Ketojenik Diyet Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Günümüzde besinlerin tarladan sofraya kadar gelen üretim süreçlerinde hormon kullanımı, koruyucu katkı maddeleri eklenmesi, besinlerin işlenmesi gibi doğal olmayan müdahaleler sonucu insanların beslenme düzenleri ve şekilleri bozulmuş, sağlıksız hale gelmiştir.

Günümüzde besinlerin tarladan sofraya kadar gelen üretim süreçlerinde hormon kullanımı, koruyucu katkı maddeleri eklenmesi, besinlerin işlenmesi gibi doğal olmayan müdahaleler sonucu insanların beslenme düzenleri ve şekilleri bozulmuş, sağlıksız hale gelmiştir. Bunun sonucunda toplumda artmış obezite ve buna bağlı olarak diyabet, kanser, kalp-damar hastalıkları gibi çeşitli sağlık problemlerinde de artış gözlemlenir. Hal böyle olunca akıllara doğru beslenme şeklinin nasıl olması gerektiğine dair yanıtlanmayı bekleyen birçok soru gelir. Diyetlere baktığımızda ise oldukça farklı diyet türleriyle karşılaşırız. Bu diyet türlerinden birisi de son dönemde oldukça popüler olan ketojenik beslenme. Epilepsi, alzheimer gibi nörolojik hastalıkların tedavisinde uygulanan ketojenik beslenme; son yıllarda kilo vermek için de sıkça sorulmaya ve uygulanmaya başladı. Peki ketojenik beslenme nedir? 

Ketojenik Diyet Nedir?

Ketojenik diyet, makro besin öğeleri olan karbonhidrat, protein ve yağların standart beslenme şeklinden farklı düzenlenmiş halidir. Ülkemizde yayınlanan beslenme rehberlerinde, sağlıklı bireyler için makro besin öğesi dağılımının karbonhidrat için %50-60, protein için %12-15, yağ için ise %30 şeklinde olması gerektiği önerilir. Ketojenik diyette ise karbonhidrat alımı %5 oranlarına kadar iner, sanıldığı kadar aşırı olmayan protein (kilo başına 1 gr) ve kaliteli yağlardan oluşan yağ grubu %75-80 olarak planlanır. 

Karbonhidrat alımı sınırlandırıldığı için beynin ana enerji kaynağı olan glikoz vücutta yetersiz kalır ve beyine enerji sağlamak için karaciğerde keton cisimleri denen maddeler üretilmeye başlanır. Böylelikle vücut, ketojenik diyetin amacı olan ketozis evresine girmiş olur. Keton cisimleri sinir hücresindeki mitokondriyal tahribatı düzeltir, insulin duyulan ihtiyaç azalır. Çeşitli bilimsel çalışmalarda başta epilepsi olmak üzere insulin direnci, kanser, hafif bilişsel bozuklukta olumlu etkileri görülmüş. 

Vücudun ketosise girdiğini anlamak için belirli yollar vardır. Bunlar şu şekildedir; 

  • Vücutta artmış keton cisimleri idrar yoluyla atıldığı için idrara çıkma artar. 

  • İdrar çıkışı arttığı için sıvı kaybı da artar ve buna bağlı ağız kuruluğu gelişir. 

  • Keton cismi olan aseton arttığı için nefeste aseton kokusu oluşur. 

  • Vücutta enerji artışı hissedilir. 

Ayrıca idrardaki keton cismi seviyesini ölçen keton şeritleri ile de vücudun ketosiste olup olmadığına dair fikir sahibi olmak mümkündür. 

Ketojenik Diyet Çeşitleri

Ketojenik diyette yağların diğer besin öğelerine oranı uygulayacak olan kişiye göre farklı şekillerde ayarlanabilir. Oranlar genellikle 5/1, 4/1, 3/1, 2/1, 1/1 şeklindedir. Pay kısmı yağları, payda kısmı ise karbonhidrat ve proteinlerin toplamını ifade eder. Diyetteki yağ oranı arttıkça uygulanabilirliği ve sürdürebilirliği azalır. Diyetin yağ oranı kişinin sağlık durumu, kan değerleri, sahip olduğu hastalıklara göre diyetisyen ve doktorun uygun gördüğü şekilde ayarlanmalıdır. Ketojenik diyetin yol açabileceği sağlık sorunları sebebiyle bazı kişilerin uygulaması sakıncalı olabilir ve mutlaka bir sağlık profesyoneli gözetiminde uygulanmalıdır. 

Ketojenik Diyetin Riskleri Nelerdir?

Beslenme rehberlerinin önerdiği beslenme şeklinden oldukça farklı olan ketojenik diyetin uzun süre uygulanmasının sağlık üzerine olumsuz etkileri olabilir. Bu etkilerin çalışmalarla kanıtlanmış olanları şu şekildedir; 

  1. Ketojenik diyette yağ oranı oldukça yüksek olduğu için kan lipit profili olumsuz etkilenebilir. Besinlerle alınan yağ miktarı, özellikle doymuş yağ, artışına bağlı olarak kan kolesterol, trigliserit ve apolipoprotein seviyeleri artar. Bu değerlerin artması kalp-damar hastalıkları için yüksek risk oluşturur. 

  1. Ketojenik diyet, genellikle vücudun ihtiyacı olan enerjiden daha düşük enerji içerir. Bir uzman tarafından kişinin genel durumu iyi takip edilmeli. 

  1. Diyete alışana kadar kas krampları, çarpıntı, yorgunluk, üşüme, omuz ağrısı, kabızlık, sırt ağrısı, karın ağrısı, şişkinlik, baş ağrısı, gerginlik gibi şikayetler oluşabilir. Diyeti uygulama süresi ve takibi bu noktada çok önemli. 

  1. Uzun süreli ve kontrolsüz uygulandığında sağlıksız sonuçlar doğurabilir. Uzman takibinde hastalığın tedavi sürecine uygun planlanmalıdır. 

Ketojenik Beslenme Nasıl Kilo Vermeye Yardımcı Olur?

Kilo vermenin altın kuralı harcanan enerjinin alınan enerjiden daha düşük olması yani enerji açığı oluşturulmasıdır. Ketojenik diyetler; vücudun ihtiyacı olan enerjiden daha azını içerir, böylelikle enerji açığı oluşur. Ayrıca yağların midede kalma süresi karbonhidrat ve proteinlere göre daha fazladır. Midede kalma süresinin uzun olması sindirilmesinin daha uzun sürmesi anlamına gelir. Sindirilme süresi uzun olduğu için kan şekerini karbonhidratlara göre daha yavaş yükseltir ve tokluk süresini artırır. Bunların sonucunda ketojenik diyet uygulayanlarda kilo kaybı görülür. 

Ketojenik Beslenmenin Sağlığa Faydaları

Ketojenik beslenmenin kesin olarak faydasının olduğu bilinen tek hastalık epilepsidir. Semptomları ilaçla kontrol altına alınamayan hastalarda doktor ve diyetisyen kontrolünde ketojenik diyet uygulanmasının hastalığın seyrini iyileştirdiği görülmüştür. Otizm, alzheimer gibi hastalıklar üzerine etkisi üzerine de uzun zamandır çalışılmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalara göre kan şekerinin daha yavaş artmasını sağladığı için diyabet komplikasyonlarını azalttığı, kilo kaybına olan etkisi ile de obezite tedavisinde kullanılabileceği söylenmektedir. Kan kolesterol düzeylerinde artışa sebep olsa dahi kalp-damar hastalıklarına sebep olmayacağı ve hatta kalp-damar hastalıklarına karşı koruyucu olduğu gösterilen çalışmalar vardır. Tüm bu çalışmalara rağmen epilepsi hastalarına olan olumlu etkisi dışındaki sağlık etkileri kesin olarak kanıtlanmamıştır, daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Ketojenik Diyet Menüsü Nasıl Olmalı?

Diyetin besin öğerleri oranları ve gramajları çok önemlidir. Dolayısıyla uzman tarafından porsiyon ölçülerinin net olarak hazırlanmış olması gerekir. Ketojenik diyetin menüsünde hayvansal besinlerde genellikle sınırlama yapılmaz ancak özellikle karbonhidrat kaynağı olan bitkisel besinlerde sınırlama yapılır. Diyet menüsünde protein kaynakları yanında yağ içeriği yüksek soslarla lezzetlendirilmiş salatalar tüketilir. Beslenmedeki karbonhidratı azaltıp yağı artırmak için tüketilebilecek besinler ve sınırlandırmalar aşağıdaki gibi olmalıdır. 

 Ketojenik diyette serbest olan besinler; 

- Et ürünleri: Dana, koyun, kuzu, tavuk, hindi, balık etlerinin tamamı, yumurta. 

- Yağ oranı yüksek süt ürünleri: Krema, kaymak, kaşar peyniri, tam yağlı sert peynirler (Peynirin sertlik oranı arttıkça içindeki karbonhidrat oranı azalır), tereyağı. 

- Yeşil yapraklı sebzeler: Pazı, ıspanak, roka, lahana, tere vs. 

- Toprak üstü sebzeler: Karnabahar, brokoli. 

- Yağlı tohumlar: Badem, kaju, ceviz, fındık, ay çekirdeği vs. 

- Glisemik indeksi düşük olan böğürtlengiller: Yaban mersini, karadut, frambuaz, böğürtlen. 

- Yağ oranı oldukça yüksek olduğu için avokado. 

- Yağlar: Zeytinyağı, susam yağı, çörek otu yağı, hindistan cevizi yağı (doymuş yağ oranı yüksek olduğu için yüksek miktarda kullanılmamalı). 

- Tatlandırıcılar: Stevia gibi karbonhidrat oranı düşük tatlandırıcılar. 

 Ketojenik diyette yasak olan besinler; 

- Tahıl ürünleri: Buğday, arpa, çavdar, yulaf, mısır, pirinç. 

- Basit şeker içeren ürünler: Bal, pekmez, akçaağaç şurubu, agave, şeker içeren paketli ürünler. 

- Meyveler: Karbonhidrat içeriği yüksek olduğu için serbest olarak belirtilen dışındaki tüm meyveler ve meyve suları. 

- Kök sebzeler: Patates, tatlı patates. 

- Baklagiller: Nohut, kuru fasulye, mercimek vs. 

Ketojenik Diyette Sıkça Sorulan Sorular

1) Ketojenik ne demek? 

Ketojenik; keton yapan, keton oluşturan anlamına gelmektedir. 

2) Ketojenik diyet nasıl yapılır? 

Ketojenik diyet, diyetisyen veya doktorun önerileri doğrultusunda karbonhidratın kısıtlanıp yağ oranının artırılmasıyla yapılır. 

3) Ketojenik diyette ne yenir? 

Ketojenik diyette; tüm hayvan etleri, yüksek yağlı süt ürünleri, sert peynirler, yumurta, yeşil yapraklı veya toprak üstü sebzeler, yağlı tohumlar, avokado, böğürtlengiller, tatlandırıcılar ve zeytinyağı, çörek otu yağı gibi yağlar yenebilir. 

Tuba Örnek
Uzm. Dyt. Tuba Örnek

Beslenme ve Diyet

Beslenme ve Diyet

Bölüm Doktorları

Tıbbi Birimi İncele
Ataşehir

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Derya Eren

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Dilek Öztürk

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Nilüfer Duygu Yüceli

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Tuba Örnek

Ataşehir

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Derya Eren

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Dilek Öztürk

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Nilüfer Duygu Yüceli

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Tuba Örnek

Tümünü göster

Önerilen Sağlık Yazıları

Coronavirüs’e Karşı Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin 8 Yolu

Coronavirüs’e Karşı Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin 8 Yolu

Ayva'nın Faydaları

Ayva'nın Faydaları

Hindistan Cevizi Yağı: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Hindistan Cevizi Yağı: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Kanser ve Beslenme

Kanser ve Beslenme

Kantaron Yağı: Faydaları, Çeşitleri, Kullanım Alanları

Kantaron Yağı: Faydaları, Çeşitleri, Kullanım Alanları

Nasıl Kilo Alınır? Sağlıklı Kilo Alma Yöntemleri

Nasıl Kilo Alınır? Sağlıklı Kilo Alma Yöntemleri

Kişiye Özel Beslenme Programları

Kişiye Özel Beslenme Programları

B12 Vitamini Nedir? B12 Eksikliği Belirtileri Neledir?

B12 Vitamini Nedir? B12 Eksikliği Belirtileri Neledir?

Çörek Otu: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Çörek Otu: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Kefir Nedir? Kefirin Faydaları Nelerdir?

Kefir Nedir? Kefirin Faydaları Nelerdir?

Kekik Çayı: Nedir, Faydaları, Tüketimi

Kekik Çayı: Nedir, Faydaları, Tüketimi

Keten Tohumu Faydaları Nelerdir?

Keten Tohumu Faydaları Nelerdir?

Papatya Çayı : Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Papatya Çayı : Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Rezene Çayı : Nedir, Faydaları, Tüketimi

Rezene Çayı : Nedir, Faydaları, Tüketimi

Semizotu Faydaları Nelerdir?

Semizotu Faydaları Nelerdir?

Yaban Mersini: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Yaban Mersini: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Zencefil: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Zencefil: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Anoreksiya

Anoreksiya

Ginseng Nedir?

Ginseng Nedir?

Güçlü hafıza ve beyin sağlığı için B vitamini tüketilmeli

Güçlü hafıza ve beyin sağlığı için B vitamini tüketilmeli

Zerdeçalın Sağlığa 10 Faydası

Zerdeçalın Sağlığa 10 Faydası

Detoks Nedir?

Detoks Nedir?

Oruç Tutanlara 6 Beslenme Önerisi

Oruç Tutanlara 6 Beslenme Önerisi

Ramazan’da kaçınılması gereken 6 hata

Ramazan’da kaçınılması gereken 6 hata

Lavanta Yağının Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Lavanta Yağının Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Yeşil Çayın Faydaları Nelerdir? Yeşil Çay Ne İşe Yarar?

Yeşil Çayın Faydaları Nelerdir? Yeşil Çay Ne İşe Yarar?

Kabak Çekirdeğinin Faydaları Nelerdir? Neye İyi Gelir?

Kabak Çekirdeğinin Faydaları Nelerdir? Neye İyi Gelir?

Gluten Nedir? Gluten Hangi Gıdalarda Bulunur?

Gluten Nedir? Gluten Hangi Gıdalarda Bulunur?

Adaçayının Faydaları Nelerdir? Adaçayı Neye İyi Gelir?

Adaçayının Faydaları Nelerdir? Adaçayı Neye İyi Gelir?

Ayvanın Faydaları Nelerdir? Ayva Neye İyi Gelir?

Ayvanın Faydaları Nelerdir? Ayva Neye İyi Gelir?

Cevizin Faydaları Nelerdir? Ceviz Neye İyi Gelir?

Cevizin Faydaları Nelerdir? Ceviz Neye İyi Gelir?

Narın Faydaları Nelerdir? Nar Neye İyi Gelir?

Narın Faydaları Nelerdir? Nar Neye İyi Gelir?

Zerdeçal Nedir, Faydaları Nelerdir? Zerdeçal Neye İyi Gelir?

Zerdeçal Nedir, Faydaları Nelerdir? Zerdeçal Neye İyi Gelir?

Tümünü göster