20 Eylül 2023 Çarşamba
“Genetik kanser” mi, “kalıtsal kanser” mi?
Pankreas Kanseri Nedir ve Tedavi Sürecindeki "Whipple Ameliyatı" Nasıl Uygulanır?
Pankreas kanseri yaygın görülen kanser türlerinden biri. Pankreas kanseri nedir, belirtileri neler, tedavide ne yapılır? Genel cerrahi branşının en zor ameliyatlarından olan “whipple tekniği” nasıl uygulanır.
Pankreas kanseri nedir, hangi belirtilerle kendini gösterir?
Pankreas kanseri, pankreastaki kanalları oluşturan hücrelerden kaynaklı, agresif bir kanser türüdür. Belirtileri, tümörün pankreas içerisindeki yerine göre farklılık gösterebilir. Hastaların büyük bir kısmında tümör, pankreasın baş kısmında görülür ve sarılık, kaşıntı, hazımsızlık, kilo kaybı ve ağrı gibi şikayetlerle ortaya çıkar. Buradaki kilo kaybı aynı zamanda kanserin oniki parmak bağırsağına yaptığı baskıdan da kaynaklanabilir. Ağrı ise adeta bir kemer şeklinde, karın bölgesinin üst kısmından sırta doğru ilerler. Ancak bu noktada şunun altını çizmek gerekir; bilhassa erken evrelerde, ağrısız bir sarılık gelişirse, öncelikle bunun pankreasta bir kanser olduğu düşünülür. Çünkü sarılığa ağrı eşlik ettiğinde bunun nedeni çoğunlukla safra kesesindeki taşlardır.Pankreas kanseri başka organlara da sıçrayarak da (metastaz) ortaya çıkabiliyor mu?
Pankreas kanserinde metastazın gelişmiş olması, lokal lenf nodu metastazları hariç, dördüncü evre demektir ve bu durumda cerrahi tedavi şansını yitirmiş demektir. Pankreas kanserinin en sık metastazlarının geliştiği organ karaciğerdir.Sebepleri nedir?
Sebepleri henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak bilimsel çalışma sonuçları gösteriyor ki, sigara ve genetik eğilim önemli faktörler arasında yer alıyor.Kimler risk altında?
Özellikle tütün mamulleri kullananlarda, erkeklerde ve 65 yaş üstündeki kişilerde pankreas kanserinin gelişim olasılığı daha yüksektir. Günümüzde tanının konması açısından pankreas kanserinin görülme sıklığı artmış gibi bir tablo olsa da, sebebi pankreas kanserinin artmasından değil, daha çok insanların ortalama yaşam sürelerinin uzamasının payı büyüktür.Önlenebilir mi?
Önlemenin kesin bir yolu yok ancak tütün mamullerinden uzak durarak belirli derecede bir koruma sağlanabilir. Ayrıca sportif aktiviteler, sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü de bu korumayı güçlü tutacak önemli faktörlerdir.Tedavi sürecinde neler yapılıyor?
Pankreas kanserinde hastalar maalesef genellikle kanser ilerlediğinde hastaneye başvuruyorlar. Ancak kanserin başlangıcında görülen sarılık şikayeti sayesinde vakitlice hastaneye başvuranlarda erken tanı mümkün oluyor. Pankreas kanserinin en iyi tedavi seçeneği cerrahidir. Bunun yanı sıra palyatif kemoterapi ya da immünoterapi ve radyoterapi gibi seçenekler de devreye girebilir.Genel cerrahinin en zor tekniklerinden olan “whipple ameliyatı” nasıl uygulanıyor?
Tümörün bulunduğu bölgeye göre cerrahi teknikler de farklılık gösterebiliyor. Örneğin tümörün pankreasın başında olduğu hastalarda, “whipple” tekniği kullanılıyor. Çok zor ve komplikasyonları yüksek olan bu teknikte, midenin son üçte biri, oniki parmak bağırsağı, pankreas başı, safra kanalı ve kesesi alınıyor. Ayrıca bu bölgelerdeki lenf nodlarının da alınması önemli. Son olarak ise pankreas kanalı, safra kanalı ve mide, tekrar ince bağırsakla birleştirilerek ameliyat tamamlanıyor.Whipple her hasta için uygun bir teknik mi?
Tekniğin uygulanmasına, bazı kriterler çerçevesinde, hastanın da genel durumuna bakılarak karar veriliyor. Genel olarak, damarları tutmuş hastalarda bu tekniği kullanmak için bazı kriterlere bakılmalıdır. Ancak damarların tutulması her zaman bir engel oluşturmuyor.Hastalar ameliyattan sonra sosyal hayatlarına hızlıca dönebiliyor mu?
Hem hastalar hem de cerrahlar için elbette büyük ve zor bir ameliyat. Ancak bu alanda tecrübeli ekiplerin yaptığı ameliyatlardan sonra hastalar iki hafta içinde normal yaşamlarına dönebiliyor. Pankreasın bir bölümü alındığından, hastalarda diyabet (şeker hastalığı) gelişme riski olduğu için bu konuda hastaların bilgilendirilmesi de çok önemli. Pankreasın başı, bazı önemli enzimlerin oluştuğu önemli bir bölgedir ve bu enzimlerin ikamesi amacıyla ilaç tedavisi gereklidir. Pankreasın gövde veya kuyruk kısmı alındığında ve bu bölgede yoğunlukla insülin üretildiğinden, hastalarda diyabet gelişecektir ve bu sebeple gerekli ilaç tedavi verilmedir.
Pankreas kanserinde whipple dışında başka bir teknik uygulanırsa, pankreas ya da bağırsak gibi bölgelerin ne derece etkilendiğine göre, ameliyat sonrasında hastaların yaşamlarında farklı kısıtlamalar gerekebilir. Tümörün evresine göre ek tedavi olarak kemoterapi, immünoterapi veya radyoterapi de gerekli olabilir.
Son güncellenme tarihi: 20 Eylül 2023
Yayınlanma tarihi: 20 Eylül 2023
Bunları da oku
Doktorlar
