21 Ağustos 2023 Pazartesi
Hipertansiyon Organ Hasarına Neden Olmadan Belirti Vermiyor
İçindekiler
Aritmojenik sağ ventrikül kardiyomiyopatisi, kalp kasını etkileyen ve özellikle sağ karıncıkta yapısal değişikliklere yol açabilen kalıtsal bir kalp hastalığıdır. ARVC veya ARVD kısaltmalarıyla bilinen hastalıkta kalp kası hücreleri zaman içinde kaybolabilir, yerlerini yağ ve bağ dokusu alabilir. Bunun sonucunda kalbin elektriksel sistemi ile kasılma işlevi etkilenebilir. Hastalığın belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı kişiler uzun süre herhangi bir yakınma yaşamazken bazı hastalarda çarpıntı, bayılma, baş dönmesi veya efor sırasında gelişen şikayetler görülebilir. Tanıda tek bir test yeterli olmayabilir. Elektrokardiyografi, ritim takibi, görüntüleme yöntemleri, aile öyküsü ve gerektiğinde genetik incelemeler birlikte değerlendirilir.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
Aritmojenik sağ ventrikül kardiyomiyopatisi, kalp kası hücreleri arasındaki bağlantıları etkileyen ve kalpte ritim bozukluklarına yatkınlık oluşturabilen bir kardiyomiyopati türüdür. Hastalık geçmişte daha çok sağ ventrikülü etkileyen bir rahatsızlık olarak tanımlanmıştır. Günümüzde bazı hastalarda sol ventrikülün de etkilenebildiği bilinmektedir.
ARVC terimi “arrhythmogenic right ventricular cardiomyopathy” ifadesinin kısaltmasıdır. ARVD ise “arrhythmogenic right ventricular dysplasia” ifadesinden gelir. Hastalığın seyri sırasında kalp kasındaki değişiklikler elektriksel iletimi bozabilir. Sonuç olarak ventriküler ritim bozuklukları ortaya çıkabilir.
Hastalık ilerlediğinde kalbin kasılma gücünde azalma görülebilir. Ancak her hastada aynı ilerleme hızı veya aynı belirtiler beklenmez. Klinik seyir genetik özelliklere, kalbin hangi bölümlerinin etkilendiğine ve kişisel faktörlere göre farklılaşabilir.
ARVD, tarihsel olarak sağ ventriküldeki yapısal değişiklikleri vurgulayan bir isimdir. ARVC ise aynı hastalık için günümüzde daha yaygın kullanılan ifadelerden biridir. Bununla birlikte “aritmojenik kardiyomiyopati” daha geniş bir hastalık grubunu tanımlayabilir.
Aritmojenik kardiyomiyopati, yalnızca sağ ventrikülü değil, sol ventrikülü veya kalbin her iki karıncığını etkileyen tabloları da kapsayabilir. Bu nedenle ARVC, aritmojenik kardiyomiyopati spektrumu içinde değerlendirilebilir.
İsimlendirmedeki değişim, hastalığın yalnızca kalbin sağ tarafıyla sınırlı olmadığının anlaşılmasıyla ilişkilidir. Hastanın hangi kardiyomiyopati türüne sahip olduğu klinik incelemeler, görüntüleme sonuçları, ritim değerlendirmeleri ve genetik bulgular birlikte ele alınarak belirlenir.
ARVC'nin gelişiminde genetik faktörler önemli rol oynar. Kalp kası hücrelerini birbirine bağlayan proteinleri kodlayan bazı genlerdeki değişiklikler, hücrelerin mekanik strese karşı dayanıklılığını etkileyebilir. Zaman içinde kalp kasında hücre kaybı ve doku değişiklikleri meydana gelebilir.
Hastalığın gelişimi ve ilerlemesi herkeste aynı değildir. Aynı genetik değişikliği taşıyan aile bireylerinde bile belirtilerin başlangıç yaşı veya şiddeti farklı olabilir.
ARVC ile ilişkili süreçte öne çıkan faktörler şunlardır:
ARVD genetik bir hastalık olarak ortaya çıkabilir. Hastalıkla ilişkili genlerin önemli bir bölümü, kalp kası hücrelerini birbirine bağlayan desmozomal proteinlerin üretiminde görev alır. Genetik değişikliklerin kalıtım şekli ise ilgili gene göre farklılık gösterebilir.
Ailede ARVC tanısı bulunması diğer aile bireylerinin kesin olarak hastalanacağı anlamına gelmez. Genetik değişikliği taşıyan kişiler arasında hastalığın ortaya çıkma yaşı, belirtileri ve klinik seyri farklı olabilir.
Tanı alan bir kişide genetik danışmanlık gündeme gelebilir. Genetik test sonucunda hastalıkla ilişkili bir değişiklik saptanması, aile bireylerinin değerlendirilmesinin nasıl yapılacağının planlanmasına katkı sağlayabilir.
ARVD belirtileri, hastalığın kalpte oluşturduğu elektriksel ve yapısal değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde ilk yıllarda belirgin yakınma görülmeyebilir. Ritmin etkilenmeye başlamasıyla özellikle efor sırasında hissedilen şikayetler gelişebilir.
Belirtilerin türü ve şiddeti her hastada aynı değildir. Yaygın görülebilen yakınmalar arasında şunlar bulunur:
Özellikle açıklanamayan bayılma veya egzersiz sırasında ortaya çıkan belirgin çarpıntı gibi yakınmalar tıbbi değerlendirme gerektirir.
ARVC'de kalp kasındaki hücresel değişiklikler elektriksel uyarının kalp içerisinde normal biçimde ilerlemesini bozabilir. Elektriksel iletimdeki farklılıklar ventriküllerden kaynaklanan ritim bozukluklarına zemin hazırlayabilir. Ventriküler erken atımlar veya ventriküler taşikardi gibi ritim problemleri görülebilir.
Hastalığın ilerleyen dönemlerinde yapısal değişiklikler sağ ventrikülün kasılma yeteneğini de etkileyebilir. Sağ ventrikülde genişleme ve kasılma gücünde azalma gelişebilir. Bazı hastalarda sol ventrikül de sürece dahil olabilir.
Kalbin pompalama işlevinin belirgin şekilde azalması halinde kalp yetersizliğiyle ilişkili yakınmalar ortaya çıkabilir. Nefes darlığı, egzersiz kapasitesinde düşüş, çabuk yorulma ve sıvı birikimine bağlı şikayetler görülebilir.
Egzersiz sırasında kalp daha hızlı çalışır ve kalp kasının karşılaştığı mekanik yük artar. ARVC'ye yatkınlığı bulunan kişilerde özellikle yoğun veya uzun süreli fiziksel aktivitenin kalp kası üzerindeki yükü artırabileceği düşünülmektedir.
Fiziksel aktivite sırasında kalp hızının yükselmesi ritim bozukluklarının ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir. Bu nedenle çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma gibi yakınmalar efor sırasında daha belirgin hale gelebilir.
ARVC tanısı bulunan kişilerin egzersiz düzeyi bireysel olarak değerlendirilmelidir. Yapılabilecek aktivitenin türü ve yoğunluğu kardiyoloji uzmanının değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmelidir.
Aritmojenik sağ ventrikül kardiyomiyopatisi tanısı tek bir kan testi veya görüntüleme yöntemiyle konulmaz. Hastanın belirtileri, aile öyküsü, kalbin elektriksel aktivitesi ve yapısal incelemeleri birlikte değerlendirilir.
Tanı sürecinde kullanılabilecek yöntemler şunlardır:
Elde edilen sonuçlar belirlenmiş tanı kriterleri çerçevesinde birlikte yorumlanır. Özellikle hastalığın erken dönemlerinde bulgular sınırlı olabileceğinden takip sırasında bazı incelemelerin tekrarlanması gerekebilir.
ARVC değerlendirmesinde farklı testler kalbin elektriksel veya yapısal özellikleri hakkında tamamlayıcı bilgiler verir. Hiçbir inceleme tek başına her hastada kesin tanı sağlamaz.
Testlerin temel kullanım amaçları şöyle özetlenebilir:
ARVC'nin genetik kökenli olabilmesi nedeniyle tanı alan kişilerin yakın aile bireylerinin değerlendirilmesi önem taşıyabilir. Özellikle birinci derece akrabalar için kardiyolojik tarama ve gerektiğinde genetik danışmanlık gündeme gelebilir.
Aile taramasında kullanılacak yöntemler kişiye göre belirlenir. EKG, Holter, ekokardiyografi veya kardiyak MR gibi incelemelerden yararlanılabilir. Ailede hastalıkla ilişkili belirli bir genetik değişiklik saptanmışsa hedefe yönelik genetik test de değerlendirilebilir.
Taramanın hangi yaşta başlayacağı ve ne sıklıkla tekrarlanacağı aile öyküsüne, genetik bulgulara ve klinik değerlendirmeye göre değişebilir. Belirti bulunmaması tek başına hastalığın veya genetik yatkınlığın olmadığı anlamına gelmez.
ARVD tedavisi, ritim bozukluklarını kontrol etmek, ciddi ritim sorunlarına bağlı riski azaltmak ve kalbin pompalama işlevini korumak amacıyla kişiye özel planlanır. Tedavinin kapsamı hastanın belirtilerine, ritim bozukluğunun türüne, kalp fonksiyonlarına ve bireysel risk değerlendirmesine göre değişir.
Tedavi planında değerlendirilebilecek seçenekler şunlardır:
ICD her ARVC hastasına uygulanmaz. Cihaz gereksinimi ciddi ventriküler ritim bozukluğu öyküsü ve kişiye özgü risk faktörleri dikkate alınarak belirlenir. Kateter ablasyonu ise bazı ritim bozukluklarının kontrolünde kullanılabilir ancak hastalığın temel nedenini ortadan kaldırmaz.
ARVC tanısı alan kişilerde spor ve egzersiz planı hastalığın özellikleri dikkate alınarak oluşturulmalıdır. Özellikle yüksek yoğunluklu, uzun süreli dayanıklılık gerektiren veya yarışma düzeyindeki egzersizler kalp üzerindeki mekanik yükü artırabilir.
Egzersizin tamamen bırakılması gerektiğine ilişkin karar da kişiye özel verilmelidir. Günlük fiziksel aktivitenin sınırları; kalp fonksiyonları, ritim bozuklukları, genetik özellikler ve uygulanan tedavi dikkate alınarak belirlenir.
Bu nedenle ARVC tanısı bulunan veya genetik yatkınlığı saptanan kişilerin egzersiz programına başlamadan önce kardiyoloji uzmanıyla görüşmesi önemlidir. Aktivitenin yoğunluğu ve süresi düzenli takip sırasında yeniden değerlendirilebilir.
7 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Kardiyoloji
Medikal Teknolojiler
Özellikle bazı kalp hastalıklarının tespit edilmesinde sık kullanılan hızlı ve ağrısız bir testtir.
Kardiyoloji
Prof. Dr. Ertan Ökmen
Kardiyoloji
Uzm. Dr. Ceyhan Türkkan
Kardiyoloji
Uzm. Dr. Ersin Özen
Kardiyoloji
Uzm. Dr. Gürsel Ateş
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.