Pankreas İltihaplanması (Pankreatit) Nedir, Tedavisi

Pankreatit, pankreasın iltihaplanması rahatsızlığını belirten bir tıbbi terimdir. Pankreas, sindirim enzimleri ve insülin üretimi gibi önemli görevleri olan bir organdır. Pankreatit, pankreastaki enzimlerin anormal bir şekilde aktive olması sonucu pankreas dokusunda inflamasyon ve hasar meydana gelmesi durumunda ortaya çıkar. Akut ve kronik olmak üzere iki ana türü bulunan pankreatit, çeşitli nedenlere bağlı olarak gelişebilir. Safra taşları, yüksek yağlı diyetler, enfeksiyonlar ve genetik faktörler pankreatit riskini artırabilir. Hastalığın semptomları arasında karın ağrısı, bulantı, kusma, ateş ve sindirim sorunları yer alır. Pankreatitin ciddi komplikasyonları arasında pankreas nekrozu, pankreas psözistleri ve diyabet gelişimi bulunabilir. Pankreatitin tedavisi, hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak değişebilir ve sıvı tedavisi, ağrı kontrolü, diyet değişiklikleri ve bazen cerrahi müdahale içerebilir. Pankreatit, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir rahatsızlık olup erken tanı ve tedavi, hastalığın seyrini olumlu yönde etkileyebilir.

Pankreas İltihaplanması (Pankreatit) Nedir?

Pankreatit pankreasın iltihaplanmasıdır. Pankreas, midenin arkasında ve ince bağırsağın yanında bulunan büyük bez şeklinde bir organdır Pankreas, mide ve ince bağırsaklara sindirim enzimleri ve insülin gibi önemli hormonları salgılayan bir organdır. Pankreasın iki ana görevi vardır. Bu görevler sindirim sistemine yardımcı olma ve kan şekerini düzenlemedir. Pankreasın iltihaplanması, sindirim enzimlerinin üretilmesinde ve salgılanmasında bozukluğa neden olabilir, bu da yiyeceklerin düzgün bir şekilde sindirilememesine yol açabilir. İlerleyen dönemde hastalarda kilo kaybı, ishal veya yağlı dışkı gibi sindirim sorunları görülebilir  Ayrıca, pankreasın iltihaplanması, insülin üretimini etkileyerek şeker metabolizmasını bozabilir, bu da şeker hastalığına yol açabilir. 

Pankreas İltihaplanması Nedenleri Nelerdir?

Pankreatitin en yaygın nedeni safra taşlarıdır. Diğer nedenleri arasında yüksek trigliserid seviyeleri ve genetik yatkınlık gibi çeşitli faktörler bulunabilir. Pankreas İltihaplanmasının yaygın nedenleri: 

  • Safra Taşları: Safra taşlarının pankreas kanalına düşerek kanalı tıkayabilirler. Kanaldaki bu tıkanıklık iltihaplanmaya neden olabilir. 
  • Yüksek Trigliserid Seviyeleri: Yüksek trigliserid seviyeleri, pankreas iltihabını tetikleyebilir. 
  • Genetik Faktörler: Pankreasta oluşan bazı genetik bozuklukları, kişilerin pankreatit riskini artırabilir. 
  • Enfeksiyonlar: Viral veya bakteriyel enfeksiyonlar, pankreasın iltihaplanmasına neden olabilir. 
  • Yaralanma veya Travma: Karın bölgesine gelen darbeler veya travmatik olaylar pankreatiti başlatabilir. 
  • Kistik Fibrozis: Genetik bir bozukluk olan kistik fibrozis, pankreatit riskini artırabilir.  
  • Hiperkalsemi: Kanda görülen yüksek kalsiyum seviyeleri, pankreas iltihaplanmasını tetikleyebilir. 
  • İlaçlar: Bazı ilaçlar, özellikle belirli antibiyotikler ve diüretikler, pankreatiti tetikleyebilir. 
  • Obstrüktif Safra Hastalıkları: Safra yollarının tıkanması, pankreasın iltihaplanmasına yol açabilir. 

Pankreas İltihaplanması Belirtileri Nelerdir?

Pankreatit belirtileri hastalığın akut veya kronik durumuna bağlı olarak değişiklik gösterir. Pankreas iltihaplanmasının yaygın belirtileri: 

Akut Pankreatit Belirtileri 

  • Şiddetli Karın Ağrısı: Akut pankreatitte çoğunlukla aniden başlayan ve şiddetli olan bir karın ağrısı görülür. Ağrı genellikle sağ-alt karın kısmında olup sırtta da hissedilebilir. 
  • Mide Bulantısı ve Kusma: Akut pankreatit durumunda, mide bulantısı ve kusma sık görülen belirtiler arasındadır. Kusma genellikle ağrıyı hafifletmez. 
  • Şişkinlik: Karın bölgesinde şişkinlik hissi ve rahatsızlık yaygın bir belirtidir. 
  • Ateş: Pankreas iltihaplanması ateşe neden olabilir. Vücut sıcaklığında artış, genellikle enfeksiyon belirtisi olarak ortaya çıkar. 
  • İshal veya Kabızlık: Bağırsak hareketlerinde değişiklikler, pankreatit de görülmesi olası belirtiler arasındadır. 

Kronik Pankreatit Belirtileri 

  • Sürekli Karın Ağrısı: Kronik pankreatit, sürekli veya aralıklı karın ağrısına neden olabilir. Bu ağrı genellikle yemek yedikten sonra artar. 
  • Kilo Kaybı: Kronik pankreatit, yiyeceklerin yeterince sindirilememesine neden olduğundan, hastalarda kilo kaybı sık görülür. 
  • Diyabet Belirtileri: Pankreasın endokrin fonksiyonlarını etkileyen kronik pankreatit, şeker metabolizmasını etkileyebilir ve diyabet belirtilerine neden olabilir. 
  • Yağlı Dışkılar: Pankreasın sindirim enzimlerinin yetersiz salgılanması, yağların düzgün bir şekilde sindirilememesine ve dışkıda yağlı koku ve görünüme neden olabilir. 
  • Bulantı ve Kusma: Kronik pankreatit durumunda, mide bulantısı ve kusma kronikleşebilir. 

Pankreas İltihaplanması Türleri Nelerdir?

Pankreas iltihaplanması, genellikle akut pankreatit ve kronik pankreatit olmak üzere iki ana türde meydana gelir. Pankreas iltihaplanması türleri: 

  • Akut Pankreatit: Akut pankreatit, pankreasın aniden ve hızlı bir şekilde iltihaplanması durumudur. Genellikle safra taşı, yüksek trigliserid seviyeleri veya enfeksiyonlar gibi nedenlere bağlı olarak gelişebilir. Şiddetli karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, ateş ve genel halsizlik gibi belirtilerle kendini gösterir. Akut Pankreatit acil tıbbi müdahale gerektirebilir. 
  • Kronik Pankreatit: Kronik pankreatit, pankreasın uzun süreli iltihaplanması durumudur. Bu durum genellikle tekrarlayan akut pankreatit ataklarından kaynaklanabilir. Genetik faktörler, enfeksiyon veya yaralanma benzeri bazı tıbbi durumlar kronik pankreatite yol açabilir. Kronik pankreatit, zamanla pankreas dokusunun hasar görmesine ve sindirim enzimlerinin yeterince üretilmemesine neden olabilir. Bu da sindirim sorunları, kilo kaybı ve diyabet gibi komplikasyonlara yol açabilir. 

Pankreatit Risk Faktörleri Nelerdir?

Pankreatit, oluşumunda çeşitli risk faktörleri etkili olabilir. Bu faktörlerden en yaygın olanı safra taşlarıdır. Bunun yanı sıra sigara içimi, pankreatit riskini artırabilir. Sigara, pankreasın salgıladığı sıvılarda değişikliklere neden olarak iltihaplanmaya katkıda bulunabilir.  Diğer yaygın risk faktörlerinden olan safra taşları ise pankreas kanalını tıkayarak pankreasa doğrudan baskı uygulayabilir ve iltihaplanmaya neden olabilir. Ayrıca yüksek trigliserid düzeyleri, pankreasta iltihaplanmaya zemin hazırlayabilir. Kistik fibroz, herediter pankreatit gibi genetik faktörler pankreatit riskini artırabilir. Bunların yan ısıra kabakulak benzeri bazı enfeksiyon hastalıkları, pankreasta iltihaplanmaya yol açabilir. 

Pankreas İltihaplanması Nasıl Teşhis Edilir?

Pankreas iltihaplanması teşhisi, uzman doktor tarafından hastanın semptomları, fiziksel muayenesi ve tıbbi test sonuçları incelenerek yapılır. Pankreas iltihaplanmasının teşhisinde kullanılan yöntemler aşağıdaki gibi sıralanabilir: 

  • Hasta öyküsü ve Fizik Muayene: Uzman doktor tarafından hastanın öyküsünü dinlenir ve semptomları değerlendirir. Özellikle şiddetli karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, sarılık ve kilo kaybı gibi belirtilere odaklanılır. Fizik muayene sırasında karın bölgesindeki hassasiyet, şişlik veya sarılık gibi bulgular incelenir. 
  • Kan Testleri: Kan testleri, pankreasın fonksiyonunu değerlendirmek ve iltihaplanmayı belirlemek için kullanılır. Lipaz ve amilaz gibi pankreas enzimlerinin seviyelerindeki artışlar, pankreatit olduğunu gösterebilir. Ayrıca karaciğer fonksiyon testleri de yapılarak karaciğerle ilgili sorunlar değerlendirilir. 
  • Görüntüleme Yöntemleri: Bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemleri, pankreasın durumunu daha ayrıntılı olarak değerlendirmek için kullanılır. Bu yöntemlerle pankreasın büyüklüğü, şekli ve çevresindeki dokuların durumu incelenir. 
  • Endoskopik Retrograd Kolanjio Pankreatografi (ERCP) veya Endoskopik Ultrasonografi (EUS): ERPC ve EUS testleri, pankreas kanallarındaki tıkanıklıkları veya sorunları daha ayrıntılı olarak incelemek için kullanılır. Endoskopik yöntemlerle pankreasın iç yapısı daha yakından görülebilir. 
  • Biyopsi: Nadiren, pankreasın doku örneği alınarak patolojik inceleme yapılabilir. Bu, pankreatitin nedenini belirlemede yardımcı olabilir. 

Pankreas İltihaplanması Tedavisi

Pankreas iltihaplanmasının tedavisi, hastanın genel sağlık durumuna, belirtilerine ve altında yatan nedenlere bağlı olarak değişebilir. Ciddi komplikasyonlarda cerrahi müdahaleler, drenaj işlemleri veya pankreasın belli bir bölümünün alınması düşünülebilir. Pankreas tedavisinde kullanılan yöntemler genellikle şunlardır: 

  • Aç Bırakmak ve Sıvı İhtiyacının Karşılanması: Akut pankreatit durumlarında, uzman doktor kontrolünde belli bir süre hastanın beslenmesi yapılmaz. Hastanın bir süreliğine aç kalması ve sıvı alımını artırmak pankreasa düşen yükü azaltabilir ve iyileşmeyi hızlandırabilir. 
  • Ağrı Kontrolü: Şiddetli ağrılar için ağrı kesiciler veya antiinflamatuar ilaçlar kullanılabilir. Ancak, özellikle akut pankreatit durumlarında bu ilaçların doktor kontrolünde dikkatli bir şekilde kullanılması önemlidir. 
  • Altta Yatan Nedenin Tedavisi: Eğer pankreatitin temel nedeni safra taşları, yüksek trigliserid seviyeleri gibi faktörler ise, öncelikle bu rahatsızlıkların tedavisi ve beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi yapılmalıdır. 
  • Enfeksiyon Kontrolü: Akut pankreatit durumlarında, pankreas iltihabına bağlı olarak gelişen enfeksiyonları kontrol etmek için antibiyotikler kullanılabilir. 
  • Beslenme Desteği: İltihaplanma sürecinde sindirim sistemine verilen ara, hafif ve sindirimi kolay besinlerle hastanın beslenmesi desteklenir. Gerekirse, beslenmeyi sağlamak amacıyla hastane ortamında enteral (Tüple) veya parenteral (Damar Yolu İle) beslenme yöntemleri kullanılabilir. 

Pankreatit Hakkında Sık Sorulan Sorular

Pankreatit hastaları, hastalığın olumsuz gidişatını nasıl engelleyebileceklerine, yaşam tarzı değişikliğkleri ile nasıl daha bir rutin edineceklerine dair merak içinde olabilirler. Özellikle muayene ve tedavi öncesi dorğu doktor ve hastane seçimi için sorular sorabilirler. 

Pankreatit Önlenebilir mi? 

Pankreatitte, hastalar tarafında alınan bazı tedbirler riski azaltılabilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, sağlıklı bir diyet uygulamak ve altta yatan sağlık sorunlarını yönetmek pankreatit riskini azaltmada etkili olabilir. 

Pankreatite Hangi Bölüm Bakar? 

Pankreatit rahatsızlığına gastroenterologlar veya iç hastalıkları doktorları bakar. Bu alandaki doktorlar sindirim sistemi hastalıkları ve özellikle pankreasla ilgili sorunlar konusunda uzmanlaşmışlardır. 

Pankreatit, kişilerin günlük yaşamını etkileyen, ciddi bir rahatsızlık olup semptomların görülmesi durumunda hastaların Gastroenterologlar veya iç Hastalıkları Polikliniklerinden randevu alması ve tedaviye başlaması önemlidir. 

 

Sağlık Merkezi
Anadolu Sağlık Merkezi

Gastroenteroloji

Gastroenteroloji

Bölüm Doktorları

Tıbbi Birimi İncele
Gebze Ataşehir

Gastroenteroloji

Prof. Dr. Ahmet Melih Özel

Gebze

Gastroenteroloji

Prof. Dr. Zülfikar Polat

Gebze Ataşehir

Gastroenteroloji

Doç. Dr. Hasan Murat Gürsoy

Gebze Ataşehir

Gastroenteroloji

Prof. Dr. Ahmet Melih Özel

Gebze

Gastroenteroloji

Prof. Dr. Zülfikar Polat

Gebze Ataşehir

Gastroenteroloji

Doç. Dr. Hasan Murat Gürsoy

Tümünü göster

Önerilen Sağlık Yazıları

Mikrobiyota Nedir?

Mikrobiyota Nedir?

Pankreas Kanseri ve Tedavisi

Pankreas Kanseri ve Tedavisi

Kabızlık Polikliniği

Kabızlık Polikliniği

Bağırsak Kurdu Nedir? Belirtiler ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Bağırsak Kurdu Nedir? Belirtiler ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Gastrit: Nedir, Nedenleri, Tanı ve Tedavisi

Gastrit: Nedir, Nedenleri, Tanı ve Tedavisi

Gaz Sıkışması: Neden Olur, Ne İyi Gelir?

Gaz Sıkışması: Neden Olur, Ne İyi Gelir?

İrritabl (Huzursuz) Bağırsak Sendromu: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

İrritabl (Huzursuz) Bağırsak Sendromu: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

İshal Nedir? İshale Ne İyi Gelir?

İshal Nedir? İshale Ne İyi Gelir?

Makattan Kan Neden Gelir?

Makattan Kan Neden Gelir?

Mide ağrısına ne iyi gelir?

Mide ağrısına ne iyi gelir?

Mide Bulantısı: Nedir, Neden Olur ve Tedavisi

Mide Bulantısı: Nedir, Neden Olur ve Tedavisi

Mide Kanaması: Nedir, Belirtileri, Neden Olur ve Nasıl Geçer?

Mide Kanaması: Nedir, Belirtileri, Neden Olur ve Nasıl Geçer?

Siroz: Nedir, Belirtileri, Nedenleri, Evreleri ve Tedavisi

Siroz: Nedir, Belirtileri, Nedenleri, Evreleri ve Tedavisi

Ülser Nedir? Belirtileri, Teşhis ve Tedavisi

Ülser Nedir? Belirtileri, Teşhis ve Tedavisi

Ülseratif Kolit: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Ülseratif Kolit: Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

ERCP  Nedir?

ERCP Nedir?

Kolon (Bağırsak) Kanseri: Belirtileri ve Tedavisi

Kolon (Bağırsak) Kanseri: Belirtileri ve Tedavisi

Kalın Bağırsak Kanserlerin Nedenleri ve Tedavisi

Kalın Bağırsak Kanserlerin Nedenleri ve Tedavisi

Karaciğer Biyopsisi Yerine Fibroscan Yöntemi

Karaciğer Biyopsisi Yerine Fibroscan Yöntemi

Kabızlık Neden Olur? Kabızlığa Ne İyi Gelir?

Kabızlık Neden Olur? Kabızlığa Ne İyi Gelir?

Mide Üşütmesine Ne İyi Gelir? Mide Üşütmesi Nasıl Geçer?

Mide Üşütmesine Ne İyi Gelir? Mide Üşütmesi Nasıl Geçer?

Mide Yanması Neden Olur? Mide Yanmasına Ne İyi Gelir?

Mide Yanması Neden Olur? Mide Yanmasına Ne İyi Gelir?

Karın Şişkinliğine Ne İyi Gelir? Şişkinlik Nasıl Geçer?

Karın Şişkinliğine Ne İyi Gelir? Şişkinlik Nasıl Geçer?

Reflüye Ne İyi Gelir? Reflü Şikayetlerini Azaltacak Öneriler

Reflüye Ne İyi Gelir? Reflü Şikayetlerini Azaltacak Öneriler

Tümünü göster