21 Ağustos 2023 Pazartesi
Hipertansiyon Organ Hasarına Neden Olmadan Belirti Vermiyor
İçindekiler
Supraventriküler taşikardi (SVT), kalbin üst odacıklarından veya atriyoventriküler düğüm çevresinden kaynaklanan, kalp hızının aniden artmasına yol açabilen ritim bozukluklarının genel adıdır. Atak sırasında kalp hızı normalden belirgin şekilde yüksek olabilir. Çarpıntı en sık görülen yakınmalardan biri olsa da baş dönmesi, nefes darlığı, göğüste rahatsızlık hissi veya halsizlik de ortaya çıkabilir. SVT atakları bazı kişilerde saniyeler ya da dakikalar içinde sona ererken bazı kişilerde daha uzun sürebilir. Belirtilerin sıklığı ile şiddeti kişiden kişiye farklılık gösterir. Tanıda elektrokardiyografi başta olmak üzere ritim kayıt yöntemlerinden yararlanılır. Tedavi ise SVT'nin türüne, atakların sıklığına, belirtilerin şiddetine ve kişinin genel sağlık özelliklerine göre planlanır.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
Supraventriküler taşikardi, kalbin karıncıklarının üzerinde başlayan hızlı kalp ritimlerini tanımlayan bir terimdir. Normal kalp ritmi elektriksel uyarıların belirli bir düzen içerisinde ilerlemesiyle oluşur. SVT sırasında elektriksel uyarının izlediği yol değişebilir veya normalden hızlı uyarı üreten bir odak ortaya çıkabilir.
Ataklar çoğunlukla ani başlar. Kalp atımının bir anda hızlandığı hissedilebilir. Benzer şekilde ritim kısa sürede yeniden normale dönebilir. SVT tek bir ritim bozukluğunu ifade etmez. Farklı elektriksel mekanizmalara sahip çeşitli taşikardiler aynı başlık altında değerlendirilir.
Kalbin düzenli kasılması, elektriksel uyarıların kontrollü biçimde iletilmesi sayesinde gerçekleşir. Normal ritimde elektriksel sinyal sağ kulakçıktaki sinüs düğümünden başlar. Uyarı önce kulakçıklara yayılır, ardından atriyoventriküler düğüme ulaşır. Buradan kalbin karıncıklarına iletilerek kalp kasının düzenli biçimde kasılmasını sağlar.
Elektriksel uyarının normal yolundan farklı bir döngüye girmesi veya başka bir bölgeden hızlı sinyaller çıkması kalp hızını artırabilir. SVT'nin farklı türleri, elektriksel problemin başladığı yere ve uyarının izlediği yola göre sınıflandırılır.
SVT kapsamında değerlendirilen ritim bozuklukları aynı mekanizmayla ortaya çıkmaz. Elektriksel uyarının kaynağı ile kalp içerisinde izlediği yol, taşikardinin türünün belirlenmesinde önem taşır.
Yaygın SVT türleri şunlardır:
Ritim bozukluğunun türünün belirlenmesi tedavi seçimini etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca kalp hızının yüksek olması tanı için yeterli değildir. Elektrokardiyografik bulguların değerlendirilmesi gerekir.
AVNRT'de hızlı ritim, atriyoventriküler düğüm çevresinde oluşan elektriksel döngüyle ilişkilidir. Elektriksel sinyal aynı bölgede tekrar tekrar dolaşarak kalbin hızlı atmasına neden olabilir.
AVRT'de ise kalbin normal elektriksel iletim sistemine ek olarak doğuştan bulunan farklı bir elektriksel yol rol oynar. Elektriksel uyarı normal yol ile ek yol arasında dolaşarak hızlı ritim oluşturabilir. Atriyal taşikardide hızlı elektriksel sinyaller kalbin kulakçıklarında bulunan bir odaktan kaynaklanır. Mekanizmaların farklı olması, tanı ve tedavi yöntemlerinin kişiye göre belirlenmesini gerektirir.
SVT nedenleri, ritim bozukluğunun türüne göre değişebilir. Bazı kişilerde kalbin elektriksel sisteminde doğuştan bulunan ek iletim yolları etkili olabilir. Bazılarında ise atriyoventriküler düğüm çevresindeki elektriksel iletim özellikleri hızlı ritmin oluşmasına zemin hazırlayabilir.
SVT her zaman yapısal bir kalp hastalığının bulunduğu anlamına gelmez. Kalbi yapısal olarak sağlıklı kişilerde de görülebilir. Bazı hastalarda atakların belirgin bir nedeni veya tetikleyicisi saptanamayabilir.
SVT atağının başlaması her zaman öngörülemez. Bazı kişiler belirli koşullarda atakların daha sık ortaya çıktığını fark edebilir. Tetikleyiciler kişiden kişiye değişebildiği için atak öncesindeki koşulların takip edilmesi yararlı olabilir.
SVT atağıyla ilişkilendirilebilen faktörler arasında şunlar bulunabilir:
Bir tetikleyicinin fark edilmesi, tek başına SVT'nin nedenini açıklamaz. Altta yatan ritim mekanizmasının kardiyolojik değerlendirmeyle belirlenmesi gerekir.
Supraventriküler taşikardi belirtileri atağın hızına, süresine ve kişinin kalp-damar sağlığına göre farklılık gösterebilir. En karakteristik yakınmalardan biri aniden başlayan hızlı kalp atımıdır. Bazı kişiler kalbin göğüste güçlü veya hızlı vurduğunu tarif edebilir.
SVT sırasında görülebilecek belirtiler şunlardır:
Bazı kişilerde ataklar oldukça hafif belirtilerle seyredebilir. Tekrarlayan ani çarpıntı ataklarında ritmin değerlendirilmesi, şikâyetin kaynağının belirlenmesine yardımcı olur.
SVT sırasında ortaya çıkan her çarpıntı aynı klinik öneme sahip değildir. Özellikle dolaşımın etkilenebileceğini düşündüren yakınmalar varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.
Acil değerlendirme gerektirebilecek belirtiler arasında şunlar yer alır:
Kalp hastalığı bulunan kişilerde hızlı ritim ataklarının değerlendirilmesi ayrıca önem taşır. Belirtilerin niteliği, süresi ve eşlik eden sağlık sorunları aciliyetin belirlenmesinde dikkate alınır.
SVT tanısı için kişinin yakınmaları, tıbbi öyküsü ve kalp ritmi birlikte değerlendirilir. Hekim çarpıntının nasıl başladığını, ne kadar sürdüğünü, ne sıklıkla tekrarlandığını ve beraberinde hangi belirtilerin ortaya çıktığını sorgulayabilir.
Fizik muayenenin ardından elektrokardiyografi kullanılabilir. Atak kısa sürüyorsa standart EKG sırasında ritim normal olabilir. Böyle vakalarda daha uzun süreli ritim takibi sağlayan cihazlardan yararlanılabilir. Gerekli görüldüğünde ekokardiyografi veya elektrofizyolojik çalışma gibi ek incelemeler de planlanabilir.
EKG, kalbin elektriksel aktivitesini kısa süre içerisinde kaydeder. SVT atağı EKG çekildiği sırada devam ediyorsa ritmin türünün belirlenmesine yardımcı olabilecek önemli bilgiler elde edilebilir.
Holter cihazı kalp ritmini genellikle günlük yaşam sırasında kesintisiz olarak kaydeder. Daha seyrek ortaya çıkan yakınmalarda daha uzun süre kullanılabilen olay kaydediciler tercih edilebilir. Böylece kişinin çarpıntı hissettiği zaman ile kaydedilen kalp ritmi karşılaştırılabilir. Hangi kayıt yönteminin kullanılacağı atakların sıklığına göre belirlenir.
SVT tedavisi, kişinin klinik bulgularına ve ritmin türüne göre değişir. Atak sırasında öncelikle kişinin genel durumu, tansiyonu, kalp ritmi ve dolaşımının etkilenip etkilenmediği değerlendirilir.
Uygun hastalarda hekim gözetiminde vagal manevralardan yararlanılabilir. Bu manevralar kalbin elektriksel iletimini etkileyerek bazı SVT türlerinin sonlanmasına yardımcı olabilir. Gerektiğinde damar yoluyla ilaç tedavisi uygulanabilir. Dolaşımın ciddi biçimde etkilendiği hızlı ritimlerde ise elektriksel kardiyoversiyon gündeme gelebilir. Uygulanacak yönteme sağlık ekibi klinik tabloya göre karar verir.
Uzun dönem tedavi planında atakların sıklığı, süresi, oluşturduğu yakınmalar ve SVT'nin türü dikkate alınır. Seyrek görülen, kısa süren ve ciddi belirti oluşturmayan ataklarda takip yeterli olabilir. Daha sık tekrarlayan veya yaşam kalitesini etkileyen ataklarda farklı seçenekler değerlendirilir.
Tedavi planında ilaçlar veya kateter ablasyonu gündeme gelebilir. Her hastanın aynı tedaviyi kullanması gerekmez. Karar; ritim bozukluğunun mekanizması, kişinin yaşı, eşlik eden hastalıkları ve tedaviden beklentileri değerlendirilerek kişiye özel biçimde verilir.
Kateter ablasyonu, ritim bozukluğuna neden olan elektriksel odağın veya iletim yolunun etkisiz hale getirilmesini amaçlayan girişimsel bir tedavi yöntemidir. İşlem sırasında damar yoluyla kalbe ulaştırılan ince kateterler kullanılır. Öncelikle ritim bozukluğunun elektriksel kaynağı belirlenir.
Sık tekrarlayan, belirgin yakınmalara yol açan SVT ataklarında ablasyon değerlendirilebilir. İlaç tedavisinin yeterli olmadığı, ilaçların uygun görülmediği veya uzun süreli ilaç kullanmak istemeyen uygun hastalarda da seçenek olabilir. Ablasyon kararı elektrofizyolojik değerlendirme sonrasında kişiye özel olarak alınır.
SVT tanısı alan kişiler için atakların özelliklerini takip etmek önemlidir. Atağın başlangıç zamanı, yaklaşık süresi, hissedilen belirtiler ve olası tetikleyiciler kaydedilebilir. Böyle bir kayıt hekim değerlendirmesi sırasında yararlı bilgiler sağlayabilir.
Günlük yaşamda dikkat edilebilecek başlıca konular şunlardır:
SVT'nin günlük yaşam üzerindeki etkisi herkeste aynı değildir. Takip sıklığı ile tedavi gereksinimi kişinin ritim bozukluğunun özelliklerine göre belirlenir.
7 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Kardiyoloji
Medikal Teknolojiler
Özellikle bazı kalp hastalıklarının tespit edilmesinde sık kullanılan hızlı ve ağrısız bir testtir.
Kardiyoloji
Prof. Dr. Ertan Ökmen
Kardiyoloji
Uzm. Dr. Ceyhan Türkkan
Kardiyoloji
Uzm. Dr. Ersin Özen
Kardiyoloji
Uzm. Dr. Gürsel Ateş
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.