19 Ağustos 2023 Cumartesi
Nöroonkoloji
İçindekiler
Robotik stereotaktik biyopsi, beyinde saptanan şüpheli bir lezyondan milimetrik hassasiyetle doku örneği alınmasını sağlayan minimal invaziv bir beyin cerrahisi yöntemidir. Manyetik rezonans (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri kullanılarak hedef bölge belirlenir. Robotik sistem, biyopsi iğnesinin planlanan hedefe güvenli bir rota üzerinden ulaştırılmasına yardımcı olur. Beyindeki her kitle aynı biyolojik özelliklere sahip değildir. Görüntüleme yöntemleri kitlenin yeri, büyüklüğü ve çevre dokularla ilişkisi hakkında önemli bilgiler verse de kesin tanı için bazen doku incelemesi gerekir. Robotik sistemlerin stereotaktik cerrahiyle birlikte kullanılması, özellikle beynin derin veya hassas bölgelerindeki lezyonlardan küçük bir cerrahi girişimle örnek alınmasına olanak tanır. Elde edilen doku patolojik ve gerektiğinde moleküler yöntemlerle değerlendirilerek tedavi planının oluşturulmasına katkı sağlar.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
Beyin görüntülemelerinde saptanan bir kitlenin yalnızca MR veya BT görüntüsüne bakılarak kesin olarak sınıflandırılması her zaman mümkün olmayabilir. Beyin tümörü biyopsisi, lezyondan alınan dokunun mikroskop altında incelenmesini sağlayarak kitlenin türünün belirlenmesine yardımcı olur.
Biyopsi özellikle tümörün tamamen çıkarılmasının ilk aşamada uygun olmadığı veya tedavinin patolojik tanıya göre planlanacağı hastalarda gündeme gelebilir. İşlem sonucunda tümörün hücresel özellikleri, derecesi ve bazı moleküler özellikleri değerlendirilebilir. Böylece cerrahi, radyoterapi, ilaç tedavileri veya farklı takip seçenekleri açısından daha ayrıntılı bir planlama yapılabilir.
Stereotaktik biyopsi, beyindeki hedef bölgenin üç boyutlu koordinatlar kullanılarak belirlenmesi ve ince bir biyopsi iğnesiyle doku örneği alınması işlemidir. Cerrah, işlem öncesinde elde edilen görüntüler üzerinden hedefe ulaşmak için uygun giriş noktasını ve rotayı planlar.
Klasik açık cerrahiye kıyasla daha küçük bir giriş alanına ihtiyaç duyulur. Kafatasında küçük bir delik oluşturularak biyopsi iğnesi hedeflenen bölgeye ilerletilir. Yöntemin amacı, tanı için yeterli doku elde ederken sağlıklı beyin dokusuna mümkün olduğunca az müdahale etmektir.
Robotik stereotaktik biyopsi, cerrah tarafından hazırlanan üç boyutlu ameliyat planının robotik sistem yardımıyla uygulanmasına dayanır. Hastanın MR veya BT görüntüleri planlama yazılımına aktarılır. Hedef lezyon ile biyopsi iğnesinin izleyeceği yol bu görüntüler üzerinde belirlenir.
Robotik sistem cerrahın yerine karar vermez. Cerrah tarafından belirlenen koordinatların yüksek hassasiyetle uygulanmasına yardımcı olur. Planlama sırasında kan damarları, beynin işlevsel açıdan önemli alanları ve ulaşılması güç anatomik bölgeler dikkate alınır. İşlem boyunca cerrahi ekip sistemi kontrol eder.
Her beyin kitlesinde biyopsi yapılması gerekmez. Karar; görüntüleme bulguları, lezyonun konumu, hastanın genel sağlık özellikleri ve tedavi planına göre beyin cerrahisi ekibi tarafından verilir.
Robotik stereotaktik yöntem özellikle şu klinik tabloların değerlendirilmesinde gündeme gelebilir:
Robotik biyopsinin önemli aşamalarından biri ayrıntılı cerrahi planlamadır. Hastanın güncel MR ve gerektiğinde BT görüntüleri incelenerek biyopsi alınacak alan belirlenir. Tümörün farklı bölgeleri aynı özellikleri göstermeyebileceği için örnekleme hedefinin seçimi tanısal değer açısından önem taşır.
Cerrah, hedef bölgeye ulaşan en uygun rotayı planlarken önemli damarları ve işlevsel beyin bölgelerini dikkate alır. Hastanın genel sağlık değerlendirmesi yapılır, gerekli kan tetkikleri incelenir. Kullanılan ilaçlar ve anestezi açısından önem taşıyan sağlık bilgileri de işlem öncesinde değerlendirilir.
İşlem sırasında hastanın başının konumu planlamaya uygun şekilde sabitlenir. Robotik sistem ile hastanın anatomik görüntüleri eşleştirildikten sonra önceden belirlenen giriş noktası doğrulanır. Saçlı deride küçük bir kesi açılır ve kafatasında biyopsi iğnesinin geçebileceği küçük bir delik oluşturulur.
Biyopsi iğnesi robotik sistemin yönlendirdiği doğrultuda hedef bölgeye ilerletilir. Planlanan alana ulaşıldığında bir veya birden fazla küçük doku örneği alınabilir. Örnekler patoloji laboratuvarına gönderilir. İşlem tamamlandıktan sonra biyopsi iğnesi çıkarılır ve giriş bölgesi kapatılır.
Anestezi yöntemi hastanın yaşı, genel sağlık özellikleri, lezyonun konumu ve cerrahi plan dikkate alınarak belirlenir. Robotik stereotaktik biyopsi genel anestezi altında gerçekleştirilebildiği gibi uygun hastalarda farklı anestezi yöntemleri de değerlendirilebilir.
Anestezi ekibi işlem öncesinde hastayı değerlendirir. Kullanılan ilaçlar, daha önce geçirilen ameliyatlar ve eşlik eden hastalıklar planlamada dikkate alınır. Amaç, biyopsinin güvenli koşullarda ve hastanın konforu korunarak tamamlanmasıdır.
Robotik teknolojinin stereotaktik cerrahiyle birlikte kullanılması, hedeflenen beyin bölgesine yüksek hassasiyetle ulaşılmasına yardımcı olabilir. Özellikle derin yerleşimli lezyonlarda planlanan cerrahi rotanın uygulanması açısından önemli avantajlar sağlayabilir.
Başlıca avantajlar şöyle sıralanabilir:
Robotik sistemler hassas planlama olanağı sağlasa da stereotaktik beyin biyopsisi cerrahi bir işlemdir ve tamamen risksiz değildir. Risk düzeyi lezyonun bulunduğu bölgeye, damarlarla ilişkisine, hastanın genel sağlık özelliklerine ve başka faktörlere göre değişebilir.
Olası komplikasyonlar arasında şunlar bulunabilir:
Komplikasyon olasılığı her hasta için aynı değildir. Kişisel riskler işlem öncesindeki değerlendirmede hekim tarafından ele alınır.
Biyopsi sırasında alınan doku örnekleri patoloji laboratuvarına gönderilir. Patolog, hücrelerin mikroskobik özelliklerini değerlendirerek lezyonun tümör olup olmadığını ve tümör saptanırsa hangi gruba ait olduğunu araştırır.
Gerektiğinde immünohistokimyasal incelemeler ve moleküler testler uygulanabilir. Tanının kapsamına göre tümörün biyolojik davranışı hakkında ek bilgiler elde edilebilir. Patoloji raporu klinik bulgular ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir. Tedavi planı yalnızca tek bir laboratuvar bulgusuna göre değil, hastanın bütün klinik verileri dikkate alınarak oluşturulur.
Günümüzde bazı beyin tümörlerinin sınıflandırılmasında yalnızca hücrelerin mikroskop altındaki görünümü yeterli olmayabilir. Moleküler patoloji, tümör hücrelerinde bulunan belirli genetik ve moleküler değişikliklerin araştırılmasını sağlar. Elde edilen veriler tümörün daha ayrıntılı sınıflandırılmasına katkıda bulunabilir.
Bazı moleküler belirteçler tümörün tanısının netleştirilmesinde, beklenen biyolojik davranışının değerlendirilmesinde veya tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde önem taşıyabilir. Hangi testlerin yapılacağı tümörün olası türüne ve patolojik değerlendirmeye göre değişir. Bu nedenle biyopsi örneğinin niteliği, modern beyin tümörü tanısında önemli bir yere sahiptir.
İşlem tamamlandıktan sonra hasta nörolojik bulgular açısından yakından takip edilir. Gerektiğinde kontrol amaçlı beyin görüntülemesi yapılabilir. Takip süresi hastanın genel sağlık özelliklerine, biyopsinin gerçekleştirildiği bölgeye ve işlem sonrası bulgulara göre değişebilir.
İlk dönemde kesi bölgesinde hassasiyet veya hafif ağrı görülebilir. Yeni gelişen güç kaybı, konuşma değişikliği, bilinç düzeyinde farklılık, şiddetli baş ağrısı, nöbet veya beklenmeyen başka belirtiler tıbbi değerlendirme gerektirir. Günlük yaşama dönüş süresi her hasta için aynı değildir. Hekimin önerdiği kontrol programının takip edilmesi önem taşır.
Stereotaktik biyopside temel amaç küçük bir giriş yoluyla hedeflenen bölgeden tanısal doku örneği almaktır. Açık cerrahide ise kafatasında daha geniş bir cerrahi alan oluşturulabilir. Açık girişim bazı hastalarda yalnızca tanı koymayı değil, tümörün tamamının veya mümkün olan bölümünün çıkarılmasını da hedefleyebilir.
Hangi yöntemin tercih edileceği tümörün konumu, büyüklüğü, cerrahi olarak çıkarılabilirliği ve hastanın klinik özellikleriyle ilişkilidir. Derin yerleşimli veya cerrahi çıkarılması uygun görülmeyen lezyonlarda stereotaktik biyopsi değerlendirilebilir. Cerrahi olarak çıkarılması planlanan kitlelerde ise açık yöntem daha uygun olabilir. Seçim kişiye özel değerlendirmeyle yapılır.
6 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Medikal Teknolojiler
“Hibrit ameliyathane” tanım olarak gelişmiş tıbbi görüntüleme sistemleri ve tıbbi cihazların aynı anda kullanılabildiği yeni konsept ameliyathane odaları için kullanılmaktadır.
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Prof. Dr. Ahmet Hilmi Kaya
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Uzm. Dr. Tahir Mammadzada
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.