20 Ağustos 2023 Pazar
10 soruda çocuklarda COVID-19
İçeriğimizi yapay zeka (AI) araçlarında açın ve özetleyin.
İçindekiler
PFAPA sendromu, özellikle çocukluk çağında görülen; belirli aralıklarla tekrarlayan ateş ataklarına ağız içinde aft, boğaz iltihabı veya boyundaki lenf bezlerinde büyümenin eşlik edebildiği otoinflamatuvar bir hastalıktır. Ataklar arasında çocukların genel sağlık hali çoğunlukla normale döner. Hastalığın bulaşıcı olmaması, tekrarlayan enfeksiyonlardan ayrılmasında önemli bir özelliktir. PFAPA belirtileri çoğu çocukta benzer bir örüntü izlese de atakların sıklığı, süresi ve eşlik eden yakınmalar değişebilir. Tanı için tek başına yeterli olan özel bir laboratuvar testi bulunmaz. Çocuğun öyküsü, muayene bulguları, atakların düzeni ve benzer belirtilere neden olabilecek hastalıkların dışlanması tanı sürecinin temelini oluşturur.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
PFAPA sendromu, tekrarlayan ateş dönemleriyle seyreden otoinflamatuvar bir hastalıktır. Otoinflamatuvar hastalıklarda bağışıklık sisteminin doğuştan gelen bölümünde ortaya çıkan düzensiz inflamatuvar yanıt ön plandadır. PFAPA bulaşıcı değildir. Çocuktan çocuğa geçmez.
Ateş genellikle aniden başlar. Atak sırasında boğaz ağrısı, ağız içinde aft veya boyundaki lenf bezlerinde şişme görülebilir. Atak sona erdiğinde çocuk çoğunlukla tamamen iyi görünür, günlük yaşamına geri döner. Büyüme ile gelişimin ataklar arasında normal seyretmesi PFAPA açısından önemli klinik ipuçlarından biridir.
PFAPA adı, sendromun karakteristik belirtilerinin İngilizce karşılıklarının baş harflerinden oluşur. Açılımı “Periodic Fever, Aphthous Stomatitis, Pharyngitis, Adenitis” şeklindedir.
Türkçe karşılıkları şöyle sıralanabilir:
Her atakta belirtilerin tamamının aynı anda ortaya çıkması gerekmez. Bazı çocuklarda ateş ile boğaz bulguları baskınken bazılarında lenf bezlerinde büyüme veya aftlar daha belirgin olabilir.
PFAPA'nın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın, bağışıklık sisteminin inflamasyonu kontrol eden mekanizmalarındaki geçici düzensizliklerle ilişkili olduğu düşünülür. Enfeksiyon hastalığı olarak değerlendirilmez.
Genetik faktörlerin rol oynayabileceği düşünülmekle birlikte PFAPA, klasik anlamda tek bir gen değişikliğiyle açıklanan kalıtsal bir hastalık değildir. Bazı ailelerde benzer tekrarlayan ateş öykülerinin bulunması genetik yatkınlık olasılığını destekleyebilir. Hastalığın gelişim mekanizmasına ilişkin araştırmalar devam etmektedir.
PFAPA çoğunlukla erken çocukluk döneminde başlar. İlk belirtiler sıklıkla 5 yaşından önce ortaya çıkar. Bununla birlikte daha büyük çocuklarda, ergenlerde ve daha seyrek olarak yetişkinlerde de PFAPA benzeri tablolar görülebilir.
Yaş ilerledikçe atakların sıklığı ile şiddeti birçok çocukta azalır. Hastalığın seyri kişiden kişiye farklılık gösterebildiğinden yalnızca yaş üzerinden değerlendirme yapmak doğru değildir.
PFAPA'nın en belirgin özelliği, başka bir nedenle açıklanamayan ve tekrarlayan yüksek ateş ataklarıdır. Ateş birkaç gün sürebilir. Ataklar sırasında çocuğun genel halinde belirgin değişiklik yaşanabilir.
PFAPA belirtileri arasında en sık görülen bulgular şunlardır:
Ataklar arasında çocuğun tamamen sağlıklı olması tanısal değerlendirmede önem taşır. Sürekli devam eden ateş veya atak dönemleri dışında belirgin yakınmalar bulunması başka nedenlerin araştırılmasını gerektirebilir.
PFAPA atakları genellikle belirli aralıklarla tekrarlama eğilimindedir. Bazı çocuklarda aileler bir sonraki ateş döneminin yaklaşık ne zaman başlayacağını tahmin edebilecek kadar düzenli bir döngü fark edebilir.
Ataklar çoğunlukla birkaç gün sürer. Ataklar arasındaki süre haftalarla ifade edilebilir ancak her çocukta aynı değildir. Zaman içinde ateş dönemlerinin arası açılabilir, belirtilerin şiddeti azalabilir. Atak takvimi tutulması, düzenin hekim tarafından değerlendirilmesini kolaylaştırabilir.
Çocuklarda sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları PFAPA ile karıştırılabilir. PFAPA'da ateş dönemlerinin benzer aralıklarla tekrarlaması, ataklar arasında çocuğun tamamen iyi olması ve enfeksiyonu açıklayacak bir etkenin saptanmaması ayırıcı tanıda önemlidir.
Tekrarlayan enfeksiyonlarda öksürük, burun akıntısı gibi belirtiler daha belirgin olabilir. Hastalığın çevredeki kişilerde de görülmesi enfeksiyonu düşündürebilir. Kesin ayrım yalnızca belirtilere bakılarak yapılmamalıdır. Çocuk doktorunun muayenesi, gerekli görülen laboratuvar incelemeleri ve klinik takip önem taşır.
PFAPA tanısı için hastalığı tek başına doğrulayan özel bir test bulunmaz. Tanı klinik değerlendirmeye dayanır. Hekim çocuğun ateş ataklarının başlangıç yaşını, ne kadar sürdüğünü, hangi aralıklarla tekrarlandığını ve eşlik eden belirtileri değerlendirir.
Atak sırasında kan testlerinde inflamasyonu gösteren bazı değerlerde yükselme görülebilir. Gerektiğinde boğaz kültürü veya başka incelemeler yapılabilir. Testlerin temel amaçlarından biri benzer yakınmalara yol açabilecek enfeksiyonları, bağışıklık sistemi hastalıklarını ya da diğer periyodik ateş sendromlarını ayırt etmektir.
Tekrarlayan ateş yalnızca PFAPA'ya özgü değildir. Bu nedenle tanı konulmadan önce çocuğun klinik özelliklerine göre başka hastalıkların değerlendirilmesi gerekebilir.
Ayırıcı tanıda değerlendirilebilecek başlıca tablolar arasında şunlar bulunur:
Hangi incelemelerin yapılacağı her çocuk için aynı değildir. Aile öyküsü, ateşin özellikleri, eşlik eden yakınmalar ve muayene bulguları gerekli testlerin belirlenmesinde yol gösterir.
PFAPA tedavisi, atağın kontrol edilmesi ve çocuğun yakınmalarının azaltılması amacıyla planlanır. Ateş düşürücü ilaçlar ateş ile rahatsızlık hissinin azaltılmasına yardımcı olabilir ancak atağın süresini her zaman belirgin biçimde kısaltmayabilir.
Hekim değerlendirmesi sonrasında bazı çocuklarda kortikosteroid tedavisi kullanılabilir. Tek doz veya sınırlı kullanım bazı ataklarda ateşin hızlı biçimde gerilemesini sağlayabilir. İlaç türü, doz ve uygulama şekli çocuğun yaşına, kilosuna, sağlık öyküsüne göre hekim tarafından belirlenmelidir.
Atakların sık olması, okul yaşamını veya günlük aktiviteleri belirgin biçimde etkilemesi halinde koruyucu tedavi seçenekleri gündeme gelebilir. Her çocuk için düzenli ilaç tedavisi gerekli değildir.
Koruyucu tedavinin gerekip gerekmediği atak sıklığı, belirtilerin şiddeti ve çocuğun yaşam kalitesi değerlendirilerek belirlenir. Bazı ilaçlar belirli hastalarda atak sıklığını azaltmak amacıyla kullanılabilir. Tedavinin olası yararları ile yan etkileri çocuk sağlığı uzmanı tarafından birlikte değerlendirilmelidir.
Bademciklerin alınması, yani tonsillektomi, PFAPA için değerlendirilebilen tedavi seçeneklerinden biridir. Her PFAPA tanısı alan çocuğun ameliyat olması gerekmez.
Atakların çok sık tekrarlaması, çocuğun günlük yaşamını ciddi ölçüde etkilemesi veya medikal tedavinin yeterli olmaması halinde cerrahi seçenek hekim tarafından gündeme getirilebilir. Ameliyat kararı verilirken atakların şiddeti, hastalığın doğal seyri, cerrahinin olası yararları ve riskleri birlikte ele alınır.
PFAPA çoğu çocukta iyi seyirli bir hastalıktır. Zaman içerisinde atakların arası açılabilir, şiddeti azalabilir ve hastalık kendiliğinden sonlanabilir. Sürecin ne kadar devam edeceğini önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir.
PFAPA genellikle çocuğun uzun vadeli büyümesini veya gelişimini olumsuz etkilemez. Yine de ateş ataklarının düzenli takip edilmesi önemlidir. Önceden bilinen örüntüden farklılaşan belirtiler ortaya çıktığında yeniden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Ailelerin düzenli kayıt tutması, ateş dönemlerinin örüntüsünün anlaşılmasına yardımcı olabilir. Özellikle ilk değerlendirme sırasında yalnızca “sık ateşleniyor” bilgisinden daha ayrıntılı bir kayıt tanı açısından değerlidir.
Atak günlüğünde şu bilgiler yer alabilir:
Kayıtlar doktor kontrollerinde paylaşılabilir. Böylece atakların düzeni ile zaman içerisindeki değişimler daha sağlıklı değerlendirilebilir.
PFAPA tanısı bulunan bir çocukta her ateşin otomatik olarak PFAPA atağı kabul edilmemesi gerekir. Daha önceki ataklardan farklı belirtilerin ortaya çıkması yeni bir sağlık sorununun işareti olabilir.
Aşağıdaki belirtilerde tıbbi değerlendirme alınması önemlidir:
Özellikle küçük çocuklarda genel durumdaki değişiklikler yakından izlenmelidir. Tedavi planına rağmen atakların belirgin biçimde sıklaşması da yeniden hekim değerlendirmesini gerektirebilir.
7 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Bölüm Doktorları
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Prof. Dr. Nermin Tansuğ
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Doç. Dr. Neşe Karaaslan Bıyıklı
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Ayşe Sokullu
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Ebru Gözer
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Elif Velibeyoğlu Sevengil
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Hikmet Baydilli
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. İsmail Akkar
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Mehmet Kılıç
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Namık Kemal Akpınar
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Sevim Gülbaş
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Prof. Dr. Nermin Tansuğ
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Doç. Dr. Neşe Karaaslan Bıyıklı
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Ayşe Sokullu
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Ebru Gözer
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Elif Velibeyoğlu Sevengil
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Hikmet Baydilli
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. İsmail Akkar
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Mehmet Kılıç
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Namık Kemal Akpınar
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Uzm. Dr. Sevim Gülbaş
Önerilen Sağlık Yazıları
20 Ağustos 2023 Pazar
10 soruda çocuklarda COVID-19
1742 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Bebek üşümesine karşı önlemler
3751 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Bebeklerde reflü belirtilerini azaltmanın yolları
5650 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Yüksek Ateş Nedir? Yüksek Ateşe Ne İyi Gelir?
37970 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
Çocuğum Hangi Sporu Yapmalı?
11982 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
Çocukların zeka gelişimini destekleyen 10 öneri!
2880 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
Çocuklarda Kansızlık (Anemi) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
6194 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Prematüre bebeklerde solunum güçlüğü
9079 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Sağlıklı Çocuk Takibi
1470 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Yenidoğan Bebek Bakımında Nelere Dikkat Edilmelidir?
7026 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Bebeklerde ishal neden olur, nasıl geçer?
35809 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Bebeklerde Pamukçuk Nedir? Bebeklerde Pamukçuk Nasıl Geçer?
21784 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Bebeklerde Reflü ve Tedavisi
7572 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Down Sendromu Nedir? Down Sendromu Belirtileri Nelerdir?
11826 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
El Ayak Ağız Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
102584 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Kistik Fibrozis Nedir? Kistik Fibrozis Belirtileri ve Tedavisi
7639 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Kızamık Nedir? Kızamık Belirtileri Nelerdir?
3919 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Rota Virüsü Nedir? Rota Virüsü Belirtileri Nelerdir?
9283 kez okundu
20 Ağustos 2023 Pazar
Su Çiçeği Belirtileri Nelerdir? Su Çiçeği Nasıl Geçer?
8985 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
Çocuklarda her enfeksiyon rahatsızlığında antibiyotik kullanılmamalı
3658 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
Döküntülü hastalıklar
2625 kez okundu
20 Eylül 2023 Çarşamba
COVID-19 Geçiren Çocuklarda MIS-C Hastalığına Dikkat!
1899 kez okundu
9 Kasım 2023 Perşembe
Bebeklerde kabızlık sorunu
3722 kez okundu
17 Kasım 2023 Cuma
Bebeklerde uyku sorunlarına etkili çözüm: Uyku Eğitimi
2793 kez okundu
28 Kasım 2023 Salı
Bebek Kahvaltısı Nasıl Olmalıdır? Aylara Göre Bebek Kahvaltısı
2695 kez okundu
22 Ocak 2024 Pazartesi
Çocuk Sağlığı Hakkında Bilgiler
1703 kez okundu
12 Şubat 2024 Pazartesi
Sağlıklı beslenme ile bağırsaklarınızı mutlu edin
1306 kez okundu
2 Nisan 2024 Salı
Disleksi Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
2799 kez okundu
27 Mayıs 2024 Pazartesi
Yenidoğan Sarılığı Belirtileri Nelerdir? Nasıl Geçer?
25336 kez okundu
7 Ağustos 2024 Çarşamba
Kawasaki Hastalığı Nedir? Kawasaki Hastalığı Belirtileri
1426 kez okundu
11 Kasım 2024 Pazartesi
Trizomi 18 (Edwards Sendromu) Nedir? Trizomi 18 Belirtileri
4941 kez okundu
18 Aralık 2024 Çarşamba
Krup Nedir? Krup Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
5694 kez okundu
25 Şubat 2025 Salı
Bebeklerde Alerji Belirtileri ve Tedavisi
18706 kez okundu
8 Ekim 2025 Çarşamba
Balon Çocuk Hastalığı (Ağır Kombine İmmun Yetmezlik) Nedir?
2495 kez okundu
16 Ekim 2025 Perşembe
DMD Hastalığı Nedir? DMD Hastalığı Tedavisi
45355 kez okundu
6 Kasım 2025 Perşembe
Çocuklar için Bağışıklık Güçlendirici Besinler Nelerdir?
2113 kez okundu
25 Aralık 2025 Perşembe
Çocukları Tehdit Eden Sonbahar Hastalıkları
1387 kez okundu
25 Aralık 2025 Perşembe
Çocukları Gripten Koruma Yöntemleri
2138 kez okundu
5 Ocak 2026 Pazartesi
Bebeklerde Konak Neden Olur? Bebeklerde Konak Nasıl Geçer?
3150 kez okundu
7 Ocak 2026 Çarşamba
Adenovirüs Nedir? Adenovirüs Belirtileri Nelerdir?
1801 kez okundu
22 Ocak 2026 Perşembe
Fenilketonüri (PKU Hastalığı) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
14910 kez okundu
26 Ocak 2026 Pazartesi
Boğmaca Nedir? Boğmaca Belirtileri Nelerdir?
1685 kez okundu
26 Ocak 2026 Pazartesi
Uyku Terörü Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
3092 kez okundu
19 Şubat 2026 Perşembe
Bebeklerde Atak Haftaları Nedir?
1670 kez okundu
20 Şubat 2026 Cuma
Emzirirken Nelere Dikkat Edilmelidir?
1874 kez okundu
4 Mart 2026 Çarşamba
Biyotinidaz Eksikliği Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
2348 kez okundu
4 Mart 2026 Çarşamba
Havale Nedir? Havale Belirtileri Nelerdir?
1720 kez okundu
15 Nisan 2026 Çarşamba
Gaz Damlası Nedir? Bebek Gaz Damlası Ne İşe Yarar?
3219 kez okundu
12 Haziran 2026 Cuma
Çocuk Aşı Takvimi: Hangi Aşı Ne Zaman Yapılır?
1882 kez okundu
11 Kasım 2026 Çarşamba
Verniks Kazeoza Nedir? Yenidoğan Cildinde Ne İşe Yarar?
549 kez okundu
12 Kasım 2026 Perşembe
Bebeklerde Kolik Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Ailelere Öneriler
561 kez okundu
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Lütfen önce randevu almak istediğiniz lokasyonu ve ardından ilgili bölümü seçiniz.
Randevu almak istediğiniz hekimi seçiniz. Seçiminizin ardından uygun tarih ve saat dilimleri görüntülenecektir.
Önce bölüm seçin
Daha önce Anadolu Sağlık Merkezi'nde işlem yaptıysanız, T.C. kimlik numaranız ve doğum tarihinizle giriş yapabilirsiniz.
Sistemde kaydınız bulunamadı, randevu talebinizi tamamlamak için lütfen bilgilerinizi girin.
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.