Şehnaz Albayrak

Sinir sistemi ile bağışıklık sistemi arasında karmaşık bir etkileşim sonucu ortaya çıkan bazı genetik hastalıklar, çocukluk döneminde belirgin bulgularla kendini gösterebilir. Nadir görülen hastalıklar arasında yer alan Ataksi Telenjiektazi, ilerleyici seyri ve çoklu sistemleri etkilemesi nedeniyle erken fark edilmesi gereken tablolar arasında bulunur. Hareket koordinasyonunda bozulma, bağışıklık yanıtında zayıflama ve damar yapılarında gözle görülebilen değişiklikler, hastalığın ayırt edici yönleri arasında yer alır. Klinik sürecin doğru yönetilebilmesi için hastalığın temel mekanizmasının anlaşılması büyük önem taşır.

Felç, ani gelişen ve yaşamı tehdit edebilen ciddi bir nörolojik durumdur. Beyne giden kan akışının azalması veya tamamen kesilmesi sonucu ortaya çıkan bu tablo, beynin ilgili bölgesinde hasara yol açarak vücudun bir kısmında hareket, konuşma veya duyusal kayıplara neden olabilir. Halk arasında sıkça inme olarak adlandırılan felç, erken müdahale edilmediğinde kalıcı sakatlıklar ve hayati riskler doğurabilir. Günümüzde tıbbi tedavi ve nöro-rehabilitasyon alanındaki gelişmeler sayesinde felç sonrası iyileşme şansı artmış olsa da, erken tanı ve doğru müdahale hâlâ en kritik faktörler arasında yer almaktadır.

Kollarda uyuşma, sinir sistemiyle ilgili basit bir geçici durumdan, ciddi nörolojik veya dolaşım problemlerine kadar uzanan geniş bir yelpazede ortaya çıkabilen önemli bir belirtidir. Çoğu zaman yanlış pozisyonda uyuma veya kolun üzerine baskı uygulanması gibi masum nedenlerle gelişse de, uzun süren, tekrarlayan ya da başka belirtilerle birlikte görülen uyuşmalar mutlaka dikkate alınmalıdır. Uyuşmanın süresi, hangi kolda olduğu ve eşlik eden belirtiler, altta yatan nedenin anlaşılmasında kritik rol oynar.

Atrofi, bir organın, dokunun veya kasın hacim ve işlev kaybetmesiyle ortaya çıkan gerileme durumudur. Genellikle hücrelerin küçülmesi veya sayısının azalması sonucu oluşur ve etkilediği bölgeye bağlı olarak hareket kısıtlılığı, güçsüzlük, işlev kaybı gibi belirtilere yol açabilir. Atrofik değişimler yaşlanma ile doğal süreçte gelişebilse de hareketsizlik, kronik hastalıklar, sinir hasarı, yetersiz beslenme veya hormonal bozukluklar gibi birçok faktörle ilişkilidir.

Guillain-Barre Sendromu (GBS), bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sinir sistemine saldırması sonucu ortaya çıkan nadir ama ciddi bir nörolojik hastalıktır. Özellikle kollar ve bacaklarda hızla ilerleyen güçsüzlük ile başlayan bu sendrom, kısa sürede felce kadar gidebilen ağır tablolara yol açabilir. Çoğu zaman bir solunum yolu veya mide-bağırsak enfeksiyonunun ardından gelişir ve bağışıklık sistemi sinirlerin etrafındaki miyelin kılıfa zarar verir. Bu durum, sinirlerin beyinle olan iletişimini bozarak kas hareketlerini ve duyuları etkiler. Guillain-Barre Sendromu’nun en önemli özelliklerinden biri, hızlı ilerlemesi ve acil müdahale gerektirmesidir. Bazı hastalarda yalnızca hafif güçsüzlük görülürken, bazılarında solunum kasları etkilenir ve yoğun bakım desteği gerekir. Hastalık her yaşta görülebilse de erişkinlerde daha sık teşhis edilir. Tedavide plazmaferez ve intravenöz immünoglobulin (IVIG) gibi yöntemler öne çıkar; fizik tedavi ve yakın takip ise iyileşmenin ayrılmaz parçalarıdır. Erken tanı ve doğru tedavi ile hastaların büyük kısmı yeniden bağımsız yaşamına dönebilir.

Cadasil hastalığı, nadir görülen fakat ciddi sonuçlara yol açabilen kalıtsal bir beyin damar hastalığıdır. Özellikle beyindeki küçük damarları etkileyerek tekrarlayan felçlere, migren ataklarına ve zamanla bilişsel yetilerde kayıplara neden olur. Genetik kökenli olması nedeniyle aile bireylerinde birden fazla kişide görülebilir. Çoğunlukla 30–40’lı yaşlardan itibaren belirtiler ortaya çıkmaya başlar. Hastalığın en karakteristik yönlerinden biri, sinsice ilerlemesi ve ilk başlarda yalnızca migren benzeri baş ağrılarıyla kendini göstermesidir. Zamanla küçük damar tıkanıklıkları artar, bu da felç riskini yükseltir ve hafıza kaybı, dikkat eksikliği, kişilik değişiklikleri gibi nörolojik sorunlar gelişir. Kesin tanı genetik testlerle konur, ancak beyin MR görüntülemelerinde görülen tipik bulgular da hastalık için yol göstericidir. Günümüzde henüz kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte, erken teşhis ve uygun tedavi yaklaşımları sayesinde hastaların yaşam kalitesi artırılabilmekte, komplikasyonların ilerlemesi yavaşlatılabilmektedir.

Fabry hastalığı, nadir görülen ve genetik geçişli bir metabolik bozukluktur. Vücudun bazı hücrelerinde globotriaosylceramide (GL-3) adlı yağlı maddenin birikmesine yol açar. Bu birikim, zamanla böbrek, kalp, sinir sistemi ve cilt gibi birçok organda hasara neden olur. Hastalık ilerleyici özellik gösterdiği için erken tanı ve tedavi büyük önem taşır. Her yaşta ortaya çıkabilen bu hastalık, erkeklerde genellikle daha ağır seyreder; ancak kadınlarda da önemli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Günlük hayatımızın ritmini belirleyen, çoğu zaman farkında bile olmadığımız biyolojik bir saat vardır: sirkadiyen ritim. Bu içsel saat, uyku-uyanıklık döngümüzü düzenlemekten vücut ısısına, hormon salınımından iştah dengesine kadar pek çok hayati fonksiyonu yönetir. Ancak modern yaşamın getirdiği gece vardiyaları, yapay ışıklar, ekran bağımlılığı ve düzensiz yaşam alışkanlıkları, bu doğal ritmin bozulmasına yol açabilir. Sirkadiyen ritmin çevresel koşullarla uyumlu çalışamaması ise “sirkadiyen ritim bozukluğu” olarak adlandırılan, yaşam kalitesini derinden etkileyen bir tabloyu beraberinde getirir.

Sinir sistemi, vücudun en karmaşık ve en önemli yapılarından biridir. Nöropati, sinirlerin zarar görmesi sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır ve hissetme, hareket etme ve organ fonksiyonları üzerinde ciddi etkiler yaratabilir. Bu durum, periferik sinir sistemi olarak adlandırılan ve beyin ile omurilikten çıkan sinirlerin vücudun farklı bölgelerine ilettiği sinyallerin bozulmasına neden olur. Nöropati, şeker hastalığı (diyabet), travma, enfeksiyonlar veya bazı toksinlere maruz kalma gibi çeşitli nedenlerle gelişebilir. Hastalık hafif uyuşmalardan şiddetli ağrılara ve hareket kısıtlılıklarına kadar geniş bir yelpazede semptomlara sebep olabilir. Erken teşhis, ilerlemesini yavaşlatmak ve semptomları hafifletmek için büyük önem taşır.

Uyku, insan vücudunun yenilenmesi ve sağlıklı şekilde işlev görmesi için hayati bir süreçtir. Ancak bazı kişiler, yeterli uyku süresine rağmen gün içinde aşırı uyku ihtiyacı hisseder ve sürekli bir halsizlik hali yaşar. Hipersomnia, hastanın uzun süre uyumasına rağmen kendini dinlenmiş hissetmemesi ve gündüz aşırı uyku hali yaşamasıyla karakterize edilen bir uyku bozukluğudur. Hipersomnia, günlük işlevleri önemli ölçüde etkileyebilir. İş hayatında verimliliği düşürebilir, akademik başarıyı olumsuz etkileyebilir ve sosyal ilişkilerde kopukluklara neden olabilir. Bazı vakalarda hafif şikayetler görülürken, bazı hastalarda hastalık ciddi bir kronik sorun haline gelebilir. Hipersomnia, birincil (primer) ve ikincil (sekonder) olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Birincil hipersomnia, herhangi bir tıbbi durumdan bağımsız olarak gelişirken, ikincil hipersomnia genellikle uyku apnesi, depresyon, nörolojik hastalıklar veya bazı ilaçların yan etkisi olarak ortaya çıkar.

Yüz felci, yüz kaslarını kontrol eden sinirlerin (fasiyal sinir) zayıflaması veya işlevini kaybetmesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Bu sinirlerin hasar görmesi, yüzün bir tarafında veya her iki tarafında kasların zayıflamasına, asimetriye ve kontrol kaybına neden olabilir. Yüz felci ani gelişebilir ve hafif ya da ciddi seyredebilir. Genellikle geçici bir durum olsa da bazı vakalarda kalıcı olabilir. Yüz felci, viral enfeksiyonlar, travmalar, sinir sistemi hastalıkları veya dolaşım bozuklukları gibi birçok farklı nedenden kaynaklanabilir. Belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve felcin nedenine bağlı olarak farklı şiddetlerde görülebilir.

El titremesi, vücudun istemsiz kas kasılmaları nedeniyle ellerin kontrolsüz bir şekilde titremesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bazen stres, yorgunluk veya aşırı kafein tüketimi gibi günlük faktörlerden kaynaklanabilir. Bazen de nörolojik hastalıkların veya metabolik bozuklukların bir belirtisi olabilir. Hafif el titremeleri genellikle zararsızdır ve kısa süreli olur. Ancak şiddetli ve sürekli titreme günlük aktiviteleri zorlaştırabilir ve ciddi sağlık sorunlarına işaret edebilir.

Beyne pıhtı atması, beyin damarlarının tıkanması sonucu beyne giden kan akışının kesilmesiyle ortaya çıkan ciddi bir durumdur. Bu durum beyin dokularının oksijensiz ve besinsiz kalmasına neden olarak felç (inme) riskini artırabilir. Genellikle damarlarda oluşan kan pıhtısının beyin damarlarına ulaşarak tıkanıklık yaratmasıyla meydana gelir. Hızlı müdahale edilmesi gereken acil bir sağlık problemidir. Eğer zamanında tedavi edilmezse beyin dokusunda kalıcı hasara yol açarak konuşma bozukluğu, hareket kaybı veya bilinç kaybı gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir.

Vücudun dinlenmesi, beynin yenilenmesi ile birlikte sağlıklı bir yaşam sürdürmek için uyku gerekli doğal bir süreçtir. Ancak çeşitli faktörler nedeniyle uyku düzeninin bozulması, fiziksel ve zihinsel sağlığı olumsuz etkileyebilir. Uyku bozuklukları uyku süresi, kalitesi veya düzenindeki anormal değişiklikleri ifade eden bir grup rahatsızlıktır. Bu bozukluklar kronik uykusuzluk, aşırı uyku hali, düzensiz uyku ritmi ve solunum bozuklukları gibi birçok farklı formda ortaya çıkabilir.

Yaşlandıkça çoğu kişinin sahip olduğu en büyük endişelerden biri de Alzheimer’dır. Özellikle de sevdiğiniz birinin bu hastalıktan etkilendiğine tanık olduysanız, Alzheimer veya başka bir demans türü geliştirme düşüncesi korkutucu bir ihtimal olabilir. Yapabileceğiniz tek şeyin en iyisini ummak ve farmasötik bir tedavi beklemek olduğu düşünebilirsiniz. Ancak gerçek çok daha cesaret vericidir. Umut verici araştırmalar, Alzheimer hastalığı ve diğer demans türlerini semptomlarını geliştirme riskinizi azaltmak veya daha önce teşhis konduysa bozulma sürecini yavaşlatmak için atabileceğiniz adımlar olduğunu gösterir.

Huntington hastalığı beyindeki sinir hücrelerinin zamanla çürümesine neden olur. Hastalık kişinin hareketlerini, düşünme yeteneğini ve ruh sağlığını etkiler. Huntington hastalığı nadirdir. Genellikle ebeveynden gelen değişmiş bir gen yoluyla geçer. Huntington hastalığının belirtileri herhangi bir zamanda ortaya çıkabilir. Ancak genellikle insanlar 30'lu veya 40'lı yaşlarındayken başlar. Hastalık 20 yaşından önce gelişirse, buna juvenil Huntington hastalığı denir. Huntington erken geliştiğinde, belirtiler farklı olabilir ve hastalık daha hızlı ilerleyebilir. Huntington hastalığının semptomlarını yönetmeye yardımcı olmak için ilaçlar mevcuttur. Ancak tedaviler hastalığın neden olduğu fiziksel, zihinsel ve davranışsal gerilemeyi önleyemez.

Günlük yaşamda aniden ortaya çıkan dengesizlik hissi, çevrenin dönüyormuş gibi algılanması veya kişinin kendini kontrol etmekte zorlanması çoğu zaman baş dönmesi olarak tanımlanır. Tıbbi literatürde vertigo veya sersemlik hissi ile ilişkilendirilen bu durum, tek başına bir hastalık değildir. Vücuttaki farklı sistemlerin etkilenmesi sonucunda gelişebilen bir belirtidir. İç kulak dengesi, sinir sistemi, dolaşım sistemi veya metabolik süreçlerde oluşan değişiklikler baş dönmesi hissine yol açabilir. Kimi zaman birkaç saniye içinde kaybolan hafif bir sersemlik şeklinde hissedilir. Bazı kişilerde ise ayakta durmayı zorlaştıran, mide bulantısı ile birlikte gelişen daha yoğun bir tablo oluşabilir. Yaş, yaşam alışkanlıkları, mevcut sağlık sorunları ve kullanılan bazı ilaçlar da baş dönmesi görülme olasılığını etkileyebilir.

Modern yaşamın getirdiği yoğun stres ve tempolu yaşam tarzı unutkanlık gibi bilişsel problemlerin artmasına neden olabilir. Sürekli bilgi yüklemesine maruz kalmak, iş ve sosyal yaşamın yoğunluğu gibi faktörler kişinin zihinsel sağlığını olumsuz etkileyerek nörolojik hastalıklara yol açabilir. Stres ve unutkanlık gibi problemlerle başa çıkmak için çeşitli yöntemler bulunur.

Uykusuzluk problemi pek çok kişi tarafından yaşanabilen bir durumdur.

Tourette Sendromu, insanların çoğunlukla çocukluk ya da ergenlik dönemlerinde karşılaştıkları ancak yaşam boyu devam edebilen bir nörolojik bozukluk olarak tanımlanır. Tiklerle karakterize olan bu durum, genellikle istemsiz ve tekrarlayıcı hareketler ve vokal çıkışlarla kendini gösterir. Tikler, bireyin günlük yaşamını etkiler sosyal ilişkilerde zorluklara yol açar ve genellikle anlaşılması zor bir durum olarak algılanabilir.

Spinal Musküler Atrofi (SMA), omurilikte yer alan motor nöronların yavaş yavaş kaybolmasına yol açan, kalıtsal bir nöromüsküler hastalıktır. Motor nöronlar, vücudun kaslarını kontrol eden sinir hücreleridir. Bu hücrelerin kaybı, kasların giderek zayıflamasına ve sonunda işlevini tamamen yitirmesine neden olur. SMA, doğuştan gelen bir genetik mutasyon sonucu ortaya çıkar. Bu durum, hastalığın semptomlarının genellikle bebeklik ya da erken çocukluk döneminde kendini göstermesine neden olur. Hafif formdan ölümcül seyre kadar değişen farklı tipleriyle bilinen SMA, tedavi edilmediğinde hızlı bir şekilde ilerleyebilir. Bu ilerleyiş, hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür. Hastalığın tanısı, belirtileri ve tedavi süreçleri hakkında bilinçli olmak hem hastalar hem de aileleri için son derece önemlidir.

Senkop halk arasında bayılma olarak da bilinen, beyne giden kan akımının geçici olarak azalması sonucu oluşan bir durumdur. Senkop, farklı farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Senkop altta yatan ciddi bir rahatsızlığın işareti olabileceğinden bayılma şikayeti olan kişilerin donanımlı bir sağlık merkezine başvurması gerekir.

En sık görülen nörodejeneratif hastalıklardan biridir.

Otizm, çocukluk döneminde belirginleşen ve sosyal iletişim becerilerinde, dil gelişiminde ve davranışlarda farklılıklarla kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. Göz teması kurmaktan kaçınma, sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlar gibi çeşitli belirtilerle ortaya çıkabilen bu durum, bireylerin sosyal etkileşimlerinde ve günlük yaşam aktivitelerinde zorluklar yaşamalarına neden olabilir. Otizmin nedenleri tam olarak bilinmez. Ancak, genetik ve çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülür. Teşhis ve tedavi yaklaşımları, bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik önemli adımlar içerir. Bu doğrultuda erken müdahalenin önemi büyüktür.

Uyku-uyanıklık döngüsünü etkileyen narkolepsi kronik bir nörolojik bozukluktur. Bu rahatsızlık, beynin uyku düzenini kontrol eden mekanizmalarındaki işlev bozukluğundan kaynaklanır. Narkolepsi hastaları, gün boyunca aniden ve kontrolsüz bir şekilde uykuya dalma eğilimi gösterir. Genellikle genç yaşlarda başlayan hastalık, yaşam boyu sürebilir. Hastanın aniden kas kontrolünü kaybettiği katapleksi gibi semptomlarla birlikte ortaya çıkabilir.

MS hastalığı (Multiple Skleroz), merkezi sinir sistemini etkileyen ve bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sinir hücrelerini hedef alması sonucu ortaya çıkan kronik bir nörolojik hastalıktır. Beyin ve omurilikte yer alan sinir liflerini koruyan miyelin kılıfının hasar görmesiyle birlikte sinirler arasındaki iletişim yavaşlar ya da tamamen kesilir. Bu durum, kişinin görme, konuşma, hareket, denge ve koordinasyon gibi günlük yaşamda hayati öneme sahip fonksiyonlarını doğrudan etkiler. MS hastalığı her bireyde farklı seyredebilir. Bazı kişilerde yalnızca hafif belirtiler görülürken, bazılarında ise ilerleyici ve engelleyici bir tabloya yol açabilir. Belirtiler çoğu zaman sinsice başlar ve vücudun farklı bölgelerini etkileyebilir. Görme kaybı, kaslarda güçsüzlük, uyuşma, yorgunluk, denge bozukluğu ve konuşma problemleri en sık karşılaşılan bulgular arasındadır. Hastalık kimi zaman ataklarla seyrederken kimi zaman da ilerleyici bir şekilde kendini gösterebilir. Bu nedenle MS, hem klinik tablo hem de yaşam kalitesi açısından yakından takip edilmesi gereken bir hastalıktır. Erken teşhis ve doğru tedavi yöntemleri ile MS’in ilerlemesi kontrol altına alınabilir, hastaların günlük yaşamlarını daha sağlıklı sürdürebilmeleri sağlanabilir.

Migren hastalığı, sık aralıklarla tekrarlayan zonklama tarzındaki baş ağrısı atakları ile birlikte eşlik eden bazı ek bulgularla karakterize olan nörolojik bir bozukluk şeklinde tanımlanabilir. Migren hastalığı, sık aralıklarla tekrarlayan zonklama tarzındaki baş ağrısı atakları ile birlikte eşlik eden bazı ek bulgularla karakterize olan nörolojik bir bozukluk şeklinde tanımlanabilir. Kişinin yaşam kalitesini büyük oranda azaltan ve hatta toplumda ciddi iş gücü kaybına yol açan migren, dünyada yaklaşık 700 milyon kişiyi etkilediği bilinen son derece önemli sağlık sorunlarından biridir. Migren tanısı almış kişiler 6 aylık bir süre içerisinde en az 5 kez, en az 4 saat veya birkaç gün sürebilen baş ağrısı atakları ile karşılaşır ve bu durum, hastanın yaşam kalitesi ile birlikte genel sağlık düzeyini de doğrudan etkiler. Orta şiddette veya çok şiddetli olabilen tek taraflı baş ağrıları, zonklayıcı karakterdedir ve fiziksel aktivite ile artış gösterir. Bunun yanı sıra migren atakları sırasında genellikle bulantı-kusma veya gürültü-ışık hassasiyeti gibi şikayetler yaşanır. Bu durum hastanın günlük yaşam aktivitelerini sürdürmesini engelleyen önemli problemlerdir. Hasta ve toplum sağlığını büyük oranda etkileyen migren hastalığının tedavisinde en güncel yöntemlerden biri olan migren botoksu, medikal tedaviye dirençli kronik migren olgularında dahi son derece faydalı sonuçlar veren önemli seçeneklerden biridir.

Migren ağrısı, saatlerce süren ve dayanılmaz şiddette olan, kişinin günlük hayatına devam etmesini çok büyük oranda engelleyen bir ağrıdır. Migren ağrısı, saatlerce süren ve dayanılmaz şiddette olan, kişinin günlük hayatına devam etmesini çok büyük oranda engelleyen bir ağrıdır. Herhangi bir ağrı kesici ile geçemeyecek kadar ağır seyretmekte olup enerjisiz, halsiz ve negatif bir ruh hali ortaya çıkarabilir. Migren gibi hastalıkların tedavisi için sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek önemli olsa da bu, migren ataklarını önleme konusunda yüzde yüz başarı gösteremez. Bu sebeple yapılan araştırmalar sonucu migren aşısı geliştirilmiştir. Migren aşısı uygulaması migren ağrısı çekenler için büyük bir kurtarıcı olup doğru zaman ve ölçüde uygulandığında migrenin büyük ölçüde önüne geçebilir. Migrenden muzdarip bireylerde baş ağrısının yanında farklı semptomlarda görülebilir. Migren genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan bir hastalık olup ilerleyen yaşlarda meydana gelme olasılığı çok düşüktür. Baş ağrısı zaman zaman kişiyi yatağa düşürecek ağrılar seviyesinde ataklar şeklinde gerçekleşebilir. Alında, başın arkasında ve kulağın arka tarafında migren ağrıları yoğunlaşarak hissedilir. Yoğun su içme, iştahta aşırı artış gibi belirtiler de baş ağrılarıyla birlikte seyredebilir. Sindirim sistemi rahatsızlıklarından kabızlık, ishal, hazımsızlık gibi şikayetler, migren hastalarında görülebilir. Mental rahatsızlıklardan ise sürekli yorgun hissetme, konsantrasyon bozukluğu, dikkatsizlik gibi şikayetler meydana gelebilir. İnflamasyon diyeti ile migren ataklarının sayısı azalsa da zaman zaman yeni ataklar yaşamaya yüzde yüz bir çözüm değildir. Bu sebeple migren aşısı, migrenden muzdarip kişilerin sıklıkla başvurduğu, migrene özel geliştirilmiş bir tedavi yöntemidir.

Beyin ve omuriliği koruyan zarların iltihaplanmasıyla ortaya çıkan menenjit, son derece ciddi ve hızlı ilerleyebilen bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu hastalık bakteriler, virüsler, mantarlar veya parazitler gibi farklı mikroorganizmalar tarafından tetiklenebilir. Özellikle bebekler, çocuklar, yaşlılar ile bağışıklık sistemi zayıf bireylerde daha ağır seyreder. Menenjit toplum sağlığını da tehdit eden bir hastalıktır çünkü özellikle bakteriyel formları yakın temasla hızlıca yayılarak kısa sürede salgınlara neden olabilir.

Huzursuz bacak sendromu, sık görülen bir hastalıktır ve toplumun %10’luk bir kesimini etkilediği düşünülmektedir [1]. Huzursuz bacak sendromu, istirahat esnasında veya hareketsiz iken bacaklarda artış dürtüsel ve nörolojik bir hareket bozukluğudur. Rahatsız edici semptomlar hareket ile azalırken, akşam veya gece saatlerinde artış gösterebilir. Genetik veya çevresel faktörler hastalığın altında yatan nedenler arasında bulunur. Özellikle demir eksikliği sorunu yaşayan hastaların semptomlarının kötüleştiği bilinmektedir. Belirtiler çoğunlukla dinlenme sırasında, özellikle de gece uykusunda gelişen hareket etme dürtüsü, uyku bozukluğu ve konsantrasyon bozuklukları şeklinde gelişir.

Beyindeki anormal elektriksel aktiviteler nedeniyle tekrarlayan nöbetlere neden olan epilepsi kronik bir sinir sistemi hastalığıdır. Beyindeki sinir hücreleri normalde belirli bir düzen içinde elektriksel sinyaller üretirken epilepsi hastalarında bu düzen bozulur. Ani, kontrolsüz sinirsel boşalmalar meydana gelir. Bu durum hastada farklı şiddetlerde nöbetlere yol açabilir. Bilinç kaybı, kas kasılmaları, istemsiz hareketler gibi belirtiler gösterebilir.

Demans; hafızayı, düşünmeyi ve sosyal yetenekleri etkileyen bir grup semptomu tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Demans hastası kişilerde semptomlar günlük yaşamlarını etkiler. Demans, belirli bir hastalık değildir. Birkaç hastalık, demansa neden olabilir. Demans genellikle hafıza kaybını içerir. Genellikle durumun erken belirtilerinden biridir. Ancak yalnızca hafıza kaybının olması, demansın olduğu anlamına gelmez. Hafıza kaybının farklı nedenleri olabilir. Alzheimer hastalığı yaşlı yetişkinlerde bunamanın en yaygın nedenidir. Ancak bunamanın başka nedenleri de vardır. Nedene bağlı olarak bazı bunama belirtileri geri döndürülebilir olabilir.

En sık görülen sağlık problemlerinden biri olan baş ağrısı, her yaşta ve her cinsiyetten kişide görülebilir. Dünyanın yaklaşık olarak yarısını etkileyen baş ağrısı, erkeklere kıyasla kadınlarda daha sık görülür. Baş ağrısı, baş çevresinde bulunan baş ve boyun kaslarının yanı sıra kulak, burun boğaz, atardamar, toplardamar ve tıpta periost olarak bilinen kemik zarı gibi pek çok doku ve sinirin basıya uğraması, kasılması ya da yer değiştirmesiyle oluşabilir. Kişinin yaşam kalitesini düşüren bu rahatsızlık, zaman zaman gündelik işlerin aksamasına yol açacak kadar şiddetli olabilir. Uluslararası Baş Ağrısı Derneği (IHS), tüm baş ağrısı çeşitlerini 14 ana grupta ve 100'den fazla alt grupta sınıflandırır. Farklı bir deyişle baş ağrısı çok geniş bir yelpazede yer alır. Ancak tüm baş ağrılarının %90'ını migren ve gerilim tipi baş ağrısı oluşturur.

Alzheimer hastalığı zamanla kötüleşen bir beyin rahatsızlığıdır. Beyinde belirli proteinlerin birikmesine yol açan değişikliklerle karakterizedir. Hastalık, beynin küçülmesine ve beyin hücrelerinin sonunda ölmesine neden olur. Hafıza, düşünme, davranış ve sosyal becerilerde kademeli bir düşüş olan demansın en yaygın nedenidir. Bu değişiklikler bir kişinin işlev görme yeteneğini etkiler. Hastalığın erken belirtileri arasında yakın zamandaki olayları veya konuşmaları unutmak yer alır. Zamanla ciddi hafıza sorunlarına ve günlük görevleri yerine getirme yeteneğinin kaybına ilerler.

Beyinde günlük davranışların kontrolünü sağlayan çok sayıda farklı alanlar vardır. Anlama, konuşma ve iletişimi devam ettirmeyi sağlayan çeşitli alanlar da onlardandır. Özellikle bu görevden sorumlu belirli yerlerde meydana gelen travma sonucu kazanılmış bir disfonksiyon ile anlama ve konuşma güçlükleri oluşabilir. Genellikle bir hastalık sonucu oluşan bu anomaliye afazi denir. Afazi kişinin konuşma, anlama ve iletişimdeki araçları algılama düzeyine göre çeşitlenebilir. En sık görülen afazi tiplerinde hastalar konuşulanı anlayamaz ya da konuşulanlara anlamsız yanıtlar verebilirler. Afazi doğru teşhis ve tedavinin yanı sıra hasta ve hasta yakınlarının iyileşme sürecine pozitif etkisi ile geri döndürülebilir nitelikteki hastalıklardandır.

Uyku terörü, özellikle çocukluk çağında görülen ancak yetişkinlerde de ortaya çıkabilen, kişinin uykudan ani ve yoğun korku tepkileriyle uyanmasına neden olan bir uyku bozukluğudur. Gece boyunca yaşanan bu ataklar sırasında kişi bağırabilir, ağlayabilir ya da panik halinde hareket edebilir. Çoğu zaman yaşananlar sabah hatırlanmaz ve bu durum hem birey hem de ailesi için endişe verici olabilir. Uyku terörünün doğru şekilde tanınması, diğer uyku ve nörolojik sorunlardan ayırt edilmesi açısından gereklidir.