiyonlar ile uygun olmayan bağışıklık yanıtına neden olabilir. Arı tarafından sokulan insanların pek çoğunda sokma yerinde meydana gelen rahatsızlık hissi dışında şiddetli herhangi bir fiziksel semptom ile karşılaşılmayabilir. Şiddetli olmayan alerjik tepkimeler; sokma yerinde giderek artan şişlik, kızarıklık ve kaşıntıya neden olabilir.

CDC (ABD Hastalık Koruma ve Korunma Merkezleri) tarafından açıklanan bir veriye göre 2000-2007 yılları arasında ortalama 62 Amerika vatandaşının eşek arısı, yaban arısı ve bal arısı sokması nedeniyle öldüğü gösterilmiştir. (4) Arı toksinine çok şiddetli alerjisi olan ya da birden çok kez arı tarafından sokulan bireylerde ciddi alerjik reaksiyon görülme olasılığı daha yüksektir. Bu gibi bir takım nadir durumlarda arı sokması nedeniyle anafilaksi olarak bilinen ölümcül alerjik reaksiyon gözlenir. Anafilakside vücudun bağışıklık sistemi alerjene karşı aşırı ve uygunsuz şekilde tepki vererek vücut fonksiyonlarının bozulmasına yol açar. Anafilakside semptomlar; genellikle saniyeler içinde başlar; ancak bu süre dakikaları, bazen de yarım saat gibi bir zaman dilimini kapsayabilir. Anafilaksi her ne sebeple ortaya çıkarsa çıksın çok acil bir durumdur ve hastanede müdahale edilmeyi gerektirir. Anafilaksinin sık görülebilen başlıca semptomları aşağıdaki gibi özetlenebilir.

  • Kurdeşen (ciltte kızarık, kabarık ve kaşıntılı lekeler)
  • Kızarmış ve bitkin bir yüz
  • Dilin şişmesi ve solunum yolunu tıkaması
  • Nefes darlığı
  • Öksürük ve hırıltılı solunum
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Karın ağrısı, kramp ve ishal
  • Baş dönmesi
  • Baş Ağrısı
  • Bilinç Bulanıklığı, Senkop (Bayılma)
  • Koma (2)

Sayılan semptomlardan en az biri görüldüyse ya da daha önceden anafilaksi geçirme öyküsü varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Arı Sokmasına Ne İyi Gelir?

Alerjik reaksiyona yol açmayan sıradan arı sokması vakalarında eğer doğru tanı mümkünse evde alınan çeşitli önlemler genellikle yeterli olur. Bunun yanında birden fazla arı tarafından sokulmak durumu ya da anafilaksi semptomlarından herhangi birinin varlığında acil tıbbi müdahale gerekir. Alerjik reaksiyonlar görüldüğünde acil tıbbi müdahale sıklıkla adrenalin (epinefrin) uygulamasını içerir. Anafilaktik reaksiyon sırasında solunum veya kalp durursa temel yaşam desteği (kardiyopulmoner resüsitasyon- CPR) uygulaması yapılmalıdır. (4)

Adrenalin uygulaması ile birlikte oksijen desteği sağlamak da solunumun devamlılığı için oldukça önemlidir. Solunum sisteminde tahribatın azaltılması ve nefesin açılması için antihistaminik, glukokortikoid (kortizon), beta agonist gibi çeşitli ilaçlar da uzman bir doktor tarafından uygulanabilir. Epinefrin oto enjektör olarak bilinen ilaç formu, bilinen bir arı alerjisi varlığında alerji uzmanı tarafından reçete edilebilir ve hasta ya da hasta yakınının eğitilmesi sağlanarak anafilaksi anında vakit kaybetmeden uygulanabilir. Oto enjektörler, alerjik bireyler ve anaflaksi öyküsü olan bireylerin mutlaka yanlarında bulundurması gereken bir kurtarıcıdır. Otomatik olarak adrenalin enjeksiyonu sağlayan bu iğnenin kullanım şekli uzman doktor tarafından hastaya anlatılacaktır. (3,4)

Bazı alerji testlerinin yapılması, korunma ve tedavi planlamalarının etkin ve doğru bir şekilde yapılması ve uygulanması, gerekli vakalarda alerji aşısı (immünoterapi) uygulamaları hakkında bilgi almak için belirli periyotlar ile Alerji ve İmmünoloji doktoru kontrolleri önemlidir. Basit arı sokmalarında varsa iğnenin dikkatlice ciltten uzaklaştırılması, su ve sabunla bolca yıkama yapmak, buz uygulaması, enfeksiyondan kaçınmak ve cilt bütünlüğünün bozulmasını önlemek için amacıyla bölgeyi kaşımamak evde izlenecek başlıca yollar arasındadır.

Arı Sokmasından Korunma Yolları Nelerdir?

Daha önce bilinen arı sokması alerjisi varlığında bireylerin bir alerji doktorunun reçeteleyeceği acil müdahale aracını açık hava gezintilerinde yanlarında bulundurması önerilebilir. Şiddetli reaksiyon gösteren bazı bireylerde alerji aşısı olarak bilinen immünoterapi yaklaşımı da faydalı olabilir. Çok parlak ve açık renkli giysilerden kaçınmak da alınabilecek önlemler arasında olabilir. Çiçek kokulu parfüm ve deodorantlar da alerjik bireylerde önerilmez. Özellikle yemek kokuları; sinekler, böcekler ve arıları çekeceğinden yemek pişirmek ve yemek yemek gibi durumlarda daha dikkatli olmak ve korunmak gerekebilir.

Pek çok arı sokma vakasında kızarıklık, şişlik ve ağrı; birkaç saat içinde belirgin hal alır. Sokulan bölgede görülen semptomlarda birkaç gün içinde gerileme olması beklenir. Daha önce arı sokması nedeniyle alerjik reaksiyon gösteren bireyler ya da arı sokmasından sonra alerjiden şüphe duyulan durumlarda acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Şiddetli döküntü, artmış kalp hızı, düşük tansiyon ve solunum güçlüğü gibi çeşitli anafilaktik reaksiyonlar, ölümcül olabileceğinden hızlı tanı ve tedavi gerekir. Nadir vakalarda sokulan bölge enfekte olarak daha büyük problemlere yol açabilir. Bu durumlarda da yine uzman bir doktorun antibiyotik tedavisi planlaması ile iyi sonuçlar alınabilir.

Özellikle bal arısı sokmaları, şiddetli ağrıya ve acıya neden olabilir. Bununla birlikte normal bünyelerde bu durum, kısa süreli ve geçicidir. Arı sokmasının ardından sakin kalmak önemlidir. Görünürde arının iğnesi varsa dikkatlice ve parçalamadan çıkarmak gerekebilir. Ardından bol su ve sabun ile yıkama da öneriler arasındadır. Buz ya da soğuk kompres uygulaması, aloe vera jeli, lavanta yağı gibi çeşitli önerilere zaman zaman başvurulabilir. Günler içinde iyileşme göstermeyen ve beklenmedik semptomlar ile karşılaşıldığında evde uygulanan yöntemlerin yetersiz olduğu ve profesyonel sağlık desteği almak gerektiği bilinmelidir.


 

Sağlık Merkezi
Anadolu Sağlık Merkezi

Acil Tıp

Acil Tıp

Bölüm Doktorları

Tıbbi Birimi İncele
Gebze

Acil Tıp

Uzm. Dr. Özlem Bayrak Başakçı

Gebze

Acil Tıp

Uzm. Dr. Yeşim Erçetin Özgürel

Gebze Ataşehir

Acil Tıp

Dr. Kürşat Salgar

Gebze

Acil Tıp

Uzm. Dr. Özlem Bayrak Başakçı

Gebze

Acil Tıp

Uzm. Dr. Yeşim Erçetin Özgürel

Gebze Ataşehir

Acil Tıp

Dr. Kürşat Salgar

Tümünü göster

Önerilen Sağlık Yazıları

Heimlich Manevrası Nedir, Nasıl Uygulanır?

Heimlich Manevrası Nedir, Nasıl Uygulanır?

Böcek ısırması ne zaman tehlikelidir?

Böcek ısırması ne zaman tehlikelidir?

Robot simülatörü Anadolu Sağlık Merkezi’nde

Robot simülatörü Anadolu Sağlık Merkezi’nde

Gebe Okulu ilgi gördü

Gebe Okulu ilgi gördü

Bi-Fikir Festivali’nden Anadolu Sağlık Merkezi’ne 2 ödül!

Bi-Fikir Festivali’nden Anadolu Sağlık Merkezi’ne 2 ödül!

Robot simülatörü ilgi gördü

Robot simülatörü ilgi gördü

Gece Poliklinikleri Hizmetinizde

Gece Poliklinikleri Hizmetinizde

Anadolu Sağlık Merkezi Web ve Tıbbi Yayın Kurulu

Anadolu Sağlık Merkezi Web ve Tıbbi Yayın Kurulu

Onkoloji bölümleri cumartesi günleri de hizmet veriyor

Onkoloji bölümleri cumartesi günleri de hizmet veriyor

Anadolu Sağlık Merkezi bu yıl da “En beğenilenler” arasında!

Anadolu Sağlık Merkezi bu yıl da “En beğenilenler” arasında!

Hava atışı Demet Özdemir’den

Hava atışı Demet Özdemir’den

Anadolu Sağlık Merkezi "En iyiler" arasında

Anadolu Sağlık Merkezi "En iyiler" arasında

En önemlisi sağlığınız. Her koşulda yanınızdayız!

En önemlisi sağlığınız. Her koşulda yanınızdayız!

Girişimsel Onkolojide önemli başarı

Girişimsel Onkolojide önemli başarı

Online hasta buluşmaları devam ediyor

Online hasta buluşmaları devam ediyor

Evde Bakım Hizmeti Nedir?

Evde Bakım Hizmeti Nedir?

Anadolu Sağlık Merkezi’nde hastalarımız güvende!

Anadolu Sağlık Merkezi’nde hastalarımız güvende!

Online hasta buluşmasıyla sorular yanıtlandı

Online hasta buluşmasıyla sorular yanıtlandı

Doktorunuzla 3 Dakika

Doktorunuzla 3 Dakika

Onkoloji Buluşma Günleri’nin ilkinde “Psikoonkoloji”yi konuştuk

Onkoloji Buluşma Günleri’nin ilkinde “Psikoonkoloji”yi konuştuk

Meme kanseri hasta ve yakınları ile “Birlikte Güzel Günlere” dedik

Meme kanseri hasta ve yakınları ile “Birlikte Güzel Günlere” dedik

5. Onkolojik Bilimler Sempozyumu’na büyük ilgi

5. Onkolojik Bilimler Sempozyumu’na büyük ilgi

Altın Örümcek Web Ödülleri Halk Oylaması

Altın Örümcek Web Ödülleri Halk Oylaması

Anadolu Sağlık Merkezi, Uluslararası Meme Merkezleri Ağı’na üye oldu

Anadolu Sağlık Merkezi, Uluslararası Meme Merkezleri Ağı’na üye oldu

Anadolu Sağlık Merkezi dünyada “Girişimsel Onkoloji” alanındaki standartları belirleyecek

Anadolu Sağlık Merkezi dünyada “Girişimsel Onkoloji” alanındaki standartları belirleyecek

Girişimsel Onkoloji Hizmetleri Akreditasyon Sistemi

Girişimsel Onkoloji Hizmetleri Akreditasyon Sistemi

Anadolu Sağlık Merkezi, sağlık turizminde dünyanın en iyi ikinci hastanesi seçildi

Anadolu Sağlık Merkezi, sağlık turizminde dünyanın en iyi ikinci hastanesi seçildi

Hemşirelik Haftası, çeşitli etkinliklerle kutlandı

Hemşirelik Haftası, çeşitli etkinliklerle kutlandı

Anadolu Sağlık Merkezi'ne bir ESMO daha

Anadolu Sağlık Merkezi'ne bir ESMO daha

Anadolu Sağlık Merkezi’ne ikinci kez altın akreditasyon

Anadolu Sağlık Merkezi’ne ikinci kez altın akreditasyon

Meme kanseriyle mücadele için Pembe Top beşinci kez sahada

Meme kanseriyle mücadele için Pembe Top beşinci kez sahada

77 Hemşire Seviye 2 olarak atandı

77 Hemşire Seviye 2 olarak atandı

Türkiye’de bir ilk: OECI Akreditasyonu aldık!

Türkiye’de bir ilk: OECI Akreditasyonu aldık!

Robotik Kalp Cerrahisi Sempozyumu

Robotik Kalp Cerrahisi Sempozyumu

Hava atışı Elçin Sangu’dan

Hava atışı Elçin Sangu’dan

Anadolu Sağlık Merkezi Hemşireleri bilimselliğe damgasını vurdu

Anadolu Sağlık Merkezi Hemşireleri bilimselliğe damgasını vurdu

Anadolu Sağlık Merkezi Planetree Akreditasyonu alan ilk hastane oldu

Anadolu Sağlık Merkezi Planetree Akreditasyonu alan ilk hastane oldu

“Yaşama Tutunanlar”ın sevinci

“Yaşama Tutunanlar”ın sevinci

Tokyo’da Türkiye’yi Anadolu Sağlık Merkezi temsil etti

Tokyo’da Türkiye’yi Anadolu Sağlık Merkezi temsil etti

Johns Hopkins Medicine’den Anadolu Sağlık Merkezi’ne tam not!

Johns Hopkins Medicine’den Anadolu Sağlık Merkezi’ne tam not!

Bergüzar Korel’den meme kanserine “Pembe Top”lu destek

Bergüzar Korel’den meme kanserine “Pembe Top”lu destek

Merkezimizde SİZ varsınız!

Merkezimizde SİZ varsınız!

Anadolu Sağlık Merkezi’nin kalitesi 6. kez tescillendi

Anadolu Sağlık Merkezi’nin kalitesi 6. kez tescillendi

Klinik basamaklandırma ile hemşireler kariyer basamaklarını çıkıyor!

Klinik basamaklandırma ile hemşireler kariyer basamaklarını çıkıyor!

Meme kanserine karşı “Pembe Top Sahada”

Meme kanserine karşı “Pembe Top Sahada”

Yaşama Tutunanlar, kemik iliği tedavisi görenlere umut olacak!

Yaşama Tutunanlar, kemik iliği tedavisi görenlere umut olacak!

Hasta ve hekim iletişimi nasıl olmalı?

Hasta ve hekim iletişimi nasıl olmalı?

Malign Yumuşak Doku Tümörlerine Güncel Yaklaşım Konferansı’nda üçüncü buluşma

Malign Yumuşak Doku Tümörlerine Güncel Yaklaşım Konferansı’nda üçüncü buluşma

Dünya liginde Anadolu Sağlık Merkezi yer aldı!

Dünya liginde Anadolu Sağlık Merkezi yer aldı!

Anadolu Sağlık Merkezi’nden huzurevi sakinlerine sigarayı bırakma semineri

Anadolu Sağlık Merkezi’nden huzurevi sakinlerine sigarayı bırakma semineri

Rektum kanserindeki araştırmalar tanı ve tedaviyi yeniden şekillendirecek

Rektum kanserindeki araştırmalar tanı ve tedaviyi yeniden şekillendirecek

Anadolu Vakfı ve Anadolu Sağlık Merkezi İlk Yardım Tırı Van’da Yaraları Sardı

Anadolu Vakfı ve Anadolu Sağlık Merkezi İlk Yardım Tırı Van’da Yaraları Sardı

Kene Isırması

Kene Isırması

Evde Bakım Hizmeti Nedir? Kimler Faydalanabilir?

Evde Bakım Hizmeti Nedir? Kimler Faydalanabilir?

Sağlık turizmindeki başarımız yine bir ödülle taçlandı

Sağlık turizmindeki başarımız yine bir ödülle taçlandı

Elektrik Çarpmasında İlk Yardım Nasıl Yapılır?

Elektrik Çarpmasında İlk Yardım Nasıl Yapılır?

Anadolu Sağlık Merkezi “En beğenilen Şirketler” arasında

Anadolu Sağlık Merkezi “En beğenilen Şirketler” arasında

Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’ne ikinci kez altın akreditasyon

Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’ne ikinci kez altın akreditasyon

Hipotermi Nedir? Hipotermi Belirtileri ve Tedavisi

Hipotermi Nedir? Hipotermi Belirtileri ve Tedavisi

Tümünü göster