Gaslighting Nedir? Psikolojik Manipülasyon: Gaslighting

Gaslighting kişiler arasındaki ilişkilerde meydana gelen psikolojik bir manipülasyon türüdür. Bu yöntemde manipülatör mağdurun gerçeklik algısını, anılarını ve olayları sorgulamasına neden olur. Gaslighting'i tanıma ve mücadele etme yöntemleri arasında yaşanan olaylara dair günlük tutma, güvenilir kişilerle iletişimde olma ve profesyonel yardım alma bulunmaktadır. Bu yöntemler kişinin kendi gerçekliğini korumasına ve manipülasyonun etkisini azaltmasına yardımcı olabilir.

Gaslighting Nedir?

Gaslighting kişilerin gerçeklik algısını bilinçli olarak bozan bir tür psikolojik baskı yöntemidir. Bu yöntem kişilerin anılarını, duygularını ve algılarını manipüle ederek onların kendi hafızaları ve duygusal durumları konusunda şüphe duymalarına neden olur. Bu manipülasyon yöntemi yavaş ilerleyerek mağdurun özgüvenini ve bağımsızlık duygusunu zaman içinde hasara uğratır. Mağdurlar manipülatörün inşa ettiği sahte gerçeklikten şüphe etmeye başlar ve kendi kararlarına güvenmekte zorlanır. Sonuç olarak mağdurlar manipülatörlerine giderek daha bağımlı hale gelir ve kendi gerçeklik algılarını sorgular.  

Gaslighting bireysel ilişkilerde, iş yerlerinde ve sosyal çevrelerde meydana gelebilir. Özellikle güç ilişkilerinin dengesiz olduğu durumlarda ortaya çıkar ve mağdurların bu manipülasyonu fark etmesi zor olabilir. Gaslighting yavaşça ilerlediği için bu taktiğin mağdurlar üzerindeki olumsuz etkileri derin ve uzun süreli olabilir. Bu nedenle Gaslighting’in belirlenmesi ve buna müdahale edilmesi büyük önem taşır. 

Gaslighting Ne Amaçla Yapılır?

Gaslighting’de manipülatör kontrolü ele geçirme ve güç kazanma amacı taşır. Onu manipülatörün yarattığı yanılsamalara karşı savunmasız bırakarak kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmeye zorlar. Mağduru sosyal izolasyona da zamanla itebilir. Çünkü mağdur kendi algılarının ve duygularının geçerliliğini sorgulamaya başlar ve dış dünyayla olan bağlantısını kaybedebilir. Gaslighting mağdurun psikolojik ve duygusal sağlığına zarar verirken manipülatörün amacına ulaşmasını sağlar.  

Bir kişinin Gaslighting yapmasının nedenleri arasında kontrol ve üstünlük ihtiyacı, kendi güvensizliklerini örtbas etme, sorumluluktan kaçınma ve ilişkideki güç dengesini manipüle etme isteği yer alabilir. Bu davranışlar genellikle manipülatörün kendi eksikliklerini ve korkularını telafi etme çabasının bir yansımasıdır. Aynı zamanda birini tehdit olarak görmek Gaslighting yapmanın bir nedeni olabilir. Bu durum manipülatörün kendi pozisyonunu korumak veya güçlendirmek amacıyla mağdurun güven ve bağımsızlık hissini zayıflatma çabası olarak ortaya çıkabilir. Bu şekilde manipülatör kendini daha güvende hissedebilir. 

Gaslighting Yöntemleri Nelerdir?

Gaslighting uygulayan kişiler çeşitli yöntemler kullanırlar. Bu yöntemler kasıtlı olarak seçilmese de temelde çeşitli amaçlara hizmet eder. Mağdurun gerçeklik algısını sistemik bir şekilde bozmaya yöneliktir. Bu algıya neden olabilen Gaslighting yöntemleri şunlardır: 

  • Yalan Söylemek: Manipülatör mağdurun gerçeklik algısını sarsmak için açıkça yalanlar söyler.  
  • Gerçekleri Çarpıtmak: Mevcut bilgiler veya gerçekler manipülatör tarafından özellikle çarpıtılarak sunulur. Mağdurun gerçekliğinin yerini bu yalanlar alır. 
  • İnkar: Manipülatör gerçekleşmiş olayları veya söylediği şeyleri inkar ederek mağdurun hafızasını sorgulamasına neden olur. 
  • Hafızayı Sorgulatmak: Manipülatör mağdurun hatırladığı olayların doğruluğunu sürekli sorgulamasına neden olur. 
  • Duyguları Geçersiz Kılmak: Mağdurun duyguları manipülatör tarafından önemsiz veya abartılı olarak nitelendirilir. 
  • Sürekli Eleştiri: Mağdur manipülatör tarafından sürekli eleştirilir. Bu da kendine olan güvenini zayıflatır. 
  • Akıl Sağlığını Sorgulamak: Manipülatör mağdurun akıl sağlığını sorgulayarak onu kendinden şüphe etmeye iter. 
  • Olayları Yanlış Yansıtmak: Gerçekleşen olaylar manipülatör tarafından yanlış bir şekilde yansıtılarak mağdurun kendi hafızasına güveni sarsılır. 

Gaslighting Nasıl Anlaşılır?

Gaslighting'i anlama sürecinde kişinin sürekli olarak kendi gerçeklik algısı, anıları ve duyguları üzerinde şüpheye düşmesi önemli bir belirtidir. Psikologlar ve psikiyatristler gaslighting mağdurlarının sıklıkla kendi karar verme yeteneklerini sorguladıklarını, kendilerini sürekli hatalı hissettiklerini ve hatta kendi akıl sağlıklarından şüphe ettiklerini belirtir. Profesyoneller bu belirtilerin fark edilmesi durumunda kişinin yaşadıklarını objektif bir bakış açısıyla değerlendirmek ve dışardan yardım almak için teşvik ederler.  

Gaslighting şüphesine neden olan belirtiler şunlardır: 

  • Karar verme yeteneğinde azalma,  
  • Hafıza konusunda belirsizlik,  
  • Duygusal durumda dalgalanmalar,  
  • Kendine olan güvenin azalması,  
  • Manipülatör olmadan karar alma güçlüğü, 
  • Sosyal izolasyon. 

Teşhis sürecinde güvenilir kişilerle yaşananları paylaşmak ve profesyonel destek aramak önemlidir. Psikiyatristler Gaslighting'in etkilerini teşhis ederken kişinin davranışı ve duygusal durumundaki değişikliklere odaklanır. Bunlar arasında düşük benlik saygısı, depresyon belirtileri, kaygı, karar vermede zorluk ve gerçeklik algısında bozulma bulunur. Detaylı bir tıbbi geçmiş alınarak kişinin ilişkileri, sosyal etkileşimleri ve duygusal tepkileri değerlendirilir. Teşhis süreci kişinin yaşadığı deneyimlerin ve duygusal tepkilerin kapsamlı bir araştırmasını gerektirir. 

Gaslighting Örnekleri

Gaslighting farklı ortamlarda meydana gelebilir. İş yerinde bir yönetici çalışanının başarısını sürekli küçümseyebilir, onun hatırladığı olayları inkar ederek kendisini yeteneksiz hissetmesine yol açabilir. Aile içinde bir ebeveyn çocuğunun duygularını geçersiz kılarak onun kendi duygularına güvenmesini engelleyebilir. Arkadaş ortamında bir kişi diğerinin hatırladığı bir anıyı sürekli yanlış şekilde yansıtarak (doğru olduğu halde) o kişinin kendi hafızasından şüphe duymasına sebep olabilir. Bu örnekler Gaslighting'in kişinin kendine olan güvenini nasıl erozyona uğrattığını ve kendi gerçekliğinden şüphe etmesine neden olduğunu gösterir.  

Bir kişi başka birine devamlı olarak gaslighting yapabilmek için mağdur ile arasında sürekli bir etkileşim ve güç dinamiği oluşturur. Manipülatör mağdurun güvenini kazanarak, onun duygusal ve zihinsel durumunu dikkatlice inceleyerek, ne zaman ve nasıl müdahale edeceğini bilir. Bu sürekli etkileşim manipülatörün mağdur üzerinde derinlemesine bir etki yaratmayı ve mağdurun gerçeklik algısını sistematik bir şekilde bozmayı sağlar. 

Gaslighting İle Nasıl Baş Edilir?

Gaslighting ile başa çıkabilmek için ilk adım yaşananların farkında olmaktır. Eğer bir kişi kendini Gaslighting'in etkisi altında hissediyorsa, yaşadığı olayları ve duygusal deneyimleri bir günlüğe kaydederek başlamalıdır. Daha sonra bir Psikolog ya da Psikiyatrist ile bu hisler ve deneyimler üzerine konuşarak, durumu objektif bir şekilde değerlendirebilir ve sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirebilir. Bu adımlar kişinin durumunu netleştirmesine ve gerekli önlemleri almaya başlamasına olanak tanır. 

Gaslighting ile başa çıkmak kişinin mental ve duygusal sağlığını korumak için gerekli bir süreçtir. Bu tür bir manipülasyon uzun vadede özgüven kaybı, depresyon ve anksiyete gibi ciddi psikolojik sorunlara yol açabilir. Eğer Gaslighting yapan kişi iş ortamı, aile veya arkadaş grubu gibi bir ortamda ise durumu profesyonel bir şekilde ele almak önemlidir. Güvenilir bir yetkiliye veya danışmana durum bildirilebilir. Mağdur kendi duygusal sağlığını korumak için net sınırlar belirlemeli ve mümkünse iletişimi minimumda tutmalıdır.  

Destek grupları veya terapi gibi seçeneklerden faydalanmak da yardımcı olabilir. Gaslighting'e maruz kalan kişiler için tedavi seçenekleri arasında bireysel terapi, grup terapisi ve bazı durumlarda ilaç tedavisi bulunmaktadır. Bireysel terapi mağdurun yaşadıklarını işlemesine ve güçlenmesine yardımcı olabilir. Grup terapisi, benzer deneyimlere sahip kişilerle destek ve anlayış bulma fırsatı sunar. Bu durumun neden olabildiği anksiyete veya depresyon gibi belirtileri hafifletmek için ilaç tedavisi önerilebilir. 

Eğer Gaslighting'e maruz kaldığınızı düşünüyorsanız ve bu durumla nasıl başa çıkacağınıza dair profesyonel yardım arıyorsanız bir uzman ile görüşmek yardımcı olabilir. Sağlık kurumları duygusal ve zihinsel sağlığınızı korumak ve iyileştirmek için gereken desteği sağlayabilir. 

 

 

 

 

Sağlık Merkezi
Anadolu Sağlık Merkezi

Psikoloji

Psikoloji , Psikiyatri

Bölüm Doktorları

Ataşehir

Psikiyatri

Uzm. Dr. Cem Hızlan

Ataşehir

Psikoloji

Uzm. Klinik Psk. Dr. Ezgi Dokuzlu Tezel

Gebze

Psikoloji

Uzm. Psk. Selin Karabulut Hızlan

Ataşehir

Psikiyatri

Uzm. Dr. Cem Hızlan

Ataşehir

Psikoloji

Uzm. Klinik Psk. Dr. Ezgi Dokuzlu Tezel

Gebze

Psikoloji

Uzm. Psk. Selin Karabulut Hızlan

Tümünü göster

Önerilen Sağlık Yazıları

Negatif düşünceyi önlemenin 9 yolu

Negatif düşünceyi önlemenin 9 yolu

Ruh Sağlığını Korumanın 10 Yolu

Ruh Sağlığını Korumanın 10 Yolu

Sağlıklı bir uyku için 12 ipucu

Sağlıklı bir uyku için 12 ipucu

Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu: Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu: Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Aşırı Kıskançlık Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Aşırı Kıskançlık Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Konuşma Bozukluğu

Konuşma Bozukluğu

Narsist Kişilik Bozukluğu: Nedir, Özellikleri, Nasıl Anlaşılır?

Narsist Kişilik Bozukluğu: Nedir, Özellikleri, Nasıl Anlaşılır?

Lohusa Sendromu

Lohusa Sendromu

Odaklanma Sorunu Nedir ve Nasıl Çözülür?

Odaklanma Sorunu Nedir ve Nasıl Çözülür?

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir, Tedavisi

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir, Tedavisi

Trikotillomani (Saç Koparma Hastalığı) Nedir?

Trikotillomani (Saç Koparma Hastalığı) Nedir?

Yeni yılda hayatınızda yeni bir sayfa açın

Yeni yılda hayatınızda yeni bir sayfa açın

Yarıyıl tatili için ailelere 20 öneri

Yarıyıl tatili için ailelere 20 öneri

Tümünü göster