Siyah dışkı, tıbbi adıyla melena, sindirim sisteminde meydana gelen kanamaların önemli bir göstergesi olabilen ciddi bir bulgudur. Çoğu zaman üst sindirim kanalından kaynaklanan kanamanın, sindirim enzimleriyle etkileşime girmesi sonucu dışkının siyah ve katran benzeri bir görünüm almasıyla ortaya çıkar. Her siyah dışkı melena anlamına gelmese de, bu durum ihmal edildiğinde hayati risk taşıyan hastalıkların geç fark edilmesine neden olabilir.
Melena, dışkının siyah, katran benzeri ve kötü kokulu bir görünüm almasıyla tanımlanan klinik bir bulgudur. Bu durum genellikle sindirim sisteminin üst bölümlerinde (yemek borusu, mide veya onikiparmak bağırsağı) meydana gelen bir kanamanın göstergesi olarak kabul edilir. Kan, mide asidi ve sindirim enzimleriyle temas ettikçe rengi koyulaşır ve dışkıya siyah renk verir. Melena, basit bir renk değişikliğinden ziyade çoğu zaman ciddi bir sağlık sorununun işareti olabilir. Bu nedenle tek seferlik de olsa fark edildiğinde dikkatle değerlendirilmelidir. Kanamanın miktarı az olsa bile melena gelişebilir. Bazı durumlarda kişi farkında olmadan günlerce melena yaşayabilir. Eşlik eden halsizlik ve baş dönmesi gibi belirtiler tabloyu ağırlaştırabilir. Melena, acil değerlendirme gerektirebilen bir durumdur.
Melena oluşumunun temel nedeni, üst gastrointestinal sistemde meydana gelen kanamalardır. En sık nedenlerin başında mide ve onikiparmak bağırsağı ülserleri gelir. Bunun yanında mide mukozasının iltihaplanması (gastrit), yemek borusu varisleri ve mide kanseri de melena ile ilişkili olabilir. Uzun süreli ağrı kesici (NSAİİ) kullanımı mide mukozasını tahriş ederek kanamaya yol açabilir. Karaciğer hastalıkları da risk faktörleri arasındadır. Bazı kan sulandırıcı ilaçlar kanama riskini artırabilir. Travma veya yoğun stres durumları da dolaylı nedenler arasında sayılabilir. Nadiren bağırsak kaynaklı üst kanamalar da melena oluşturabilir. Altta yatan nedenin doğru saptanması tedavi için kritiktir.
Melena, çoğu zaman tek başına dışkının siyah renkte olmasıyla sınırlı bir bulgu değildir. Altta yatan kanamanın miktarı ve süresine bağlı olarak vücudun genel durumunu etkileyen çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler, kan kaybının derecesi hakkında önemli ipuçları sunar ve tablonun ciddiyetini anlamaya yardımcı olur.
Melena ile birlikte görülebilecek belirtiler şöyledir:
Melena tanısı, ayrıntılı bir hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar. Hekim öncelikle dışkının rengi, süresi ve eşlik eden belirtileri sorgular. Kullanılan ilaçlar, özellikle ağrı kesiciler ve kan sulandırıcılar değerlendirilir. Ardından kan testleri yapılarak hemoglobin ve hematokrit düzeyleri incelenir. Bu, kan kaybının derecesini gösterir. Gerekli durumlarda dışkıda gizli kan testi istenebilir. Tanının kesinleştirilmesinde en önemli yöntem endoskopidir. Endoskopi sayesinde mide ve onikiparmak bağırsağı doğrudan görüntülenerek kanama odağı saptanabilir. Bazı hastalarda kolonoskopi veya görüntüleme yöntemleri de gerekebilir. Şiddetli kanama şüphesinde hasta hastaneye yatırılarak yakın takip altına alınır. Tanı süreci, tedavinin yönünü belirleyen temel adımdır.
Melena tedavisi, nedene yönelik olarak planlanır. Ülser kaynaklı kanamalarda mide asidini baskılayan ilaçlar ve gerekirse endoskopik müdahaleler uygulanır. Aktif kanama varsa endoskopi sırasında kanama durdurulabilir. İleri vakalarda damar yoluyla sıvı ve kan desteği gerekebilir. Kan sulandırıcı ilaçlar geçici olarak kesilebilir veya dozları düzenlenebilir. Tedavi süreci çoğu zaman hastanede takip gerektirir.
Siyah dışkının geçmesi, kanamaya neden olan durumun tedavi edilmesiyle mümkündür. Nedene yönelik tedavi uygulandığında dışkı rengi birkaç gün içinde normale döner. Ancak yalnızca rengi düzeltmeye odaklanmak yeterli değildir. Altta yatan hastalık kontrol altına alınmadığında melena tekrar edebilir.
Siyah dışkı şikâyeti olan kişilerin gastroenteroloji veya iç hastalıkları uzmanına başvurması gerekir. Acil belirtiler varsa doğrudan acil servise gidilmelidir. Gerekli durumlarda cerrahi branşlardan da destek alınabilir.
Bazı yiyecek ve takviyeler dışkının rengini koyulaştırarak siyah/çok koyu kahverengi görünmesine neden olabilir ve bu durum her zaman melena anlamına gelmez. Gıdalardan ise özellikle yaban mersini, böğürtlen, siyah üzüm, pancar, koyu renkli gıdalar veya yoğun kakao içeren besinler bazı kişilerde dışkı rengini koyu gösterebilir.
Siyah dışkı, özellikle melena görünümündeyse, çoğu zaman üst sindirim sistemi kanamasının belirtisi olabileceği için potansiyel olarak tehlikelidir. Kanama küçük miktarda bile olsa sürekli tekrar ediyorsa zamanla kansızlığa (anemi) yol açabilir. Bu da halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı, çarpıntı gibi şikâyetlerle kendini gösterebilir.
Siyah dışkının “kaç gün sürdüğü” kadar, nasıl göründüğü ve eşlik eden belirtiler de önemlidir. Melena görünümü (katran gibi, parlak, kötü kokulu) varsa tek sefer bile tıbbi değerlendirme gerektirebilir; çünkü tek bir dışkılama bile aktif ya da yakın dönemde olmuş bir kanamaya işaret edebilir.
Son güncellenme tarihi: 20 Şubat 2026
Yayınlanma tarihi: 20 Şubat 2026
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Ahmet Melih Özel
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Zülfikar Polat
Gastroenteroloji
Doç. Dr. Hasan Murat Gürsoy
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Ahmet Melih Özel
Gastroenteroloji
Prof. Dr. Zülfikar Polat
Gastroenteroloji
Doç. Dr. Hasan Murat Gürsoy
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mikrobiyota Nedir?
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Kabızlık Polikliniği
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Kıl Kurdu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Dökülür?
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Gastrit Nedir? Gastrit Belirtileri ve Tedavisi
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Gaz Sıkışması Nedir? Gaz Sıkışması Nasıl Geçer?
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Huzursuz Bağırsak Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir?
21 Ağustos 2023 Pazartesi
İshale Ne İyi Gelir? İshali Ne Keser?
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Makattan Kan Neden Gelir?
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mide Kanseri Belirtileri Nelerdir? Mide Kanseri Tedavisi
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mide Bulantısı: Nedir, Neden Olur ve Tedavisi
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Mide Kanaması Nedir? Mide Kanaması Belirtileri ve Tedavisi
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Siroz Nedir? Siroz Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Ülser Nedir? Belirtileri, Teşhis ve Tedavisi
21 Ağustos 2023 Pazartesi
Ülseratif Kolit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
20 Eylül 2023 Çarşamba
ERCP Nedir?
9 Kasım 2023 Perşembe
Kolon (Bağırsak) Kanseri: Belirtileri, Teşhis & Tedavi Yöntemleri
9 Kasım 2023 Perşembe
Karaciğer Biyopsisi Yerine Fibroscan Yöntemi
29 Kasım 2023 Çarşamba
Pankreas iltihaplanması (Pankreatit) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
17 Ocak 2024 Çarşamba
Kabızlık Neden Olur? Kabızlığa Ne İyi Gelir?
17 Ocak 2024 Çarşamba
Mide Üşütmesine Ne İyi Gelir? Mide Üşütmesi Nasıl Geçer?
17 Ocak 2024 Çarşamba
Mide Yanması Neden Olur? Mide Yanmasına Ne İyi Gelir?
9 Şubat 2024 Cuma
Karın Şişkinliğine Ne İyi Gelir? Şişkinlik Nasıl Geçer?
9 Şubat 2024 Cuma
Reflüye Ne İyi Gelir? Reflü Şikayetlerini Azaltacak Öneriler
7 Haziran 2024 Cuma
Karaciğer Kisti Nedir? Karaciğer Kisti Nasıl Geçer?
7 Haziran 2024 Cuma
Safra Yolu Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir?
7 Haziran 2024 Cuma
Pankreas Duktal Adenokarsinomu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
7 Haziran 2024 Cuma
Safra Kesesi Polipleri Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
25 Temmuz 2024 Perşembe
Crohn Hastalığı Nedir? Crohn Hastalığında Neler Tüketilmemeli?
25 Temmuz 2024 Perşembe
Karaciğer Yağlanması Nedir? Belirtileri Nelerdir?
10 Eylül 2024 Salı
Kolon Kanserinde Robotik Cerrahi Avantajları Nelerdir?
30 Eylül 2024 Pazartesi
Mide Bulantısı Neden Olur? Mide Bulantısı Nasıl Geçer?
6 Ocak 2025 Pazartesi
Kolorektal Kanser Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
28 Ocak 2025 Salı
Karaciğer Büyümesi Nedir? Karaciğer Büyümesi Neden Olur?
28 Ocak 2025 Salı
Karın Zarı Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir?
29 Ocak 2025 Çarşamba
Psikolojinin Bağırsak Sağlığına Etkileri Nelerdir?
3 Mart 2025 Pazartesi
Makat (Anal) Kanseri Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
3 Mart 2025 Pazartesi
Mide Fıtığı Nedir? Mide Fıtığı Belirtileri ve Tedavisi
7 Mart 2025 Cuma
Helikobakter Pilori Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
7 Mart 2025 Cuma
Kabakulak Nedir? Kabakulak Belirtileri Nelerdir?
8 Nisan 2025 Salı
Dispepsi (Hazımsızlık) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
8 Nisan 2025 Salı
Hemokromatozis Nedir? Hemokromatozis Belirtileri Nelerdir?
9 Nisan 2025 Çarşamba
Anal fissür (Makat Çatlağı) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
11 Nisan 2025 Cuma
Kanlı İshal (Dizanteri) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
23 Temmuz 2025 Çarşamba
Wilson Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
23 Eylül 2025 Salı
Bağırsak Düğümlenmesi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
8 Ekim 2025 Çarşamba
Dumping Sendorumu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
8 Ekim 2025 Çarşamba
Gilbert Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
25 Aralık 2025 Perşembe
Mide Ağrısı Neden Olur? Mide Ağrısı Nasıl Geçer?
9 Ocak 2026 Cuma
Pangastrit Nedir? Pangastrit Kanser midir?
26 Ocak 2026 Pazartesi
SIBO Nedir? SIBO Belirtileri Nelerdir?
26 Ocak 2026 Pazartesi
Divertikülit Nedir? Divertikülit Belirtileri Nelerdir?
20 Şubat 2026 Cuma
Mide Ağrısına Ne İyi Gelir? Mide Ağrısı Neden Olur?
Öne Çıkan Kanser Yazıları
Bunları da oku
Doktorlar
Kişisel Verilerin İşlenmesi: Kimlik, iletişim, sağlık ve pazarlama bilgilerimin, ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından yürütülecek pazarlama faaliyetlerinin planlanması ve tıbbi ihtiyaçlarıma ve alışkanlıklarıma göre özelleştirilmesi ile bana özel kampanyalar oluşturulması amacıyla işlenmesini kabul ediyorum.
Ticari Elektronik İleti: ASM Anadolu Sağlık Merkezi A.Ş. tarafından kimlik ve iletişim bilgilerimin, tercih ettiğim iletişim kanalı üzerinden bana reklam, promosyon, kampanya ve benzeri ticari elektronik iletilerin gönderilmesi amacıyla işlenmesi ve bununla sınırlı olarak hizmet alınan tedarikçilerle paylaşılmasını kabul ediyorum.
