Zencefil: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Zencefil (Zingiber officinale), zerdeçal ve kakule kök ailesine ait bir bitkidir.

Zencefil (Zingiber officinale), zerdeçal ve kakule kök ailesine ait bir bitkidir. Zencefil bir kök bitkisidir ve 1300`den fazla farklı türe sahiptir. Yüzlerce yıl boyunca kullanılan zencefil, özellikle Asya ülkelerinde şifalı bitkilerin başında gelir. Halk arasında bilinen en etkili özellikleri ağrı kesici, mide bulantısı ve kusmayı önleyici, sindirimi kolaylaştırıcı ve balgam söktürücüdür. 

Keskin bir tada ve kokuya sahiptir. Bu özellikler içerdiği birincil bileşen olan zencefil kartonlarından gelir. Zencefilde bulunan gingeroller, şogaoller, zingiberen ve paradoller çeşitli hastalıkların tedavisinde etkili biyoaktif bileşiklerdir.  Zencefilin sağlık üzerine sağladığı etkiler bu metabolitlerden kaynaklanır. Aynı zamanda polifenoller ve fitokimyasallar yönünden zengin bir kaynaktır. İçerdiği bileşenleri sayesinde antikanser, antioksidan, antimikrobiyal ve antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Bunun yanı sıra yüksek oranda antiviral bileşikler içerdiğinden dolayı antiviral aktivite gösterir. Zencefilin çeşitli hastalıklar üzerinde iyileştirici etkileri olduğu, yaşam süresini uzatabileceğini ve sağlıklı yaşlanma sürecini destekleyeceği kanıtlarla sunulur.  

Zencefilin Özellikleri Nelerdir?

Zencefil, dünyanın birçok bölgesinde yetiştirilen ve geleneksel tıpta kullanılan bir bitkidir. Zencefilin birçok biyoaktif bileşene sahiptir. Fenolik bileşikler, terpenler, polisakkaritler, lipidler ve organik asitleri içerir. Gingerol, shogaol, zingiberen ve zingerone gibi benzersiz bileşenler sağlığa yararların birincil kaynağı olarak kabul edilir. Bunun yanı sıra az miktarlarda vitamin ve mineral içerir. Genellikle az miktarlarda tüketilen zencefil vitamin ve mineral açısından zengin bir kaynak olarak görülmez. Karbonhidrat, yağ, protein, lif, demir ve C vitaminine ek olarak eser miktarlarda kalsiyum, magnezyum, sodyum, potasyum, fosfor, çinko, bakır, manganez ve selenyum elementleri barındırır. 

Zencefil Faydaları Nelerdir?

Zencefil bileşenlerinin sindirim sisteminde özellikle mide-bağırsak yüzeylerinde biriktiği ve bu sayede bulantı önleyici, çeşitli kanser türlerine karşı etkinlik gösterici olarak bilinmesini sağlar. Zencefil mutfak kültürlerinde ve geleneksel tıpta yaygın olarak kullanılır. Geleneksel tıpta en yaygın kullanımının, hamilelik, kemoterapi, osteoartrit, diyabet ve kolesterol alanında olduğu görülür. Antikanser, antidiyabetik, antiinflamatuar, antioksidan ve antiemetik özelliklerin etkisi ile birçok rahatsızlığın probleminde kullanılabilen bir kök bitkidir.  

Zencefilin Antioksidan Etkileri 

Birçok hastalık vücuttaki oksidatif hasar ile ilişkilidir. Kanser, obezite ve metabolik sendrom gelişmesini tetikleyen oksidatif stres, hücre ve organlarda hasar yaratır. Oksidatif hasarın en aza indirilmesi genel sağlık durumunu iyileştirebilir. Antioksidan bileşikler oksidatif hasarın en aza indirilmesini sağlayan aktif bileşiklerdir. Yaşa bağlı olarak gelişen oksidatif hasarın etkilerini azaltabilen zencefil antioksidan içeriği yüksek bir besindir. Kök bitkisi olan zencefil yüksek düzeyde (3.85 mmol/100 gr) antioksidan içerir. 

Zencefilin Antienflamatuar Etkileri 

Zencefilin ağrıyı, şişliği ve iltihabı azaltma yeteneği bildirilir. Zencefilde bulunan gingerol bileşiğinin antioksidan özelliğinin yanı sıra inflamatuar enzimleri azaltma özelliği iltihapla ilgili durumlarda ağrı kesici olarak rol oynamasını sağlar. Bazı çalışmalarda osteoartrit diz ağrılarını iyileştirme konusunda zencefilin etkili olduğu gösterilir. Taze ve kurutulmuş zencefil aynı antiinflamatuar bileşikler içerir ancak ısıtıldığında zencefil yapısı değişir.  

Zencefilin Bulantı Önleyici Etkileri 

Zencefilin çeşitli mekanizmalar ile mide bulantısı ve kusmayı hafifletmede etkili bir bitkidir. Zencefilin bulantı önleme özelliği bağırsak gazlarını parçalayarak dışarı atmaya yardımcı olan gaz giderici etkisinden kaynaklanır. Sabah bulantıları, kemoterapi ve taşıt bulantılarının önlenmesinde zencefil yaygın olarak kullanılır. Zencefil sindirim sisteminde hareketliliği arttırarak kusma refleksini tetikleyen sinirlerin aktif olmasını engellemeye yardımcıdır. Zencefilin ayrıca hamilelik döneminde kullanılması da, mide bulantısı ve kusmayı önlemede etkilidir. 

Zencefilin Antikanser Etkileri 

Zencefilin antikanser etkileri içerdiği antioksidan bileşikler ile ilişkilendirilir. Zerumbone, gingerol ve diğer çeşitli bileşikler kanser yapıcı antijenlerin etkinliğinin önlenmesinde rol oynar. Zencefilin meme, yumurtalık, prostat, gastrointestinal, baş ve boyun, mesane, beyin ve melanom tümörleri dâhil olmak üzere tümör gelişiminde rol oynayan reseptörlerin etkinliğinin azaltılmasında rolü olduğu gösterilir.  

Zencefilin Kardiyovasküler Koruyucu Etkileri 

Zencefil tüketiminin kan lipid seviyeleri üzerinde olumlu etkileri olabileceği bildirilir. Verilere göre düzenli zencefil kullanımının toplam kolesterol, trigliserit, kötü kolesterol olarak bilinen LDL seviyelerinde düşüş gözlendiği gösterilir. Kan lipid göstergelerinin iyileştirilmesi kalp-damar hastalıkları riskini azaltır. Ayrıca insülin direncinin neden olduğu anormal lipid seviyeleri ve vücut ağırlığındaki düşüşlerde etkili olabilir.  

Zencefilin Antidiyabetik Etkileri 

Tip 2 diyabetli kişiler yeterince insülin üretemez, glikoz dolaşım sisteminde birikir ve dokular tarafından kullanılmaz. Çalışmalar ekstra insüline gerek kalmadan zencefilin kaslara glikoz girişini teşvik ettiğini gösterir. Zencefilin antidiyabetik etkileri gingerolun kan şekeri düzeylerini sabit tutmasından kaynaklanır. Kan şekeri düzeylerinin sabit tutulması tip 2 diyabetin kontrolünü sağlamada kritik önem taşır. Ayrıca diyabet ve insülin direnci tedavisinde kan şekerinin düzenlenmesi kilo vermeyi kolaylaştırabilir. 

Zencefilin Yan Etkileri Nelerdir?

Zencefilin günlük 4 grama kadar alınması güvenli olarak kabul edilir. Ancak daha yüksek dozlarda zencefil kullanımı bazı yan etkilere yol açabilir. Yüksek doz zencefil, alerjik reaksiyonlar, sindirim sistemi rahatsızlıkları, aritmi, önceden var olan uzun süreli kanama ve depresyon gelişme potansiyeline sahiptir. 6 gram ve üzeri yüksek dozlarda zencefil alınması durumunda reflü, mide ekşimesi ve ishal gibi sindirim sistemi rahatsızlıkları şiddetlenebilir. Ayrıca varfarin gibi kan sulandırıcı ilaçların özelliğini güçlendirerek potansiyel kanamalara neden olabilir. Aşırı doz zencefil kullanımı ile safra asidi salınımı artar ve safra taşı oluşumu riski artabilir.  

Zencefil Nasıl Tüketilmeli?

Zencefil taze ve kurutulmuş, toz haline getirilmiş veya öğütülmüş, çay ve turşu olarak tüketilebilir. Baharatlı ve güçlü bir aromaya sahiptir, biberli ve hafif tatlı bir kök bitkidir. Zencefildeki uçucu yağların konsantrasyonu zencefil olgunlaştıkça artar ve hasat zamanı zencefilin kullanım amacını belirlemede etkilidir. 8-9 aylık iken hasat edilen zencefil, kurutularak veya toz haline getirilerek kullanılır. 5. ayda hasat edilen zencefil olgunlaşmamış ve ince bir kabuğa sahiptir. Taze veya korumuş formlarda kullanılır. Zencefil yağının çıkarılması için 9 ay ve sonrasında hasat yapılır. 

Zencefilin ana yemek ve salata sosları, çorbalar, tavuk ve sebze yemekleri, içecekler ve kekler gibi birçok farklı kullanım alanı vardır. Özellikle zencefil çayı iltihaplı hastalıklarda ve mide bulantısı tedavisinde yaygın olarak kullanılır. Ayrıca taze zencefil dondurucularda saklanabilir ve gerektiğinde tariflere eklenebilir.  

Zencefil Ne Kadar Tüketilmeli?

Zencefil önerilen miktarlarda tüketildiğinde güvenli bir besindir ancak yüksek dozlar bazı rahatsızlıklara neden olabilir. Günlük önerilen zencefil dozu maksimum 3-4 gramdır. Bu miktar hamile kadınlarda 1 gram olarak sınırlanır. Ayrıca 2 yaşın altındaki çocuklara zencefil önerilmez. 6 gramdan fazla zencefil tüketimi, mide ekşimesi, ishal ve diğer sindirim sistemi rahatsızlıklarını şiddetlendirebilir. 1 grama denk gelen zencefil kullanımları şu şekildedir: 

  • ½ çay kaşığı toz zencefil 

  • 1 çay kaşığı rendelenmiş taze zencefil 

  • ½ çay kaşığı rendelenmiş zencefil ile ıslanmış 4 su bardağı su  

Tavsiye edilen miktarlarda alındığında zencefil herhangi bir yan etki veya alerjik reaksiyona neden olmaz. Ancak olumsuz etkiler gözlendiğinde zencefil alımının 4 gramın altına düşürülmesi önerilir.  

Zencefili Kimler Tüketemez?

Zencefilin etkileri genellikle sindirim sistemi üzerinde olduğundan sindirim sistemi hastalıklarına (ülser, mide ekşimesi, reflü vb.) sahip kişilerin zencefil tüketmeleri önerilmez. Ayrıca safra taşı olan, alerjik riski olan ve hipertansiyon hastaları zencefil tüketmeden önce ilgili bir sağlık uzmanına başvurmalıdır. Varfarin gibi kan sulandırıcılar, diyabet ve hipertansiyon ilaçları zencefil ile etkileşime girebilir. Sonuç olarak ilaçların etkinliği artar veya azalır. Düzenli olarak kullandığınız ilaçlar varsa öncelikle doktorunuza danışınız. 

Zencefil insan sağlığına yararları ile bilinen popüler bir bitkidir. Çeşitli tedavilerde ve baharatlarda kullanılır. Günlük kullanımda sağlıklı bireyler için güvenilirdir ancak küçük çocuklar, hamileler ve riskli hastalıklara sahip bireylerin zencefil tüketmeden önce mutlaka doktorlarına danışmaları gerekir. Zencefile karşı alerjik reaksiyon gösteriyorsanız veya şiddetli yan etkilere sahipseniz ilgili bir sağlık kuruluşu ile iletişime geçiniz.  

 

Sağlık Merkezi
Anadolu Sağlık Merkezi

Beslenme ve Diyet

Beslenme ve Diyet

Bölüm Doktorları

Tıbbi Birimi İncele
Ataşehir

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Derya Eren

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Dilek Öztürk

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Nilüfer Duygu Yüceli

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Tuba Örnek

Ataşehir

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Derya Eren

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Dilek Öztürk

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Nilüfer Duygu Yüceli

Gebze

Beslenme ve Diyet

Uzm. Dyt. Tuba Örnek

Tümünü göster

Önerilen Sağlık Yazıları

Coronavirüs’e Karşı Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin 8 Yolu

Coronavirüs’e Karşı Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin 8 Yolu

Ketojenik Diyet Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Yapılır?

Ketojenik Diyet Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Yapılır?

Ayva'nın Faydaları

Ayva'nın Faydaları

Hindistan Cevizi Yağı: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Hindistan Cevizi Yağı: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Kanser ve Beslenme

Kanser ve Beslenme

Kantaron Yağı: Faydaları, Çeşitleri, Kullanım Alanları

Kantaron Yağı: Faydaları, Çeşitleri, Kullanım Alanları

Nasıl Kilo Alınır? Sağlıklı Kilo Alma Yöntemleri

Nasıl Kilo Alınır? Sağlıklı Kilo Alma Yöntemleri

Kişiye Özel Beslenme Programları

Kişiye Özel Beslenme Programları

B12 Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

B12 Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Çörek Otu: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Çörek Otu: Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Kefir Nedir? Kefirin Faydaları Nelerdir?

Kefir Nedir? Kefirin Faydaları Nelerdir?

Kekik Çayı: Nedir, Faydaları, Tüketimi

Kekik Çayı: Nedir, Faydaları, Tüketimi

Keten Tohumu Faydaları Nelerdir?

Keten Tohumu Faydaları Nelerdir?

Papatya Çayı : Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Papatya Çayı : Faydaları, Etkileri, Tüketimi

Rezene Çayı : Nedir, Faydaları, Tüketimi

Rezene Çayı : Nedir, Faydaları, Tüketimi

Semizotu Faydaları Nelerdir?

Semizotu Faydaları Nelerdir?

Yaban Mersini: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Yaban Mersini: Faydaları, Etkileri, Kullanım Alanları

Anoreksiya

Anoreksiya

Ginseng Nedir?

Ginseng Nedir?

Güçlü hafıza ve beyin sağlığı için B vitamini tüketilmeli

Güçlü hafıza ve beyin sağlığı için B vitamini tüketilmeli

Zerdeçalın Sağlığa 10 Faydası

Zerdeçalın Sağlığa 10 Faydası

Detoks Nedir?

Detoks Nedir?

Oruç Tutanlara 6 Beslenme Önerisi

Oruç Tutanlara 6 Beslenme Önerisi

Ramazan’da kaçınılması gereken 6 hata

Ramazan’da kaçınılması gereken 6 hata

Lavanta Yağının Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Lavanta Yağının Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Yeşil Çayın Faydaları Nelerdir? Yeşil Çay Ne İşe Yarar?

Yeşil Çayın Faydaları Nelerdir? Yeşil Çay Ne İşe Yarar?

Kabak Çekirdeğinin Faydaları Nelerdir? Neye İyi Gelir?

Kabak Çekirdeğinin Faydaları Nelerdir? Neye İyi Gelir?

Gluten Nedir? Gluten Hangi Gıdalarda Bulunur?

Gluten Nedir? Gluten Hangi Gıdalarda Bulunur?

Adaçayının Faydaları Nelerdir? Adaçayı Neye İyi Gelir?

Adaçayının Faydaları Nelerdir? Adaçayı Neye İyi Gelir?

Ayvanın Faydaları Nelerdir? Ayva Neye İyi Gelir?

Ayvanın Faydaları Nelerdir? Ayva Neye İyi Gelir?

Cevizin Faydaları Nelerdir? Ceviz Neye İyi Gelir?

Cevizin Faydaları Nelerdir? Ceviz Neye İyi Gelir?

Narın Faydaları Nelerdir? Nar Neye İyi Gelir?

Narın Faydaları Nelerdir? Nar Neye İyi Gelir?

Zerdeçal Nedir, Faydaları Nelerdir? Zerdeçal Neye İyi Gelir?

Zerdeçal Nedir, Faydaları Nelerdir? Zerdeçal Neye İyi Gelir?

E Vitamini Faydaları Nelerdir?

E Vitamini Faydaları Nelerdir?

Ihlamurun Faydaları Nelerdir? Ihlamur Nasıl Hazırlanır?

Ihlamurun Faydaları Nelerdir? Ihlamur Nasıl Hazırlanır?

Avokadonun Faydaları Nelerdir? Avokado Nasıl Tüketilir?

Avokadonun Faydaları Nelerdir? Avokado Nasıl Tüketilir?

Ejder Meyvesinin Faydaları Nelerdir? Nasıl Tüketilir?

Ejder Meyvesinin Faydaları Nelerdir? Nasıl Tüketilir?

Biberiyenin Faydaları Nelerdir? Biberiye Ne İşe Yarar?

Biberiyenin Faydaları Nelerdir? Biberiye Ne İşe Yarar?

Chia Tohumu Nedir? Chia Tohumu Faydaları Nelerdir?

Chia Tohumu Nedir? Chia Tohumu Faydaları Nelerdir?

Çörek Otu Yağının Faydaları Nelerdir, Nasıl Kullanılır?

Çörek Otu Yağının Faydaları Nelerdir, Nasıl Kullanılır?

Kapadokya Soğanı Faydaları Nelerdir? Nasıl Tüketilir?

Kapadokya Soğanı Faydaları Nelerdir? Nasıl Tüketilir?

Sarımsağın Faydaları Nelerdir? Sarımsak Ne İşe Yarar?

Sarımsağın Faydaları Nelerdir? Sarımsak Ne İşe Yarar?

Hünnap Nedir? Hünnap Faydaları Nelerdir?

Hünnap Nedir? Hünnap Faydaları Nelerdir?

Tümünü göster