20 Eylül 2023 Çarşamba
10 soruda Menopoz ve Menopoz Tedavisi
HPV Aşısı Nedir? HPV Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?
İçindekiler
- HPV Aşısı Nedir? HPV Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?
- HPV Nedir?
- HPV Nasıl Bulaşır?
- HPV Aşısı Nedir?
- HPV Aşısı Ne İşe Yarar?
- HPV Aşısı Kimlere Yapılır?
- HPV Aşısı Nasıl Uygulanır?
- HPV Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?
- HPV Aşısı Kaç Doz Yapılır?
- HPV Aşısı Nerede Yapılır?
- HPV Aşısı Neden Yapılır?
- HPV Aşısı Nasıl Yapılır?
- HPV Aşısı Ne Zaman Yapılır?
- HPV Aşısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
HPV aşısı, insan papilloma virüsüne (HPV) karşı geliştirilen koruyucu bir biyoteknolojik aşıdır. HPV, cinsel yolla bulaşan en yaygın virüslerden biridir. Dünya genelinde kadınlarda rahim ağzı (serviks) kanserinin erkeklerde ise penis, anüs ve boğaz kanserlerinin başlıca nedenleri arasında yer alır. HPV aşısı, bu virüsün kansere yol açabilen yüksek riskli türlerine karşı vücutta bağışıklık oluşturur. HPV aşıları güvenli, etkili ve uzun süreli koruma sağlar. Cinsel hayat başlamadan önce uygulandığında virüsün bulaşma ve kansere dönüşme riskini %90’a kadar azaltır. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), HPV aşısını hem kız hem de erkek çocuklarına rutin olarak önerir.
Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org'u tercih edilen kaynak olarak ekleyin
HPV Nedir?
HPV, “Human Papilloma Virüsü” ifadesinin kısaltmasıdır. 200’den fazla alt tipi bulunur. Bu virüs, cilt ve mukozayı etkileyen DNA yapısında bir patojendir. HPV tiplerinin yaklaşık 40’ı genital bölgeyi enfekte eder. Bazı türler yalnızca siğillere yol açarken, diğerleri hücre DNA’sına entegre olarak kansere neden olabilir. Özellikle HPV Tip 16 ve Tip 18, rahim ağzı kanserlerinin büyük çoğunluğundan sorumludur. HPV enfeksiyonu genellikle belirti vermeden ilerler. Bağışıklık sistemi güçlü olanlarda virüs vücuttan 1-2 yıl içinde temizlenebilir. Ancak kalıcı hale geldiğinde hücresel hasar ve kanser riski doğurur.
HPV Nasıl Bulaşır?
HPV’nin bulaşma yolu, çoğunlukla deri teması ve cinsel ilişkidir. Vajinal, anal veya oral seks sırasında, hatta yalnızca genital bölgelerin temasıyla virüs kolayca geçebilir. Prezervatif bulaş riskini azaltsa da tam koruma sağlamaz. Çünkü virüs prezervatifin kaplamadığı cilt alanlarında da bulunabilir.
HPV ayrıca enfekte kişide gözle görülmeyen siğiller yoluyla da bulaşabilir. Nadir durumlarda doğum sırasında anneden bebeğe geçiş görülebilir. Bu nedenle virüs, yalnızca cinsel olarak aktif yetişkinlerde değil, bazı çocuklarda da saptanabilir.
HPV bulaşma riskini artıran durumlar şöyledir:
- Korunmasız cinsel ilişki
- Birden fazla partnerle temas
- Genç yaşta cinsel aktiviteye başlama
- Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar
HPV Aşısı Nedir?
HPV aşısı, virüsün vücuda zarar vermeyen bir parçasını (L1 proteini) bağışıklık sistemine tanıtarak, gerçek enfeksiyonla karşılaşıldığında antikor üretilmesini sağlar. Bu sayede virüs hücreye yerleşmeden etkisiz hale getirilir.
Aşı, canlı virüs içermez. Dolayısıyla hastalık yapıcı değildir. Vücutta koruyucu antikorlar üreterek HPV’ye karşı uzun süreli bağışıklık kazandırır.
Üç farklı HPV aşısı kullanılmaktadır:
- Bivalan aşı (2 valanlı) – HPV tip 16 ve 18’e karşı korur.
- Tetravalan aşı (4 valanlı) – Tip 6, 11, 16 ve 18’e karşı etkilidir.
- Nonavalent aşı (9 valanlı) – Kansere yol açabilen 7 yüksek riskli tip (16, 18, 31, 33, 45, 52, 58) ve 2 düşük riskli tip (6, 11) dahil olmak üzere en geniş korumayı sunar.
HPV Aşısı Ne İşe Yarar?
HPV aşısı, yalnızca siğilleri önlemekle kalmaz; virüsün neden olduğu prekanseröz (kanser öncüsü) hücresel değişikliklerin de oluşmasını engeller. Kadın ve erkeklerde birçok kanser türünün gelişim riskini azaltır.
HPV aşısının sağladığı temel faydalar şöyledir:
- Rahim ağzı, vajina, vulva, penis, anüs ve boğaz kanserlerini önler.
- HPV’ye bağlı genital siğillerin gelişimini engeller.
- HPV’nin toplum içi yayılımını azaltarak toplumsal bağışıklık sağlar.
- Kadınlarda Pap smear testinde anormal hücre görülme olasılığını düşürür.
- Cinsel partnerler arasında HPV bulaş zincirini kırar.
HPV Aşısı Kimlere Yapılır?
HPV aşısı hem kız hem de erkek çocuklara uygulanabilir. Dünya Sağlık Örgütü, 9-14 yaş arası kız ve erkek çocuklara tek doz veya iki doz şeklinde HPV aşısı yapılmasını önerir. Cinsel olarak aktif yetişkinlerde de aşı yapılabilir, ancak virüsle karşılaşmamış bireylerde koruyuculuğu daha yüksektir.
Aşı yapılması önerilen gruplar şöyle sıralanabilir:
- 9–26 yaş arası kızlar ve erkekler
- HPV testi pozitif olmayanlar
- Bağışıklık sistemi zayıf kişiler (3 doz önerilir)
- 26 yaş üstü kadın ve erkeklerde, doktor onayıyla risk durumuna göre
HPV Aşısı Nasıl Uygulanır?
HPV aşısı, intramüsküler enjeksiyon şeklinde uygulanır, yani kas içine yapılır. En yaygın uygulama bölgesi omuz (deltoid kası) veya kalçadır. Aşı sağlık kuruluşlarında hemşire veya doktor tarafından yapılır. Aşı, steril koşullarda uygulanmalı ve her dozdan önce alerji öyküsü sorgulanmalıdır.
HPV Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?
HPV aşısı dünya genelinde milyonlarca kişi üzerinde denenmiş ve güvenli olduğu kanıtlanmıştır. Yan etkiler genellikle hafif ve kısa sürelidir.
En sık görülen HPV aşısı yan etkileri şu şekilde görülebilir:
- Enjeksiyon yerinde ağrı, şişlik veya kızarıklık
- Baş ağrısı ve yorgunluk hissi
- Hafif ateş
- Kas veya eklem ağrısı
- Mide bulantısı
- Alerjik reaksiyon (kaşıntı, döküntü, nefes darlığı)
- Yüksek ateş veya titreme
Bu yan etkilerin çoğu birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Aşıdan sonra 15 dakika süreyle sağlık personeli gözetiminde dinlenmek önerilir.
HPV Aşısı Kaç Doz Yapılır?
Aşının dozu, kişinin yaşına ve bağışıklık durumuna göre değişir:
- 9-14 yaş arası: 1 veya 2 doz (aralarında 6-12 ay fark olabilir)
- 15-26 yaş arası: 3 doz (0, 2. ve 6. ayda uygulanır)
- Bağışıklık sistemi zayıf kişiler: 3 doz önerilir
HPV Aşısı Nerede Yapılır?
HPV aşısı, hastanelerde uygulanır. HPV enfeksiyonuna karşı korunmak toplum sağlığı açısından da önemlidir. Aşılanma oranı arttıkça toplumsal bağışıklık güçlenir, kansere bağlı ölümler azalır.
HPV Aşısı Neden Yapılır?
HPV aşısı, virüsün neden olduğu kanserleri ve siğilleri önlemek için yapılır. Virüsün bulaşma olasılığı çok yüksek olduğundan, bağışıklık sistemini önceden hazırlamak tek etkili koruma yöntemidir.
HPV Aşısı Nasıl Yapılır?
Aşı, tek kullanımlık bir enjektörle kas içine yapılır. Uygulama süresi kısa ve ağrısızdır. Aşıdan sonra enjeksiyon bölgesinde birkaç saat hafif ağrı olabilir. Aşı yapılmadan önce kişide ciddi enfeksiyon, ateş veya alerjik reaksiyon geçmişi varsa, uygulama ertelenebilir.
HPV Aşısı Ne Zaman Yapılır?
En uygun aşılama dönemi, cinsel aktivite başlamadan 9–14 yaş aralığıdır. Ancak 45 yaşına kadar aşı yapılabilir. Ergenlerde tek doz veya iki doz yeterli olurken, yetişkinlerde genellikle üç doz uygulanır. Aşı, hamilelik sırasında yapılmaz, doğumdan sonra uygulanabilir.
HPV aşısı, modern tıbbın kansere karşı geliştirdiği en etkili koruyucu yöntemlerden biridir. Kadınlarda ve erkeklerde HPV’ye bağlı hastalıkları önleyerek yaşam kalitesini yükseltir. Aşı güvenlidir, yan etkileri hafiftir ve uzun süreli koruma sağlar. Düzenli doktor kontrolü, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve aşılama, HPV kaynaklı kanserleri büyük ölçüde ortadan kaldırabilir.
HPV Aşısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
HPV aşısı ne işe yarar?
HPV aşısı, insan papilloma virüsüne karşı bağışıklık oluşturarak kansere neden olabilecek virüs tiplerinden korunmayı sağlar. Özellikle rahim ağzı, vajina, penis, anüs ve boğaz kanserlerinin gelişme riskini önemli ölçüde azaltır. Ayrıca genital siğil oluşumunu da büyük oranda önler.
HPV aşısı kimlere yapılır?
Aşı hem kadınlara hem erkeklere uygulanabilir. Dünya Sağlık Örgütü, aşının 9–14 yaş aralığında, cinsel aktivite başlamadan önce yapılmasını önerir. Yetişkinler de 45 yaşına kadar aşı olabilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde üç doz uygulanması tavsiye edilir.
HPV aşısı virüsü tedavi eder mi?
Hayır. HPV aşısı mevcut enfeksiyonu veya siğilleri tedavi etmez. Aşı, yalnızca virüs bulaşmadan önce vücutta koruyucu antikor üretimini sağlar. Bu nedenle erken yaşta, virüsle karşılaşmadan önce yapılması en etkili sonuçları verir.
İçerik Geçmişi
Yayınlama Tarihi
12.04.2023
Düzenleme Tarihi
23.12.2025
Bu içerik, Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Yayın Kurulu’nun katkılarıyla hazırlanmış olup yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır ve yayınlandığı tarihteki bilimsel veriler esas alınmıştır. Sağlık durumunuza ilişkin değerlendirme, tanı ve tedavi süreçleri için mutlaka hekiminize veya yetkili bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.
6 dk
Bu metni yararlı buldunuz mu?
Bunları da oku
Doktorlar
