Boğmaca Nedir? Boğmaca Belirtileri Nelerdir?

Boğmaca, uzun süren ve şiddetli öksürük nöbetleriyle seyreden, bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Özellikle bebekler ve küçük çocuklar için ciddi sağlık riskleri oluşturabilen bu hastalık, erken dönemde basit bir soğuk algınlığıyla karıştırılabildiği için tanısı gecikebilir. Zamanla artan öksürük atakları hem hastayı hem de çevresindekileri zorlayan bir tabloya dönüşür. Günümüzde aşıyla büyük ölçüde önlenebilir olmasına rağmen boğmaca hala önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilir.

Boğmaca Nedir?

Boğmaca, solunum yollarını etkileyen bakteriyel bir enfeksiyon hastalığıdır. Üst solunum yollarına yerleşen bakteri, burada toksinler üreterek hava yollarında tahrişe neden olur. Bu tahriş, haftalarca sürebilen kontrolsüz öksürük nöbetlerinin temel nedenidir. Boğmaca özellikle bağışıklığı yeterince gelişmemiş bebeklerde ağır seyredebilir ve hayati risk oluşturabilir.

Boğmaca Neden Olur?

Boğmacaya, Bordetella pertussis adı verilen ve solunum yollarına yerleşme özelliği bulunan bir bakteri neden olur. Bu bakteri, hasta kişinin öksürmesi veya hapşırmasıyla havaya yayılan damlacıklar yoluyla vücuda girer. Üst solunum yollarının iç yüzeyine tutunur. Burada çoğalmaya başladıktan sonra çeşitli toksinler salgılar. Salgılanan bu toksinler, solunum yollarındaki silya adı verilen ve yabancı maddeleri dışarı atmakla görevli yapıları felç ederek hava yollarının kendini temizleme mekanizmasını bozar.

Savunma mekanizmasının zayıflamasıyla birlikte bronşlarda mukus birikimi artar. Bu durum öksürük refleksinin sürekli uyarılmasına neden olur. Bakterinin etkisiyle oluşan bu tahriş, kısa sürede kontrol edilemeyen ve ataklar halinde gelen şiddetli öksürük nöbetlerine yol açar. Özellikle çocuklarda ve bebeklerde bu öksürük atakları nefes almayı zorlaştırabilir, öksürük sonrası kusma ve morarma gibi belirtiler görülebilir. Hastalığın erken döneminde belirtiler hafif olsa da bakterinin toksin üretimi arttıkça klinik tablo giderek ağırlaşır. Boğmacanın karakteristik uzun süreli öksürük dönemi ortaya çıkar.

Boğmaca Belirtileri Nelerdir?

Boğmaca belirtileri genellikle evreler halinde gelişir ve zaman içinde şiddetlenir. İlk dönemde hafif seyreden bulgular, hastalığın ilerleyen haftalarında daha belirgin ve zorlayıcı bir hal alır. Bu nedenle erken belirtilerin ciddiye alınması tanı ve tedavi açısından önemlidir.

Boğmacada sık görülen belirtiler şöyledir:

Burun akıntısı ve hafif ateş
Halsizlik ve kırgınlık
Haftalarca sürebilen şiddetli öksürük nöbetleri
Öksürük sonrası nefes almakta zorlanma
Öksürükten sonra kusma
Yüzde kızarma veya morarma
Bebeklerde nefes durması ve beslenme güçlüğü

Boğmaca Teşhisi Nasıl Konulur?

Boğmaca tanısı, hastanın öksürük süresi ve öksürüğün karakteri değerlendirilerek konur. Özellikle iki haftadan uzun süren ve ataklar halinde gelen öksürük boğmaca açısından önemli bir bulgudur. Kesin tanı için burun veya boğazdan alınan sürüntü örnekleriyle bakteri tespiti yapılabilir. Bazı durumlarda kan testleri ve PCR yöntemleri tanıyı desteklemek amacıyla kullanılır.

Boğmaca Nasıl Bulaşır?

Boğmaca, damlacık yoluyla bulaşan bir hastalıktır. Hasta kişinin öksürmesi, hapşırması ya da konuşması sırasında havaya yayılan bakteriler solunum yoluyla alınabilir. Özellikle kapalı, kalabalık ve havalandırması yetersiz ortamlarda bulaş riski artar. Aşısız kişiler hastalığa karşı daha savunmasızdır.

Boğmaca Hastalığı Nasıl Geçer?

Boğmaca, kısa sürede kendiliğinden geçen bir hastalık değildir. Tedavi edilse bile öksürük nöbetleri haftalarca devam edebilir. Tedavinin temel amacı bakterinin yayılımını durdurmak, bulaşıcılığı azaltmak ve komplikasyonları önlemektir. Erken dönemde başlanan tedavi, hastalığın daha hafif seyretmesine yardımcı olur.

Boğmaca Kaç Gün Sürer?

Boğmaca genellikle 6-10 hafta sürebilen uzun bir hastalıktır. İlk haftalarda belirtiler hafifken, öksürük nöbetlerinin en şiddetli olduğu dönem birkaç hafta sürebilir. İyileşme sürecinde öksürük giderek azalır. Ancak tamamen kaybolması zaman alabilir. Bu nedenle boğmaca “100 gün öksürüğü” olarak da bilinir.

Boğmacadan Korunmak İçin Neler Yapmalı?

Boğmacadan korunmada en etkili yöntem, bireysel ve toplumsal önlemlerin birlikte uygulanmasıdır. Özellikle risk grubunda yer alan bebeklerin ve çocukların korunması gerekir. Hijyen önlemleri ve hastalık döneminde temasın sınırlandırılması bulaş riskini azaltır.

Boğmacadan korunmak için alınabilecek önlemler şöyle sıralanabilir:

Aşı takvimine uygun şekilde aşılanmak
Öksürük ve solunum yolu enfeksiyonu olan kişilerle teması sınırlamak
Kalabalık ve kapalı ortamlarda hijyene dikkat etmek
Bebekleri enfekte kişilerden uzak tutmak
Öksürük ve hapşırık sırasında ağız ve burnu kapatmak

Boğmaca Aşısı Nedir?

Boğmaca aşısı, difteri ve tetanoz aşısıyla birlikte uygulanan karma aşının bir parçasıdır. Aşı, bağışıklık sisteminin boğmaca bakterisine karşı korunmasını sağlar ve hastalığın ağır seyretmesini önler. Çocukluk döneminde düzenli olarak uygulanır. Bazı durumlarda erişkinler için de hatırlatma dozları önerilebilir.

Boğmaca Tedavisi Nasıl Yapılır?

Boğmaca tedavisinde antibiyotikler kullanılır. Antibiyotikler özellikle hastalığın erken döneminde başlandığında etkilidir ve bulaştırıcılığı azaltır. İleri evrelerde antibiyotikler öksürüğü tamamen kesmeyebilir ancak yayılımı önler. Tedavi sürecinde istirahat, sıvı alımı ve öksürük ataklarını tetikleyici faktörlerden kaçınmak önemlidir.

Boğmaca Hastalığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Boğmaca tehlikeli midir?

Boğmaca özellikle bebekler ve küçük çocuklar için ciddi riskler taşıyabilir. Şiddetli öksürük nöbetleri solunum durmasına ve beslenme problemlerine yol açabilir. Erken tanı ve tedavi, olası komplikasyonları önlemede önemlidir.

Boğmaca yetişkinlerde görülür mü?

Boğmaca yetişkinlerde de görülebilir ancak belirtiler genellikle daha hafif seyreder. Uzun süren öksürük en sık görülen bulgudur. Hafif geçse bile yetişkinler hastalığı başkalarına bulaştırabilir.

Boğmaca tekrarlar mı?

Boğmaca geçirildikten sonra bağışıklık zamanla azalabilir. Bu nedenle ilerleyen yıllarda yeniden boğmaca görülebilir. Hatırlatma aşıları tekrar riskini azaltmada etkilidir.

Son güncellenme tarihi: 26 Ocak 2026

Yayınlanma tarihi: 26 Ocak 2026